I PKN 542/99

Wyrok z dnia 17 lutego 2000 r.

I PKN 542/99

Nie można wymagać od pracodawcy, by w dalszym ciągu zatrudniał pra-

cownika w pełnym wymiarze czasu pracy, jeżeli nie uzasadnia tego zakres jego

obowiązków, a pracodawca nie ma możliwości powierzenia dodatkowych zajęć

odpowiadających jego przygotowaniu zawodowemu.

Przewodniczący SSN Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Katarzyna Gonera, Jerzy Kwaśniewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2000 r. sprawy z powództwa

Romany B. przeciwko Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w S. o uznanie

wypowiedzenia za bezskuteczne, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okrę-

gowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 28 maja 1999 r.

[...]

o d d a l i ł kasację i zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę

100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

W imieniu powódki Romany B. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu

Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 28 maja

1999 r. [...], którym oddalona została jej apelacja od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu

Pracy w Siedlcach z dnia 8 stycznia 1999 r. [...].

Powódka Romana B. wnosiła o uznanie za bezskuteczne dokonanego wy-

powiedzenia zmieniającego jej warunki pracy i płacy. Od dnia 1 lutego 1988 r. po-

wódka była zatrudniona w pozwanym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji

Spółce z o.o. w S. na stanowisku starszego laboranta, świadcząc pracę w dziale pro-

dukcji wody i eksploatacji sieci. W ramach swoich czynności powódka prowadziła

badania mikrobiologiczne wody. Na polecenie prezesa zarządu spółki zastępca kie-

rownika działu produkcji wody Grażyna W. przeprowadziła na początku sierpnia 1998

2

r. analizę stanowisk w dziale produkcji wody pod kątem obciążenia poszczególnych

pracowników czynnościami służbowymi. Analiza ta wykazała, że obciążenie powódki

czynnościami związanymi z jej pracą nie wymaga pełnego wymiaru czasu pracy. Na

tej podstawie kierownik działu produkcji wody i eksploatacji sieci Andrzej W. złożył

wniosek o zmniejszenie wymiaru czasu pracy powódki, który zarząd strony pozwanej

uwzględnił. Jako przyczyny wypowiedzenia zmieniającego pracodawca podał nie

tylko zmniejszenie wymiaru czasu pracy, ale także zatargi i niesnaski istniejące

wśród pracowników laboratorium. Zdaniem Sądu pierwszej instancji każdy praco-

dawca jest uprawniony do podejmowania działań mających na celu racjonalizację

zatrudnienia i oceny przydatności zatrudnionych pracowników na poszczególnych

stanowiskach pracy. Taka właśnie sytuacja istnieje od 1997 r. u strony pozwanej, od

kiedy to – w następstwie zmian organizacyjnych – następuje zmniejszenie zatrudnie-

nia. Skoro harmonogram prac wykonywanych przez powódkę i czas ich trwania nie

wymaga pełnego wymiaru czasu pracy, a harmonogramu tego powódka nie kwestio-

nowała, to dokonane jej wypowiedzenie zmieniające jest uzasadnione. Drugiej przy-

czyny wypowiedzenia zmieniającego Sąd Pracy nie rozważał uznając, iż „kwestia

konfliktowości powódki miała charakter uzupełniający chociaż treść pism składnych

przez nią i jej zachowanie w toku procesu pozwalają na potwierdzenie konfliktowej

osobowości powódki”.

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał wniesioną przez powódkę ape-

lację za bezzasadną i ją oddalił. Powódka otrzymała wypowiedzenie w dniu 31 sierp-

nia 1998 r. Jako przyczyny wypowiedzenia pracodawca podał: zatargi i niesnaski

panujące wśród pracowników laboratorium działu produkcji wody oraz to, że zakres

pracy na stanowisku badań mikrobiologicznych wymaga zatrudnienia w wymiarze ½

etatu. Według Sądu drugiej instancji kwestie związane z zastosowaniem norm pracy

należą do sfery organizacji pracy i nie podlegają kontroli sądu pracy (art. 262 § 2

KP). Dlatego skoro pracodawca ustalił, że zakres badań mikrobiologicznych wody

wymaga zatrudnienia w wymiarze ½ etatu „to powódka nie ma roszczenia dochodzo-

nego przed sądem, że wymiar tego zatrudnienia powinien być inny”. „Powódka w

efekcie nie kwestionowała tego faktu, gdyż przyznała, że ilość pracy jaką wykonuje w

laboratorium badającym wodę plus praca mikrobiologa w oczyszczalni ścieków poz-

wala na zatrudnienie jej w pełnym wymiarze czasu pracy [...]. Skoro jednak zakres

badań w oczyszczalni ścieków nie wymaga zwiększenia zatrudnienia (zeznania

świadka L.D.), to praca mikrobiologa jest tylko możliwa w laboratorium wody w wiel-

3

kości ½ etatu”. Zupełnie innym zagadnieniem jest sprawa uzupełnienia czynności

powódki jako mikrobiologa innymi jeszcze czynnościami, tak aby było możliwe jej

zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy. Powódka przesłuchana w charakterze

strony zeznała, że nie zrezygnuje ze stanowiska mikrobiologa. Z drugiej strony, pra-

codawca nie ma obowiązku zapewnienia pracownikowi, którego zakres czynności

określono na ½ etatu, zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Problem ten

wiąże się z kwestią zaufania do pracownika, czy koniecznością przesunięcia pra-

cowników na inne stanowiska pracy (choćby ze względów zdrowotnych). Skoro po-

wódka chce wykonywać tylko pracę mikrobiologa, „a pracy tej jest tylko w wymiarze

½ etatu”, to słusznie Sąd Pracy oddalił jej powództwo.

