I PKN 150/99

Wyrok z dnia 27 marca 2000 r.

I PKN 150/99

Lekarz medycyny posiada odpowiednie kwalifikacje do sprawowania

nadzoru i koordynacji pracy średniego personelu medycznego. Z przepisów

ustaw z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz.U.

Nr 41, poz. 178 ze zm.) oraz z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i po-

łożnej (Dz.U. Nr 91, poz. 410 ze zm.) nie wynika obowiązek utworzenia w przy-

chodni lekarskiej stanowiska przełożonej pielęgniarek.

Przewodniczący: SSN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera,

Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2000 r. sprawy z powództwa

Grażyny K. przeciwko Przychodni Lekarskiej Akademii Obrony Narodowej w W. o

przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy I Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 21 maja 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro-

kiem z dnia 21 maja 1998 r. oddalił apelację Grażyny K. od wyroku Sądu Rejonowe-

go dla Warszawy-Pragi w Warszawie z dnia 4 grudnia 1997 r., oddalającego po-

wództwo apelującej o przywrócenie do pracy w Przychodni Lekarskiej Akademii

Obrony Narodowej w W.

Grażyna K. była u strony pozwanej zatrudniona od 1 września 1988 r., a od 1

października 1992 r. na stanowisku przełożonej pielęgniarek. W okresie od 4 stycz-

nia do 15 czerwca 1996 r. nie świadczyła pracy z powodu choroby. W dniu 17

czerwca 1996 r. otrzymała wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy w

związku ze zmianami organizacyjnymi w Przychodni i likwidacją stanowiska przeło-

żonej pielęgniarek. Strona pozwana zaproponowała jej pracę na stanowisku starszej

2

pielęgniarki. Powódka nie wyraziła zgody na zaproponowane warunki pracy, wobec

czego umowa o pracę uległa rozwiązaniu z dniem 30 września 1996 r.

Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego [...] z dnia 12

grudnia 1995 r. w Przychodni Lekarskiej wprowadzono etat zastępcy komendanta.

Od 1 marca 1996 r. przychodnia została wyodrębniona ze struktur organizacyjnych

Akademii Obrony Narodowej i zaczęła funkcjonować jako samodzielny podmiot w

sprawach pracowniczych. O wielkości i strukturze zatrudnienia decydował kierownik,

tj. Komendant Przychodni. Z tym też dniem zastępca komendanta został przełożo-

nym służbowym i fachowym średniego personelu medycznego. Początkowo był nim

ppłk lek. med. Jerzy P., a od października 1996 r. - Janusz N. W dniu 22 kwietnia

1996 r. do Akademii Obrony Narodowej wpłynął „wykaz zmian do etatu [...]” ponow-

nie wprowadzający do struktury organizacyjnej przychodni stanowisko przełożonej

pielęgniarek. Nie zostało ono jednak utworzone. Stanowisko zastępcy komendanta

opłacane jest ze środków przewidzianych na uposażenia żołnierzy, zaś stanowisko

przełożonej pielęgniarek należy do opłacanych z funduszu wynagrodzeń pracowni-

ków cywilnych. Zakresy obowiązków dla obu tych stanowisk były takie same.

W okresie od marca do grudnia 1996 r. nastąpiły zmiany organizacyjne w poz-

wanej Przychodni. Liczba pielęgniarek nie uległa zmianie, natomiast wzrosła liczba

etatów lekarskich z 12 w marcu do 14 we wrześniu i 17 w grudniu. W związku z tym

powstała potrzeba zapewnienia pracy pielęgniarki w gabinecie lekarskim. Przyznane

środki pieniężne na zatrudnienie bazowe (49 etatów) nie pozwalały na zatrudnienie

dodatkowej pielęgniarki. Powierzenie zastępcy komendanta administracyjnej funkcji

przełożonego pielęgniarek i przeniesienie powódki do pracy merytorycznej było za-

tem usprawiedliwione sytuacją kadrową i finansową Przychodni. Podana Grażynie K.

przez pracodawcę przyczyna wypowiedzenia zmieniającego była rzeczywista. Za-

rząd zakładowej organizacji NSZZ Pracowników Wojska w piśmie z dnia 12 czerwca

1996 r. zajął pozytywne stanowisko w kwestii zmiany powódce stanowiska pracy.

Oceniając powyższy stan faktyczny, Sąd stwierdził, że struktura organizacyjna

zakładu należy do kompetencji pracodawcy i nie podlega kontroli sądu. Ani z ustawy

z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz.U. Nr 41, poz.

