I PKN 495/99

Wyrok z dnia 19 stycznia 2000 r.

I PKN 495/99

Nawet niedopuszczalna zmiana umowy o pracę na czas nie określony na

umowę o pracę na czas określony w trybie wypowiedzenia warunków pracy

(art. 42 KP) jest skuteczna i może być wzruszona na podstawie orzeczenia sądu

przywracającego do pracy na poprzednich warunkach.

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Józef Iwulski,

Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2000 r. sprawy z po-

wództwa Marii F.-S., Krzysztofa O. i Wiesława K. przeciwko Teatrowi „B.P.” w T. o

ustalenie i zapłatę, na skutek kasacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 27 maja 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację i nie obciążył powodów kosztami postępowania kasacyj-

nego.

U z a s a d n i e n i e

Powodowie Maria F.-S., Krzysztof O. i Wiesław K. żądali co do każdego z nich

ustalenia, że pozostają w stosunku pracy z pozwanym Teatrem „B.P.”, dopuszczenia

do pracy oraz zasądzenia wynagrodzenia z tytułu gotowości do świadczenia pracy.

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Toruniu odda-

lił powództwa zasądzając od każdego z powodów na rzecz pozwanego Teatru po

200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Apelacje powodów oddalił Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz-

nych w Toruniu wyrokiem z dnia 27 maja 1999 r.

Kasację od powyższego wyroku wnieśli powodowie opierając ją wyłącznie na

podstawie przewidzianej w art. 3931

pkt 1 KPC, z zarzutem błędnej wykładni art. 42

KP przez „przyjęcie, że pozwany skutecznie wypowiedział zmieniająco warunki

pracy, względnie naruszenie art. 29 KP poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że

2

strony nie były związane umową na czas nie określony”. Wskazując na tę podstawę

wnoszący kasację żądali zmiany zaskarżonego wyroku i ustalenia istnienia stosunku

pracy między powodami a pozwanym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powodowie uważają, iż nie jest dopuszczalne dokonanie w drodze wypowie-

dzenia warunków pracy i płacy zmiany umowy o pracę zawartej na czas nie określo-

ny na umowę na czas określony. Pogląd powyższy nie nasuwa zastrzeżeń i został

podzielony w zaskarżonym wyroku zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1994 r., I PZP 52/93 (OSNAP 1994 z. 11, poz. 169).

Przedstawiony w kasacji sporny problem odnosi się do skutków prawnych dokonania

przez pozwanego pracodawcę w 1994 r. w drodze wypowiedzenia, o którym mowa w

art. 42 KP, zmiany umów o pracę z powodami z ich rodzaju na czas nie określony na

umowy na czas określony. W tym zakresie powodowie uważają, iż wadliwość tego

wypowiedzenia oznacza, iż nie wywołało ono żadnych skutków prawnych. Należy

uważać, że w dalszym ciągu – tak jakby wypowiedzenie nie nastąpiło – strony zwią-

zane są umowami o pracę na czas nie określony, co powoduje też w konsekwencji

swoistą bezprzedmiotowość (czy niewywoływanie skutków prawnych) przez kolejne

umowy na czas określony, które strony zawierały na okresy od 1 września 1994 r. do

31 sierpnia 1998 r. Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku uznał bezzasadność po-

wyższego stanowiska powodów zarówno w płaszczyźnie interpretacji, jak i zastoso-

wania powołanych przepisów. Nie jest bowiem tak, stwierdził Sąd Okręgowy – że

wadliwe wypowiedzenie nie wywołuje skutków prawnych. Przeciwnie, jest ono sku-

teczne, a uchylenie skutków bezprawności czynności pracodawcy może nastąpić

tylko w ramach dochodzenia przez pracownika określonych roszczeń w przewidzia-

nym do tego trybie i z zachowaniem terminów określonych w art. 264 KP. Niezależ-

nie od tego z ustalonego stanu faktycznego wynika, że powodowie przez kilka lat nie

tylko nie zgłosili żadnego roszczenia przeciwko przedmiotowemu wypowiedzeniu, ale

przeciwnie zawierali z pozwanym kolejne umowy o pracę na czas określony –

ostatnią do 31 sierpnia 1998 r. Umowy te zostały zawarte zgodnie z niewadliwie

powziętymi oświadczeniami woli stron, w konsekwencji czego stosunek pracy od 1

września 1994 r. do 31 sierpnia 1998 r. wynikał z umów na czas określony i ustał po

upływie okresu określonego w ostatniej z nich.

3

Sąd Najwyższy w pełni podziela ocenę prawną zaskarżonego wyroku, mając

przy tym na względzie to, że ustalenia faktyczne tego wyroku nie zostały przedsta-

wione Sądowi Najwyższemu do rozpoznania, skoro kasacja nie powołuje się na

podstawę dotyczącą naruszenia przepisów postępowania (por. art. 3931

pkt 2 KPC i

art. 39311

KPC).

Jeżeli chodzi o art. 77 KC w związku z art. 300 KP, to Sąd Okręgowy przepis

ten – stanowiący o tym, że jeżeli umowa została zawarta na piśmie, jej uzupełnienie,

zmiana albo rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej powin-

no być także stwierdzone pismem – przywołał w ramach oceny zebranego w sprawie

materiału dowodowego. Uznał mianowicie, że „o ile były jakieś uzupełnienia czy

zmiany umów o pracę zawartych pomiędzy stronami, to winny one nastąpić w takiej

samej formie jak zasadnicza umowa czyli na piśmie. Powodowie nie wykazali w pro-

cesie aby strony uzgodniły coś ponad to, co zawierają umowy na czas określony, co

roku odnawiane między stronami na sezon artystyczny”.

W uzasadnieniu kasacji nieadekwatnie do przedstawionej oceny prawnej zas-

karżonego wyroku zarzucono, jakoby na skutek powołania się Sądu na art. 77 KC

naruszona została zasada wynikająca z art. 29 KP, iż ważność zachowuje także

umowa ustna, a nawet zawarta w sposób dorozumiany. Pogląd ten nie budzi zas-

trzeżeń, jednakże bezpodstawny jest zarzut kasacji jakoby w zaskarżonym wyroku

wyrażony został pogląd odmienny.

Z powyższych przyczyn, skoro kasacja nie ma usprawiedliwionej podstawy,

podlegała oddaleniu stosownie do art. 39312

KPC.

========================================