W kasacji zaskarżonemu nią wyrokowi postawiono zarzut naruszenia art. 45 §

1 KP w związku z art. 42 § 1 KP. Zarzucono też, iż doszło w nim do naruszenia art.

378 § 2 KPC „w części dotyczącej uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w przy-

padku nierozpoznania istoty sprawy”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw i w następstwie tego nie została

uwzględniona. W szczególności nie jest trafny jej zarzut, że w sprawie doszło do na-

ruszenia art. 378 § 2 KPC, gdyż Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.

Sąd ten bowiem po wyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy oddalił powództwo

Romany B. o uznanie za bezskuteczne dokonanego jej przez pracodawcę wypowie-

dzenia warunków pracy i płacy, a więc tym samym rozpoznał istotę sprawy. W kon-

sekwencji o żadnym naruszeniu art. 378 § 2 KPC nie może być mowy. Z uzasadnie-

nia kasacji zdaje się przy tym wynikać, że powódce nie tyle idzie o to, że istota jej

sprawy nie została rozpoznana, ale że istotne okoliczności faktyczne sprawy nie zos-

tały należycie wyjaśnione, czy też prawidłowo ustalone. Nie ma to jednak bezpośred-

niego związku z brakiem rozpoznania istoty sprawy w pojęciu art. 378 § 2 KPC, który

odnosi się do nierozpoznania istoty roszczenia będącego podstawą powództwa.

Skoro kasacyjny zarzut naruszenia art. 378 § 2 KPC jest bezzasadny, a innych za-

rzutów o charakterze procesowym skarga kasacyjna nie formułuje, to wynika z tego,

że dla Sądu Najwyższego miarodajne są ustalenia faktyczne stanowiące podstawę

rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji. Zasadą bowiem jest, że Sąd Najwyższy roz-

poznaje sprawę w granicach kasacji (art. 39311

KPC). Te zaś w szczególności wyz-

4

naczone są przez sposób ujęcia podstaw kasacyjnych (przytoczonych w kasacji

przepisów, których naruszenie zarzuca się zaskarżonemu nią wyrokowi) oraz ich

uzasadnienia (art. 3933

KPC). To natomiast oznacza, że zwłaszcza w przypadku

braku skutecznego prawnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania za wiary-

godną musi uznać Sąd Najwyższy faktyczną podstawę rozstrzygnięcia ustaloną

przez Sąd drugiej instancji. W świetle zaś ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie budzi wątpliwości trafność kwalifikacji prawnej,

w myśl której przyczyny dokonania przez pracodawcę wypowiedzenia zmieniającego

powódce mieszczą się w formule art. 45 § 1 w związku z art. 42 § 1 KP, a więc że

wypowiedzenie to było uzasadnione. Jeżeli obciążenie pracą, którą wykonywała po-

wódka, wymagało zatrudnienia jej jedynie w wymiarze ½ etatu, a przy tym pracodaw-

ca nie miał możliwości powierzenia jej dodatkowych zajęć odpowiadających jej przy-

gotowaniu zawodowemu, to trudno wymagać od pracodawcy, by zatrudniał ją na peł-

nym etacie i pozbawiać go możliwości zracjonalizowania istniejącego u niego stanu

zatrudnienia poprzez dokonanie wypowiedzenia zmieniającego. W tym świetle bez-

zasadny jest kasacyjny zarzut naruszenia art. 45 § 1 KP w związku z art. 42 § 1 KP.

W istocie przesłanki jego sformułowania nie stanowi twierdzenie, że na tle ustalone-

go przez siebie stanu faktycznego Sąd drugiej instancji dokonał nieprawidłowej wy-

kładni lub subsumcji tych przepisów, lecz teza, że ustalenia faktyczne przyjęte przez

ten Sąd odbiegają od prawdy. W wywodach uzasadnienia kasacji zasadniczo znaj-

duje się jedynie ten typ argumentacji, z którego ma wynikać, że w zaskarżonym wy-

roku bezzasadnie przyjęto określone ustalenia faktyczne, w szczególności nie

uwzględniając materiału dowodowego przedstawionego przez powódkę oraz przyj-

mując za miarodajną dla sprawy „rzekomą reorganizację”. Ze wskazanych wyżej już

powodów cała tego typu argumentacja uzasadnienia skargi kasacyjnej musiała jed-

nakże zostać przez Sąd Najwyższy pominięta. Niezależnie od tego jednakże –

zwłaszcza w zestawieniu z dowodami i rozumowaniem przedstawionym przez Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – w ocenie Sądu Najwyższego opiera się ona na

przesłankach niewiarygodnych i nieuzasadnionych i z tej racji jest gołosłowna.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312

KPC, orzekł

jak w sentencji wyroku.

========================================