II UKN 498/99

Wyrok z dnia 12 kwietnia 2000 r.

II UKN 498/99

Jednoznaczna ocena stanu zdrowia wnioskodawcy dokonana przez sie-

demnastu biegłych lekarzy sądowych, stwierdzająca pełną zdolność do wyko-

nywania pracy rolniczej, czyni bezzasadnym zarzut kasacji naruszenia przez

sąd drugiej instancji art. 21 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) mimo

braku odniesienia tej zdolności do pracy w danym gospodarstwie rolnym.

Przewodniczący SSN Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata

Gudowska, Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2000 r. sprawy z wniosku

Zygmunta W. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi

Regionalnemu w W. o rentę rolniczą, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 30 marca 1998 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społeczne-

go-Oddział Regionalny w W. poinformowała wnioskodawcę Zygmunta W., iż okreso-

wa renta inwalidzka rolnicza płatna będzie przez okres jednego roku od daty odzys-

kania zdolności do pracy. Organ rentowy wydał decyzję na podstawie orzeczenia

Komisji Lekarskiej KRUS z dnia 25 marca 1998 r., która nie stwierdziła u wniosko-

dawcy długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

Zygmunt W. wniósł od tej decyzji odwołanie do Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu, w którym twierdził, iż jest nadal nie-

zdolny do pracy w gospodarstwie rolnym.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie-

2

czeń Społecznych w Toruniu oddalił odwołanie. Sąd w oparciu o opinie biegłych

stwierdził, iż wnioskodawca odzyskał zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym.

Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok apelacją, domagając się ponowne-

go rozpatrzenia sprawy. Twierdził, że spełnia wszystkie kryteria wymagane do otrzy-

mania renty. Wyrokiem z dnia 25 marca 1999 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Gdańsku oddalił apelację. Zdaniem Sądu apelacja nie zasłu-

guje na uwzględnienie, gdyż Sąd pierwszej instancji zgromadził wyczerpujący mate-

riał dowodowy, którego oceny dokonał zgodnie z art. 233 KPC oraz prawidłowo zas-

tosował prawo materialne.

W kasacji od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa

materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20

grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r.

Nr 7, poz. 25 ze zm.), a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny

wpływ na wynik sprawy, w tym art. 233 § 1 KPC. Wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości oraz o uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego

w Toruniu i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Toruniu do ponownego roz-

poznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Naruszenia prawa materialnego - art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia

1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - przez jego niewłaściwe zastosowanie

kasacja upatruje w tym, że Sąd drugiej instancji przyjął, iż wnioskodawca nie jest

długotrwale niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, bez oceny specyfiki gospo-

darstwa prowadzonego przez Zygmunta W. Uzasadniając ten zarzut, pełnomocnik

wnioskodawcy powołał się na pogląd wyrażany w orzecznictwie sądowym, a spro-

wadzający się do tego, iż przesłanką nabycia prawa do renty inwalidzkiej rolniczej

jest stwierdzenie niezdolności do pracy w konkretnym gospodarstwie rolnym z

uwzględnieniem potrzeb i specyfiki pracy w tym gospodarstwie, a tego rodzaju oko-

liczności nie wziął pod uwagę Sąd w dotychczasowym postępowaniu. W aktach

sprawy brak jest bliższej charakterystyki gospodarstwa rolnego. Zarzut naruszenia

prawa procesowego - art. 233 § 1 KPC - kasacja uzasadnia przyjęciem przez Sąd

drugiej instancji opinii biegłych o braku u wnioskodawcy długotrwałej niezdolności do

pracy rolniczej podczas gdy schorzenia, które stały się przyczyną przyznania Zyg-

3

muntowi W. tego świadczenia w 1995 r., trwają nadal. Zdaniem Sądu Najwyższego

brak jest wystarczających podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacji dotyczącego

naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 233 § 1 KPC przez ustalenie, że wnioskodaw-

ca odzyskał zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Naruszenia tego przepisu

wnoszący kasację dopatruje się w tym, iż liczne i zgodne w konkluzji opinie biegłych

lekarzy sądowych pozostają w sprzeczności z orzeczeniem komisji lekarskiej, która w

1995 r. uznała, że wnioskodawca jest długotrwale niezdolny do pracy rolniczej.

