I PKN 590/99

Wyrok z dnia 11 kwietnia 2000 r.

I PKN 590/99

Przewidziany w art. 52 § 2 KP miesięczny termin do złożenia oświadcze-

nia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia rozpoczyna bieg od

zawiadomienia o przyczynie uzasadniającej to rozwiązanie osoby lub organu

zarządzającego zakładem w imieniu pracodawcy lub innej osoby upoważnionej

do dokonywania w imieniu pracodawcy czynności prawnych z zakresu prawa

pracy.

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Jadwiga

Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2000 r. sprawy z po-

wództwa Katarzyny C. i Bogdana J. przeciwko Bankowi Z. Spółce Akcyjnej w W. o

przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda Bogdana J. od wyroku Sądu Okrę-

gowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 1 lipca 1999 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację,

2. zasądził od Bogdana J. na rzecz strony pozwanej 100 zł tytułem kosztów

postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z

dnia 1 lipca 1999 r. [...] oddalił apelacje Katarzyny C. i Bogdana J. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Opolu z dnia 29 stycznia 1999 r. [...], oddalającego po-

wództwa apelujących o przywrócenie do pracy w Banku Z. S.A. w W.

Powódka była zatrudniona u strony pozwanej na podstawie umowy o pracę od

dnia 1 lutego 1993 r. Od sierpnia 1996 r. pełniła obowiązki Naczelnika Wydziału Kre-

dytów w Oddziale w O. Do jej obowiązków należało między innymi pełnienie nadzoru

nad prawidłowością stosowania obowiązujących w Banku procedur kredytowych,

ocenianie propozycji kredytowych pracowników, inicjowanie i organizowanie zadań

2

wydziału w przedmiocie odzyskiwania kredytów zagrożonych w spłacie, sprawowanie

zastępstwa za Dyrektora Oddziału.

Powód był zatrudniony w pozwanym Banku na podstawie umowy o pracę od 1

marca 1990 r., ostatnio na stanowisku Dyrektora Oddziału w O. Do zakresu jego

obowiązków należało prawidłowe i skuteczne wykonywanie zadań jednostki zgodnie

z przepisami prawa, przepisami wewnętrznymi Banku, decyzjami prezesa Zarządu i

Zarządu Banku oraz zarządzanie płynnością jednostki, planowanie przychodów i

kosztów działalności jednostki w sposób oszczędny i efektywny, kontrola realizacji

tych planów, organizowanie obsługi klientów i sprzedaży produktów Banku w sposób

sprawny, efektywny i bezpieczny.

W dniach od 16 czerwca do 10 lipca 1998 r. w Oddziale Banku Z. S.A. w O.

zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w celu zbadania prawidłowości

dokonywanych przez ten Oddział transakcji wykupu wierzytelności i dyskonta weksli.

Ustalono, że powodowie w transakcjach wykupu weksli nie przestrzegali trybu po-

dejmowania decyzji kredytowych oraz wymogów procedury kontrolnej. Nie dokony-

wano oceny zdolności kredytowej zarówno zbywców, jak i dłużników. Bez uzasad-

nienia stosowano w odniesieniu do kontrolowanych podmiotów uproszczoną proce-

durę oceny zdolności kredytowej. Objęte kontrolą podmioty nie powinny być, według

rewidentów, kredytobiorcami Banku ani stronami transakcji bankowych. Niektóre kre-

dyty opiniowane były przez komitet dyskontowy (w skład którego wchodzili powodo-

wie, główny księgowy, inspektor opiniujący i radca prawny) pozytywnie bez oceny

zdolności kredytowej wnioskodawcy. W dniu 1 września 1998 r. rewidenci Biura Re-

wizji przedstawili jego Dyrektorowi pisemne wyniki kontroli. Powód zapoznał się z

wnioskami pokontrolnymi w dniu 2 września i w pięciu punktach zgłosił do protokołu

zastrzeżenia. W protokole skreślono niektóre akapity. W dniu 7 września 1998 r.

sprawozdanie z przeprowadzonej w Oddziale kontroli przedstawiono prezesowi Za-

rządu Banku z pismem przewodnim dyrektora Biura Rewizji datowanym na 4 wrześ-

nia. W dniu 6 października 1998 r. strona pozwana złożyła powódce oświadczenie

woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. W tym samym dniu złożono

także powodowi oświadczenie woli o rozwiązaniu z dniem 7 października 1998 r.

umowy o pracę bez wypowiedzenia wobec podejmowania decyzji o udzielaniu kre-

dytów dyskonta weksli i wykupu wierzytelności bez oceny zdolności kredytowej, a w

szczególności pomijanie opinii komitetu kredytowego przy podejmowaniu decyzji

kredytowych, kontynuowanie współpracy z podmiotami, których transakcje finansowe

3

dokonywane na rachunkach bankowych wzbudzały podejrzenie co do ich legalności.