178 ze zm.), ani z ustawy z dnia 25 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej

(Dz.U. Nr 91, poz. 410 ze zm.) nie wynika obowiązek utworzenia w przychodni lekar-

skiej stanowiska przełożonej pielęgniarek. Twierdzenie powódki, że likwidacja sta-

3

nowiska nastąpiła dlatego, że Komendant Przychodni płk Ryszard Z. „chciał się jej

pozbyć” nie znalazło w materiale dowodowym potwierdzenia.

Grażyna K. zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę naru-

szenie przepisów postępowania, a to art. 233 § 1 KPC „przez przekroczenie granic

swobodnej oceny dowodów polegające na dokonaniu wybiórczej oceny dowodów

poprzez dokonanie ustaleń wyłącznie w oparciu o dowody zaprezentowane przez

stronę pozwaną, a tym samym pominięciu przy dokonywaniu ustaleń dowodów z ze-

znań powódki, z jej pisma z dnia 18 listopada 1997 roku oraz z zeznań wniosko-

wanych przez stronę powodową świadków”, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyro-

ku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do po-

nownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów zas-

tępstwa adwokackiego według załączonego wykazu.

Zdaniem skarżącej „wykazała” ona, że bezpośrednią przyczyną przesunięcia

jej na gorzej płatne i mniej satysfakcjonujące stanowisko był konflikt z Komendantem

Przychodni spowodowany „ w szczególności jej odmową organizowania przyjęć za

jej pieniądze dla gości komendanta, odmową rozwożenia leków szczególnie regla-

mentowanych osobom nieuprawnionym będącym znajomymi komendanta, odmową

przyjmowania pacjentów nieuprawnionych do wojskowej opieki zdrowotnej i chęć

szykanowania jej”. W dalszej części uzasadnienia skargi podniosła, że Sąd nie usto-

sunkował się do „wykazanych” przez nią takich okoliczności jak zła atmosfera w

pracy i negatywny wpływ likwidacji stanowiska na pracę całego personelu. Zastępca

komendanta nie poświęcał dostatecznie dużo uwagi swoim dodatkowym obowiąz-

kom. Sąd nie uwzględnił stanowiska [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych,

która zaleciła stronie pozwanej przywrócenie stanowiska przełożonej pielęgniarek i

obsadzenie go przez osobę o wykształceniu pielęgniarskim.

Strona pozwana w odpowiedzi na kasację wniosła o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja w przewadze jest polemiką z ustaleniem Sądu, że zmiany organiza-

cyjne w Przychodni Lekarskiej Akademii Obrony Narodowej i likwidacja stanowiska

przełożonej pielęgniarek stanowiły rzeczywistą oraz uzasadnioną przyczynę zmiany

Grażynie K. warunków pracy i płacy w drodze ich wypowiedzenia. Ustalenie to w

4

świetle całości materiału dowodowego, a zwłaszcza dokumentów, nie może być za-

sadnie podważone.

Wbrew używanemu w kasacji zwrotowi o „wykazaniu” okoliczności, które mo-

gły mieć wpływ na wynik sprawy, a które Sąd pominął, np. co do szykan jakich do-

znawała powódka od przełożonego, żądania przez niego wykonywania czynności

wykraczających poza obowiązki pracownicze, negatywnych skutków zmian organiza-

cyjnych w Przychodni, zostały one „wykazane” tylko w subiektywnym przekonaniu

skarżącej. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pośrednio, poprzez odesłanie

do ustaleń Sądu pierwszej instancji, odniósł się i do tych kwestii, szczegółowo anali-

zując powyższe okoliczności podnoszone wszak na wszystkich etapach postępowa-

nia. Powódka ukarana została naganą, a mimo to przełożony wnioskował o wypłatę

jej nagrody rocznej za 1995 r. w pełnej wysokości. Żaden ze świadków nie potwier-

dził zeznań Grażyny K. o żądaniu przez Komendanta Przychodni organizowania

przyjęć dla jego gości. Powódka podała przy tym, że incydent ten miał miejsce około

miesiąca przed wręczeniem jej wypowiedzenia zmieniającego, co, w ocenie Sądu,

nie jest wiarygodne ze względu na nieobecność skarżącej w pracy wskutek choroby

w okresie od 4 stycznia do 15 czerwca 1996 r. Komendant Przychodni nie wyraził

zgody na podjęcie przez powódkę studiów zaocznych w Instytucie Studiów nad Ro-

dziną ATK w Ł., motywując odmowę tym, że profil wybranych studiów poszerzy

wprawdzie ogólną jej wiedzę, natomiast nie przyczyni się do podniesienia kwalifikacji

