II UKN 444/99

Wyrok z dnia 30 marca 2000 r.

II UKN 444/99

W postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych organ

rentowy ma pozycję strony (art. 47710

§ 1 KPC), więc powinien przejawiać od-

powiednią aktywność dowodową, między innymi wobec treści dowodu z opinii

biegłych lekarzy sądowych, a w przeciwnym razie ponosi negatywne skutki

prawne swej bierności, polegające zwłaszcza na zmianie wydanej decyzji czy

oddaleniu wniesionego środka zaskarżenia.

Przewodniczący SSN Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria

Tyszel, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2000 r. sprawy z wniosku

Doroty W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o prawo

do renty inwalidzkiej, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyj-

nego w Katowicach z dnia 11 marca 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 17 lutego 1998 r. [...] oddalił odwołanie Doroty W. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. z dnia 10 kwietnia 1997 r., odmawiającej

wnioskodawczyni prawa do renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, ponieważ w

dziesięcioleciu poprzedzającym inwalidztwo nie udowodniła wymaganego okresu

zatrudnienia, a brak podstaw do przyjęcia, iż to inwalidztwo powstało przed dniem 14

listopada 1991 r. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki powołał się na

dowód z opinii biegłych lekarzy, specjalistów z zakresu dermatologii oraz chorób na-

czyń, którzy stwierdzili, że ubezpieczona cierpi na [...], które kwalifikują ją to trzeciej

grupy inwalidztwa, przy czym powstało ono po dniu 14 listopada 1991 r. Tymczasem

tylko inwalidztwo powstałe przed tą data pozwoliłoby wykazać niezbędny okres za-

2

trudnienia we wcześniejszym dziesięcioleciu, zwłaszcza że w okresie od dnia 21

czerwca 1986 r. do dnia 10 września 1995 r. korzystała wnioskodawczyni z urlopu

wychowawczego.

Apelację wnioskodawczyni uwzględnił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Katowicach, który wyrokiem z dnia 11 marca 1999 r. [...] zmienił

zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzającą je decyzję organu rentowego w ten spo-

sób, że przyznał Dorocie W. prawo do renty inwalidzkiej trzeciej grupy z ogólnego

stanu zdrowia, począwszy od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. W uzasadnie-

niu tego wyroku Sąd Apelacyjny powołał się na przeprowadzenie uzupełniającego

dowodu z opinii Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej i Naczyń G. Centrum Medycznego,

w oparciu o którą ustalił, że wnioskodawczyni cierpi na żylaki obu kończyn dolnych i

pozakrzepowy zespół lewej kończyny dolnej stanowiący trwałe oraz istotne zaburze-

nie krążenia żylnego, powstałe wskutek zakrzepowego zapalenia żył. Inwalidztwo

związane ze wspomnianym zespołem pozakrzepowym istnieje od lutego 1986 r., tj.

od pierwszej hospitalizacji wnioskodawczyni z powodu zakrzepowego zapalenia żył

lewej kończyny dolnej.

Sąd Apelacyjny stwierdził też, że wnioskodawczyni urodziła się w dniu 8

stycznia 1960 r., a zatem w lutym 1986 r., czyli w okresie powstania inwalidztwa,

ukończyła 26 lat, więc zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.)

powinna wykazać okres zatrudnienia wynoszący – łącznie z okresami równorzędny-

mi i zaliczalnymi – 4 lata. Tymczasem w okresie poprzedzającym powstanie inwa-

lidztwa ubezpieczona legitymuje się nieprzerwanym zatrudnieniem od 1 września

1975 r., czyli ponad dziesięcioletnim. Tym samym od dnia zaprzestania pobierania

zasiłku chorobowego spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 32 ustawy o zep

do nabycia prawa do renty inwalidzkiej.

Kasację od tego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie przepi-

su art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., domagając się na tej podstawie zmiany

zaskarżonego wzroku i „oddalenia odwołania”, względnie uchylenia kwestionowane-

go orzeczenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnie-

niu kasacji napisano, że „opinia Ś. Akademii Medycznej co do daty powstania inwa-

lidztwa nie jest przekonywująca. Przebycie zakrzepowego zapalenia żył w 1986 r.

(...) nie spowodowało niezdolności do pracy. Świadczy o tym krótki okres hospitaliza-

cji – zaledwie 8 dni – jak i późniejsze zatrudnienie odwołującej się. Brak dowodów

3

potwierdzających istotne upośledzenie stanu zdrowia czyniące odwołującą się nie-

zdolną do pracy, co dowodzi, iż po okresach zaostrzenia w/w była w pełni zdolna do

pracy. Dopiero po powstaniu zespołu pozakrzepowego lewej kończyny dolnej, tj. od

1996 r. można datować niezdolność do pracy”.

