I PKN 544/99

Wyrok z dnia 24 marca 2000 r.

I PKN 544/99

Za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP) należy

uznać żądanie przywrócenia do pracy ze względu na niedopełnienie przez pra-

codawcę obowiązku konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę (art.

38 KP), jeżeli pracownik w sposób istotny naruszył obowiązki pracownicze i

zachował się wobec pracodawcy wyjątkowo nielojalnie.

Przewodniczący Prezes SN Jan Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Józef Iwulski, Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2000 r. sprawy z powództwa

Sylwii M. przeciwko Zespołowi Szkół Samorządowych w M.G. o przywrócenie do

pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 21 maja 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Sylwia M. domagała się uznania wypowiedzenia umowy o pracę za

bezskuteczne, gdyż decyzja ta została jej doręczona w okresie usprawiedliwionej

nieobecności w pracy. Pozwany Zespół Szkół Samorządowych w M.G. wniósł o od-

dalenie powództwa.

Sąd Rejonowy w Rawiczu oddalił powództwo. Sąd poczynił następujące usta-

lenia faktyczne. Powódka była zatrudniona w pozwanym zakładzie od 1982 r., ostat-

nio na stanowisku sekretarza szkoły. W okresie od marca do sierpnia 1998 r. korzys-

tała ze zwolnienia lekarskiego. Podczas jej nieobecności ujawniono, że nie

przekazywała pism wpływających na adres szkoły osobom, do których były skiero-

wane. W ten sposób nie przekazała między innymi pisma, dotyczącego zajęcia przez

komornika jej wynagrodzenia za pracę, a także rachunku za dostarczone szkole

druki. Dodatkowo powódka społecznie pełniła funkcję sekretarza Kasy Zapomogowo

2

– Pożyczkowej, której rozliczaniem się zajmowała. W czasie nieobecności powódki

okazało się, że w kasie występują braki. W tej sytuacji pozwany w kwietniu 1998 r.

rozwiązał z powódką umowę o pracę w trybie art. 52 § 1 KP. Później jednak strony

uzgodniły, że powódka w okresie trzech miesięcy pokryje niedobór w szkolnej Kasie

Zapomogowo – Pożyczkowej, a po wyczerpaniu zasiłku chorobowego przejdzie na

rentę inwalidzką. Pozwany, nie chcąc szkodzić powódce na przyszłość i rozumiejąc

jej trudną sytuację rodzinną, cofnął swoją decyzję o dyscyplinarnym zwolnieniu

powódki z pracy, na co ona wyraziła zgodę. W dniu 12 sierpnia 1998 r. powódka

powróciła jednak do pracy. Pozwany wręczył jej wówczas wypowiedzenie umowy o

pracę ze skutkiem na dzień 30 listopada 1998 r. Powódka zapoznała się z treścią

tego pisma, lecz nie potwierdziła jego odbioru. Zażyczyła sobie natomiast, by pismo

to doręczono jej drogą pocztową, co pozwany uczynił. Jako przyczynę wypo-

wiedzenia wskazano: „ dotychczasowy sposób wypełniania przez powódkę obo-

wiązków pracowniczych oraz utratę zaufania pracodawcy do powódki”. O zamiarze

wypowiedzenia powódce umowy o pracę pozwany zawiadomił w dniu 5 sierpnia

1998 r. na piśmie przedstawiciela koła NSZZ „Solidarność”, działającego przy poz-

wanej, który nie nadał jednak pismu dalszego biegu.

Sąd uznał, że wypowiedzenie powódce umowy o pracę było w pełni uzasad-

nione. Nie naruszało art. 41 KP, gdyż w dniu, w którym powódce doręczono wypo-

wiedzenie świadczyła pracę. Sąd stwierdził także, że konsultacja ze związkiem za-

wodowym zamiaru wypowiedzenia powódce umowy o pracę była nieprawidłowa. Sąd

uznał jednak, że uchybienie formalne zakładu pracy w zestawieniu z wagą zarzutów

kierowanych przeciwko powódce nie uzasadnia uwzględnienia żądania przywrócenia

do pracy, a nawet nie uzasadnia zasądzenia na rzecz powódki odszkodowania,

ponieważ byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, rozpatru-

jąc apelację powódki, podzielił stanowisko Sądu Rejonowego. Analizując zarzuty

apelacyjne uznał, że wypowiedzenie powódce umowy o pracę zawierało wystarcza-

jące wskazanie przyczyny wypowiedzenia. Stwierdził, że sformułowanie przyczyn,

zawarte w wypowiedzeniu, nie jest dokonane ogólnikowo, a nawet gdyby tak było, to

przyjąć należało, że faktyczna przyczyna była powódce doskonale znana, ponieważ

z tych samych przyczyn wcześniej dyscyplinarnie rozwiązano z nią stosunek pracy.