zawodowych niezbędnych na zajmowanym stanowisku, zaś studia obciążą pra-

codawcę dodatkowymi świadczeniami. Jednak po uzyskaniu zgody na podjęcie stu-

diów Komendanta Akademii Obrony Narodowej powódka korzystała z urlopów bez-

płatnych w dniach, w których odbywały się zajęcia. Sąd w obszernym wywodzie ne-

gatywnie ocenił odmowę wyrażenia zgody przez przełożonego powódki na jej studia,

ale nie uznał, iż stanowiła ona szykanę. Żądanie przez pracodawcę zaświadczenia o

stanie zdrowia od lekarza psychiatry było być może upokarzające dla powódki, jak

twierdzi, ale obiektywnie usprawiedliwione. Grażyna K. sama przyznała, że rozpoz-

nano u niej nerwicę wegetatywną i ma problemy z tym schorzeniem.

Sąd odniósł się także w motywach zaskarżonego wyroku do kwestii celowości

przeprowadzonych zmian w Przychodni. Nawet przy krytycznej ich ocenie Sąd nie

ma kompetencji do nakazania pracodawcy przywrócenia struktury organizacyjnej,

która, zdaniem skarżącej, jest właściwa. Z tych też względów stanowisko zajęte

przez [...] Okręgową Izbę Pielęgniarek i Położnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie

5

miało znaczenia. Pisma tego samorządowego organu mają charakter opinii, która

powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu struktury organizacyjnej przychodni,

ale która nie wiąże jej kierownika. Sąd wskazał podstawy prawne wyrażonego w

motywach zaskarżonego wyroku poglądu, że pozwana przychodnia nie miała obo-

wiązku utworzenia stanowiska przełożonej pielęgniarek. To czy i jak obowiązki nad-

zorcze nad średnim personelem wykonuje zastępca komendanta należy zaś do

oceny pracodawcy. Zresztą, w świetle wyników kontroli przeprowadzonej w Przy-

chodni przez komisję Polikliniki Centralnego Szpitala Klinicznego Wojskowej Akade-

mii Medycznej w W. w lutym 1998 r. twierdzenia powódki co do negatywnych skut-

ków likwidacji stanowiska przełożonej pielęgniarek mają wymiar subiektywnych jej

ocen.

Bezzasadny jest zarzut kasacji jakoby Sąd dokonał oceny dowodów wybiór-

czo. Ocenił wszechstronnie zarówno zeznania świadków (Ewy G., Andrzeja G., Bo-

gusława Z., Cecylii P., Alicji T.-K., Elżbiety B., Janusza N.) jak i stron pod kątem ich

przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wiarygodności. Na rozprawie w dniu 20

listopada 1997 r. powódka zrezygnowała z dowodu z zeznań Zbigniewa A., Marka

W. i Iwony J., którzy nie stawili się na posiedzenia.

Nie można też podzielić zarzutu, że Sąd nie ustosunkował się do pism Prezy-

dium Okręgowej Rady [...] Izby Pielęgniarek i Położnych z 4 czerwca 1997 i 18 listo-

pada 1997 r. co do rażącego naruszenia ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach

pielęgniarki i położnej (Dz.U. Nr 91, poz. 40). Podzielił w tym zakresie stanowisko

strony pozwanej, motywując, że skoro powołana ustawa weszła w życie 1 listopada

1996 r., a zatem już po ustaniu zatrudnienia powódki, nie mogła mieć w sprawie zas-

tosowania. Poza tym, z przepisów tej ustawy, a także poprzednio obowiązujących

ustaw z 21 lutego 1935 r. o pielęgniarstwie (Dz.U. Nr 27, poz. 199) oraz z 19 kwietnia

1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych nie wynika zakaz powierzenia leka-

rzowi czynności przełożonej pielęgniarki pielęgniarek. Lekarz posiadający wyższe

wykształcenie medyczne jest osobą posiadającą odpowiednie kwalifikacje, określone

w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 7 lipca

1995 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie kwalifikacji wymaganych od pra-

cowników na poszczególnych stanowiskach pracy w publicznych zakładach opieki

zdrowotnej (Dz.U. Nr 84, poz. 425), do sprawowania nadzoru i koordynacji pracy

średniego personelu medycznego.

6

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================