Odpowiadając na kasację ubezpieczona wniosła o jej oddalenie, zwracając

uwagę na fakt początkowego niekwestionowania przez ZUS opinii lekarsko-sądowej

z dnia 14 stycznia 1999 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja podlega oddaleniu jako bezzasadna. Sąd Najwyższy rozpoznaje bo-

wiem sprawę w granicach kasacji wyznaczonych przede wszystkim przez przytoczo-

ne podstawy kasacyjne oraz ich uzasadnienie (art. 3933

KPC), a z urzędu bierze pod

rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 39311

KPC). Jako zawierające uza-

sadnienie podstaw kasacyjnych traktuje się przy tym w utrwalonej judykaturze tylko

takie pismo procesowe, które dokładnie określa przepis naruszony – zdaniem strony

– w orzeczeniu sądu drugiej instancji, szczegółowo wyjaśnia na czym poszczególne

uchybienie polegało, jak również przedstawia prawidłową wykładnię lub właściwe

zastosowanie danego uregulowania, a gdy chodzi o zarzuty procesowe – to również

zawiera uprawdopodobnienie tezy o istotnym wpływie uchybień na treść rozstrzyg-

nięcia. Zarzuty sformułowane mniej czy bardziej ogólnie w petitum kasacji powinny

przy tym znaleźć w jej uzasadnieniu odpowiednio skonkretyzowane rozwinięcie.

Tymczasem petitum przedmiotowej kasacji zawiera ogólnikowy zarzut naru-

szenia przepisu art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Ogólnikowość zarzutu pole-

ga na braku wskazania, o którą z trzech jednostek redakcyjnych tego przepisu cho-

dzi, a także na niewskazaniu przedmiotu zarzutu, a więc niewyjaśnieniu, czy Sąd

drugiej instancji błędnie zinterpretował lub niewłaściwie zastosował powołany prze-

pis. Jedynie z szerszego kontekstu uzasadnienia kasacji wynika, iż organ rentowy

uważa, że inwalidztwo wnioskodawczyni powstało dopiero od 1996 r., a nie od lutego

1986 r., wobec czego doszło do naruszenia art. 32 pkt 3 ustawy o zep przez niewłaś-

ciwe zastosowanie tego przepisu. Organ rentowy zdaje się jednak nie wiedzieć czy

nie rozumieć, że powstanie inwalidztwa wnioskodawczyni w lutym 1986 r. jest ustale-

niem faktycznym, poczynionymi przez Sąd Apelacyjny w oparciu o dowód z opinii

4

medycznej placówki naukowo-dydaktycznej, które to ustalenie może być skutecznie

kwestionowane tylko przez zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania o

prowadzeniu dowodów, a nie przez pryzmat zarzutu o niewłaściwym zastosowaniu

przepisu prawa materialnego o przesłankach warunkujących nabycie prawa do renty

inwalidzkiej. Można by wręcz powiedzieć, że jeśli Sąd na podstawie opinii lekarskiej

ustalił powstanie inwalidztwa wnioskodawczyni w lutym 1986 r. to obowiązany był

orzec o nabyciu przez nią prawa do renty inwalidzkiej.

Bezprzedmiotowe są zatem te wywody uzasadnienia kasacji, które zdają się

sugerować, że opinia lekarska z dnia 14 stycznia 1999 r. nie jest adekwatna do

ustawowego pojęcia inwalidztwa (w rozumieniu przepisów obowiązujących do dnia

31 sierpnia 1997 r.), a mimo to została przez Sąd drugiej instancji bezkrytycznie za-

akceptowana. Wywody te nie powołują jednak swej podstawy prawnej, a poza tym

nie usprawiedliwiają wcześniejszej bierności organu rentowego wobec treści tej opi-

nii. W postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma

bowiem organ rentowy pozycję strony (art. 47711

§ 1 KPC) i powinien wykazywać

odpowiednią aktywność dowodową, rozumianą zarówno jako wskazywanie dowodów

lub ustosunkowywanie się do wniosków dowodowych drugiej strony lub dowodów

inicjowanych przez sąd z urzędu, a także wypowiadanie się co do treści przeprowa-

dzonych dowodów, pod rygorem specyficznie rozumianego „poniesienia negatyw-

nych skutków procesowych”, w tym zwłaszcza zmiany decyzji bądź oddalenia środ-

ków zaskarżenia.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

KPC orzekł

jak w sentencji.

========================================