W ocenie Sądu, wyniki postępowania wyjaśniającego potwierdzające zanie-

dbania w zakresie działalności kredytowej Oddziału Banku Z. w O. dowodzą ciężkie-

go naruszenia przez powodów podstawowych obowiązków pracowniczych i stanowią

uzasadnioną przyczynę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Swoim

zachowaniem Katarzyna C. i Bogdan J. narazili pozwanego na stratę w kwocie około

8 milionów zł w chwili rozwiązania stosunku pracy. Straty te mogą znacznie

przekraczać tę kwotę. Zgodnie z § 39 Statutu Banku Z. S.A., czynności z zakresu

prawa pracy dokonuje Prezes Zarządu lub upoważniony przez niego pracownik.

Prace rewidentów zakończone zostały w dniu 1 września 1998 r., zaś dyrektor Biura

Rewizji pismem z dnia 4 września wystąpił do Prezesa Zarządu z wnioskiem o roz-

wiązanie umów o pracę z powodami. Prezes Zarządu otrzymał to pismo w dniu 7

września, czyniąc na wniosku odręczną adnotację ( 5 i 6 września 1998 r. były

dniami wolnymi od pracy). Dyrektor Biura Rewizji nie mógł podejmować decyzji w

kwestii rozwiązania z powodami umów o pracę, albowiem, zgodnie z § 9 ust. 3 za-

rządzenia z dnia 29 grudnia 1996 r. Prezesa Zarządu Banku Z., do jego obowiązków

należy informacja o wynikach kontroli. Miesięczny termin do rozwiązania z powodami

stosunku pracy rozpoczął bieg w dniu 7 września 1998 r. i został przez pracodawcę

zachowany.

Wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył kasacją Bogdan J.

Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego „poprzez niewłaściwe

zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 52 § 1 i 2 KP przez przyjęcie, że data po-

wzięcia wiadomości przez Dyrektora Biura Rewizji Banku Z. S.A. o okolicznościach

uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie rozpoczyna

biegu 1- miesięcznego terminu o którym mowa w art. 52 § 2 K.p.”, wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku i zasądzenie odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za

okres wypowiedzenia w kwocie 12.737,49 zł z odsetkami od dnia wniesienia pozwu

oraz o zwrot kosztów procesu. Pełnomocnik skarżącego twierdzi, że miesięczny ter-

min do złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia

należy liczyć od powzięcia wiadomości o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie

stosunku pracy przez Dyrektora Biura Rewizji, tj. od 1 września 1998 r. Jego zda-

niem, kategoria osób uprawnionych do dokonywania czynności z zakresu prawa

pracy obejmuje innych, poza Prezesem Zarządu, członków kierownictwa pozwanego

Banku, w tym „ tych wszystkich pracowników, do których obowiązków pracowniczych

4

należało informowanie Prezesa Zarządu o takich zdarzeniach”, które uzasadniają

rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia. Nadto, polemizuje z hipotetycznym

stwierdzeniem Sądu, pomieszczonym w przedostatnim zdaniu uzasadnienia zaskar-

żonego wyroku [...], że nawet przy założeniu przekroczenia terminu przez stronę poz-

waną, przywrócenie powoda do pracy, zważywszy okoliczności sprawy, pozosta-

wałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

W odpowiedzi na kasację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie

kosztów procesu według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pełnomocnik Bogdana J. powołał jako podstawę kasacyjną naruszenie prawa

materialnego. Według art. 39311

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w grani-

cach kasacji. Wobec braku zarzutu procesowego, ustalenia stanowiące faktyczną

podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uznać za prawi-

dłowe. W tej sytuacji jest nimi związany także Sąd Najwyższy.

Zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 KP pracodawca może rozwiązać umowę o pracę

bez wypowiedzenia w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych

obowiązków pracowniczych. Sąd drugiej instancji ustalił, że Bogdan J., tolerując

przez kilka lat praktykę udzielania kredytów niezgodną z przepisaną procedurą, a

nawet jako członek komitetu dyskontowego uchybiając tej procedurze, narażając

swoim zachowaniem stronę pozwaną na stratę w kwocie około 8 milionów złotych, w

sposób ciężki naruszył podstawowe obowiązki pracownicze. Tym samym prawidłowo

wyłożył i zastosował art. 52 § 1 pkt 1 KP. Według art. 52 § 2 KP prawo do rozwiąza-

nia umowy o pracę bez wypowiedzenia wygasa po upływie miesiąca „od uzyskania

przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.”

Pracodawcą powoda był Bank Z. S.A. w W. – jednostka organizacyjna zatrudniająca

pracowników (art. 3 KP). Stosownie do art. 31

§ 1 KP „za pracodawcę będącego

jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje

osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba.”O

tym, kto dokonuje czynności prawnych w imieniu pracodawcy, rozstrzygają przede

wszystkim przepisy określające strukturę organizacyjną zakładu. Statut Banku Z.

S.A. w § 39 zastrzega dokonywanie tych czynności dla Prezesa Zarządu lub pra-

cownika przez niego upoważnionego. Do dokonywania czynności w sprawach z

5

zakresu prawa pracy z pracownikami Oddziałów Banku upoważnieni zostali przez

Prezesa Zarządu Spółki dyrektorzy tychże oddziałów. Zgodnie z § 9 ust. 3 zarzą-

dzenia Prezesa Zarządu Banku Z. S.A. z dnia 29 grudnia 1996 r. w sprawie wprowa-

dzenia Regulaminu Audytu i Kontroli Wewnętrznej, Dyrektor Biura Rewizji przedkłada

Prezesowi Zarządu informację o wynikach kontroli wraz z wnioskami. Ze względu na

zakres kompetencji Dyrektora Biura Rewizji nie można mu przypisać uprawnień pra-

codawcy. Pełnomocnik skarżącego popełnia błąd identyfikując obowiązek wystąpie-

nia z wnioskiem „personalnym” z podjęciem decyzji „personalnej”, tj. ze złożeniem

oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy. Sąd drugiej instancji właściwie

zinterpretował postanowienia powołanych aktów wewnętrznych obowiązujących u

strony pozwanej, przyjmując, że osobą uprawnioną do rozwiązania umowy o pracę z

Bogdanem J., jako dyrektorem Oddziału Banku, był Prezes Zarządu Spółki. Powzię-

cie przez niego wiedzy o naruszeniu przez powoda w sposób ciężki podstawowych

obowiązków pracowniczych należało traktować jako „uzyskanie przez pracodawcę

wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy”. Dzień przedstawie-

nia przez Dyrektora Biura Rewizji Prezesowi Zarządu Banku Z. sprawozdania z kon-

troli przeprowadzonej w Oddziale w O. wyznacza początkowy termin miesięcznego

okresu z art. 52 § 2 KP. Ocena, że miesięczny termin do rozwiązania umowy o pracę

został przez stronę pozwaną zachowany, jest w pełni usprawiedliwiona. Z protokołem

pokontrolnym z dnia 1 września 1998 r. powód zapoznał się w dniu 2 września i

wniósł do niego zastrzeżenia. Zostały one częściowo uwzględnione, a ostateczny,

skorygowany tekst protokołu z wnioskami pokontrolnymi został przedstawiony Pre-

zesowi Zarządu Banku w dniu 7 września 1998 r. Zważywszy, że dni 5 i 6 września

były dniami wolnymi od pracy, trudno Dyrektorowi Biura Rewizji przypisać opiesza-

łość. Ponieważ termin oznaczony w miesiącach kończy się w dniu, który datą lub

nazwą odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 112 KC w związku z art. 300

KP), termin do złożenia Bogdanowi J. oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o

pracę bez wypowiedzenia upływał w dniu 7 października 1998 r. Oświadczenie woli

tej treści strona pozwana złożyła powodowi w dniu 6 października 1998 r., a zatem w

okresie miesiąca, licząc od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności

uzasadniającej rozwiązanie umowy. Zarzut naruszenia art. 52 § 2 KP jest w opisanej

sytuacji nieuzasadniony.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312

KPC,

orzekł jak w sentencji.

6

========================================