Orzeczenie to zostało zmienione orzeczeniem komisji lekarskiej z 23 marca 1998 r.,

która nie znalazła podstaw do uznania wnioskodawcy za długotrwale niezdolnego do

pracy w gospodarstwie rolnym. To orzeczenie stało się podstawą decyzji organu

rentowego o nieuznaniu Zygmunta W. za długotrwale niezdolnego do pracy w gos-

podarstwie rolnym. W toku postępowania sądowego toczącego się wskutek odwoła-

nia od tej decyzji, Zygmunt W. został poddany badaniom początkowo przez 6 bieg-

łych lekarzy sądowych różnych specjalności, którzy nie znaleźli podstaw do stwier-

dzenia długotrwałej niezdolności do pracy rolniczej. Wobec zakwestionowania sta-

nowiska tych biegłych przez wnioskodawcę, Sąd zasięgnął opinii innych 7-miu bieg-

łych lekarzy, których stanowisko było analogiczne do zajętego w pierwszej z wyda-

nych opinii. Ponieważ i ta opinia została przez wnioskodawcę zakwestionowana –

Sąd pierwszej instancji zwrócił się do Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Me-

dycznej w B. o wydanie kolejnej opinii. W opinii wydanej przez czterech lekarzy Za-

kładu Medycyny Sądowej również przyjęto, iż u wnioskodawcy nie występuje długo-

trwała niezdolność do pracy rolniczej. W tych okolicznościach Sąd Apelacyjny, który

podzielił ustalenia Sądu pierwszej instancji nie naruszył art. 233 § 1 KPC. Oceny

materiału dowodowego Sąd drugiej instancji dokonał po wszechstronnym rozważeniu

dowodów. Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dał wyraz temu

dlaczego uznał za miarodajne opinie biegłych lekarzy sądowych i lekarzy Zakładu

Medycyny Sądowej. Sąd przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy i odniósł

się do odmiennej oceny stanu zdrowia wnioskodawcy dokonanej w 1995 r.

Wnioskodawca był w toku postępowania sądowego badany łącznie przez sie-

demnastu lekarzy. Przeprowadzili oni też u niego badania dodatkowe oraz zapoznali

się z dokumentacją lekarską. W kolejnych opiniach omawiali rodzaj i stopień za-

awansowania rozpoznanych schorzeń. Wszyscy biegli byli zgodni co do tego, że

wnioskodawca nie jest w aktualnym stanie zdrowia długotrwale niezdolny do pracy w

gospodarstwie rolnym. Sąd Apelacyjny przeanalizował szczegółowo opinie

4

wszystkich zespołów biegłych lekarzy sądowych, dokonał porównania aktualnego

stanu zdrowia wnioskodawcy z rozpoznaniem postawionym w 1995 r. i ustalenia o

braku długotrwałej niezdolności do pracy rolniczej dokonał zgodnie z treścią tego

materiału dowodowego. Zarzut naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 233 § 1

KPC jest w istniejącym stanie faktycznym bezzasadny. Sąd Apelacyjny nie dopuścił

się bowiem żadnych uchybień procesowych.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 21 ust. 1 i 2

ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skoro w

prawidłowej ocenie stanu faktycznego Sąd, nie naruszając granic oceny dowodów

zakreślonych mu przez art. 233 § 1 KPC, przyjął u wnioskodawcy brak długotrwałej

niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wyrażający się nie tylko brakiem po-

gorszenia, ale poprawą stanu zdrowia, oraz brak przeciwwskazań do osobistego wy-

konywania niezbędnych prac w gospodarstwie rolnym w okresie dłuższym niż 6

miesięcy – nie można przyjąć, że Sąd zastosował niewłaściwie art. 21 ust. 2 wska-

zanej ustawy. Wprawdzie Sąd Apelacyjny nie odniósł się wprost do możliwości pracy

wnioskodawcy w „danym” gospodarstwie rolnym, ale niespotykanie wnikliwa i

wszechstronna ocena stanu zdrowia wnioskodawcy pod kątem możliwości wykony-

wania pracy rolniczej, przy równoczesnym zgodnym stanowisku wszystkich opinii z

orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia 25 marca 1998 r. oraz zawartym w aktach

rentowych szczegółowym opisie charakteru gospodarstwa rolnego – nie daje pods-

taw do podzielenia zarzutu o wadliwej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod

normę prawną zawartą w art. 21 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r.

Dlatego też Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================