Sąd Okręgowy podzielił też pogląd Sądu Rejonowego, iż pozwany uchybił obowiąz-

kowi skonsultowania zamiaru wypowiedzenia umowy ze związkami zawodowymi,

3

przekazując pismo członkowi związku, zamiast właściwemu organowi. Sąd Okręgo-

wy oddalił apelację przede wszystkim z tej przyczyny, iż uwzględnienie powództwa

na podstawie art. 45 § 1 KP, pozostawałoby w sprzeczności z zasadami współżycia

społecznego, podzielając w tym względzie stanowisko Sądu Rejonowego.

Powódka wniosła od wyroku Sądu Okręgowego kasację. Zarzuciła w niej na-

ruszenie art. 45 § 1 KP w związku z art. 38 § 1 KP przez uznanie, że wypowiedzenie

jest skuteczne mimo niedochowania obligatoryjnego trybu współdziałania kierownika

zakładu pracy z organizacją związkową oraz art. 30 § 4 KP przez przyjęcie, że przy-

czyna wypowiedzenia była konkretna, a także naruszenie art. 233 § 1 KPC, polega-

jące na oparciu zaskarżonego wyroku na błędnych ustaleniach Sądu pierwszej ins-

tancji oraz art. 328 § 2 KPC, polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżo-

nego wyroku przyczyn, dla których Sąd uznał podstawę wypowiedzenia za konkret-

ną. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go

wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do po-

nownego rozpoznania albo o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie, że wypowie-

dzenie umowy o pracę powódce jest bezskuteczne. Skarżąca wniosła także o

uwzględnienie kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 45 § 1 KP w

związku z art. 38 § 1 KP oraz art. 30 § 4 KP, należy stwierdzić, że bez względu na to,

czy pracodawca dopuścił się przy wypowiedzeniu umowy o pracę uchybienia formal-

nego, nie konsultując zamiaru wypowiedzenia ze związkami zawodowymi i czy przy-

czyna wypowiedzenia została przez pracodawcę należycie wskazana, istotne w

sprawie było, czy Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, podzielając stanowisko Sądu Re-

jonowego, iż uwzględnienie roszczeń powódki byłoby sprzeczne z zasadami współ-

życia społecznego. Wprawdzie orzekające w sprawie Sądy nie powołały się na prze-

pis art. 8 KP, to jednakże z treści uzasadnienia wyroków niewątpliwie wynika, iż ten

przepis stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Wnosząca kasację nie zarzuciła narusze-

nia art. 8 KP, chociaż w jej uzasadnieniu w sposób ogólny zakwestionowała trafność

powołania się przez Sąd Okręgowy na zasady współżycia społecznego.

W świetle prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych pogląd Sądu Okręgowego o

sprzeczności żądań powódki z zasadami współżycia społecznego jest trafny. Nie

4

można bowiem przyjąć, że Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 KPC

przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Dokonane przez Sąd pierw-

szej instancji ustalenia faktyczne, przejęte przez Sąd Okręgowy mają pełne potwier-

dzenie w materiale sprawy. Powódka swym zachowaniem nie tylko nie wypełniała

swoich obowiązków pracowniczych i ukryła przed swymi przełożonymi pismo komor-

nika, żądające zajęcia jej wynagrodzenia, ale także w sposób rażący nadużyła zau-

fania pracodawcy, który mając podstawy do jej zwolnienia w trybie art. 52 § 1 pkt 1

KP, nie chciał szkodzić powódce i cofnął swoje oświadczenie woli w tym względzie.

Zgodził się na to, aby powódka w okresie trzech miesięcy pokryła niedobór w szkol-

nej Kasie Zapomogowo – Pożyczkowej. Fakt, że to zaakceptowała potwierdza, iż

poczuwała się do zawinienia przy powstaniu tego niedoboru. Należy zatem uznać, że

pracodawca, nie rozwiązując z powódką umowy o pracę w trybie natychmiastowym

ze względu na jej sytuację rodzinną, potraktował ją bardzo „po ludzku”, a tym samym

wykazał duże zrozumienie dla zasad współżycia społecznego. Z kolei powódka mimo

przychylnego potraktowania przez pracodawcę zachowała się wobec niego wyjątko-

wo nielojalnie. Usprawiedliwia to zastosowanie art. 8 KP, który nie pozwala na czy-

nienie ze swego prawa użytku temu, kto sam naruszył zasady współżycia społecz-

nego, a tak należało ocenić zachowanie powódki niezależnie od istotnego narusze-

nia obowiązków pracowniczych. Sąd Najwyższy uznał, że w takiej sytuacji zaskarżo-

ny wyrok nie narusza art. 8 KP.

Zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC jest niezasadny, gdyż Sąd Okręgowy w

uzasadnieniu swym bardzo obszernie ustosunkował się do konkretności podanej

przez pozwanego podstawy wypowiedzenia. Przede wszystkim jednak nawet naru-

szenie tego przepisu nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 3931

pkt

2 KPC), ze względu na przyczynę oddalenia apelacji.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

KPC orzekł jak w

sentencji.

========================================