I PKN 607/99

Wyrok z dnia 18 kwietnia 2000 r.

I PKN 607/99

Termin do zgłoszenia żądania przywrócenia do pracy lub zasądzenia

odszkodowania dla nauczyciela, którego stosunek pracy wygasł wskutek

przeniesienia go w stan nieczynny z upływem sześciomiesięcznego okresu po-

zostawania w tym stanie, wynosi 14 dni i liczy się od dnia wygaśnięcia stosun-

ku pracy (art. 264 § 2 KP w związku z art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. -

Karta Nauczyciela, jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.).

Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Jadwiga

Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2000 r. sprawy z po-

wództwa Jadwigi Z. przeciwko Medycznemu Studium Zawodowemu w R. o przywró-

cenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 1 lipca 1999 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację,

2. nie obciążył powódki obowiązkiem zwrotu stronie pozwanej kosztów postę-

powania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1999 r. oddalił po-

wództwo Jadwigi Z. o przywrócenie do pracy w Medycznym Studium Zawodowym w

R. Ustalił, że powódka był zatrudniona w pozwanym Studium jako nauczyciel prak-

tycznej nauki zawodu. W roku szkolnym 1996/97 wykorzystała 126 dni zwolnienia

lekarskiego, a w czasie od 21 sierpnia 1997 r. do 20 sierpnia 1998 r. korzystała z

urlopu dla poratowania zdrowia. W dniu 19 maja 1998 r. powódka otrzymała pismo

zawiadamiające ją o przeniesieniu w stan nieczynny od dnia 1 września 1998 r. do

dnia 28 lutego 1999 r. Przyczyną podjętej decyzji były zmiany organizacyjne wynika-

jące ze zmniejszenia liczby oddziałów, które uniemożliwiały dalsze zatrudnienie

2

wszystkich nauczycieli. Wybór powódki spowodowany był tym, że nabyła już upraw-

nienia emerytalne i pobierała emeryturę, a jednocześnie ze względu na stan zdrowia

miała długie okresy nieobecności w pracy. Po zakończeniu urlopu dla poratowania

zdrowia również była niezdolna do pracy z powodu choroby. W ocenie Sądu Rejo-

nowego przeniesienie powódki w stan nieczynny nie naruszało żadnych przepisów i

nie wpłynęło na skrócenie urlopu dla poratowania zdrowia. Nie ma zakazu przenie-

sienia nauczyciela w stan nieczynny w okresie jego usprawiedliwionej nieobecności

w pracy, np. zwolnienia lekarskiego lub urlopu ani też zakazu złożenia oświadczenia

w takich sytuacjach. Powódka nie kwestionowała zresztą decyzji pracodawcy bezpo-

średnio po jej otrzymaniu, a uczyniła to dopiero po upływie kilku miesięcy. Tak więc

art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela nie został przez pracodawcę naruszony. Stwierdze-

nie to dotyczy także pobieranego w stanie nieczynnym wynagrodzenia, które z mocy

art. 20 ust. 6 tej Karty było pomniejszone o dodatek z tytułu wysługi lat.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 1 lipca 1999 r. oddalił apelację

powódki opartą na zarzucie naruszenia art. 41 i art. 9 § 2 KP. Sąd drugiej instancji

zwrócił uwagę na to, że w dniu 19 maja 1998 r. powódka otrzymała oświadczenie

strony pozwanej o przeniesieniu jej w stan nieczynny. Pismo w tej sprawie zawierało

także pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania do sądu. Mimo powyż-

szego pouczenia powódka złożyła pozew dopiero dnia 10 marca 1999 r., czyli po

upływie około 10 miesięcy i po upływie okresu stanu nieczynnego. Spóźnienie się ze

złożeniem odwołania stanowi – zdaniem Sądu Okręgowego – "niezależną podstawę

oddalenia powództwa wynikającą z art. 264 § 1 KP”. Roszczeń z zakresu prawa

pracy można bowiem dochodzić w określonym terminie, którego przekroczenie po-

woduje oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy stwierdził ponadto, że w stanie fak-

tycznym sprawy brak było podstaw do przywrócenia powódce terminu do złożenia

odwołania.

W kasacji od powyższego wyroku powódka wniosła o jego uchylenie i przeka-

zanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Pods-

tawę kasacji stanowiły zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 41, art. 9 § 2 i art.

264 § 1 KP oraz art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela) oraz przepisów postępowania (art.

233 § 1 i art. 328 § 2 KPC), uzasadnione błędnym poglądem Sądu Okręgowego,

przyjmującym, że powódka mogła być przeniesiona w stan nieczynny w okresie

usprawiedliwionej nieobecności w pracy, a także błędnym stwierdzeniem, że nie za-

chowała terminu do złożenia odwołania od decyzji o przeniesieniu jej w stan nieczyn-

3

ny, mimo że pisemne stwierdzenie wygaśnięcia stosunku pracy otrzymała na począt-

ku marca 1999 r., a okres stanu nieczynnego upływał – zdaniem skarżącej - dopiero

dnia 31 marca 1999 r. Sąd Okręgowy pominął poza tym okoliczność, że powódka

odwołała się od "innej decyzji niż wskazywanej przez Sąd Okręgowy", jak również nie

ustosunkował się do zarzutów apelacyjnych.

Strona pozwana wniosła o oddalenie kasacji i zasądzenie kosztów procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja okazała się niezasadna. Jak wynika z uzasadnienia jej podstaw, po-

wódka, zarzucając naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta

Nauczyciela (jednolity tekst : Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), nie zakwestio-

nowała przesłanek zastosowania tego przepisu, gdyż nie podważała dokonanych w

sprawie ustaleń, przyjmujących, że w pozwanym Medycznym Studium Zawodowym

zostały dokonane zmiany organizacyjne polegające na zmniejszeniu liczby oddzia-

łów, które uniemożliwiały dalsze zatrudnianie wszystkich nauczycieli. Nie podważała

również ustalenia dotyczącego przyczyn, dla których właśnie ona została wytypowa-

na do przeniesienia w stan nieczynny. Należało zatem pominąć w rozważaniach te

kwestie, a zająć się zarzutem naruszenia art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, które –

zdaniem skarżącej – nastąpiło wskutek nieuwzględnienia przepisów art. 9 § 2 i art.

41 KP. Z przyjętych w sprawie ustaleń wynika, że pismo zawiadamiające powódkę o

przeniesieniu jej w stan nieczynny otrzymała dnia 19 maja 1998 r., podczas trwają-

cego od 21 sierpnia 1997 r. do 20 sierpnia 1998 r. urlopu dla poratowania zdrowia.

Przepis art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, który przewiduje przeniesienie nauczyciela

w stan nieczynny, poza wskazaniem przyczyn będących warunkiem dopuszczalności

zastosowania tej instytucji prawnej, nie określa, w jakim okresie roku szkolnego

przeniesienie to może nastąpić, jak również zdarzeń, których istnienie jest przeszko-

dą do jego zastosowania. Należy jednak przyjąć, że przeniesienie w stan nieczynny

nie może nastąpić w czasie niezdolności nauczyciela do pracy, jak również w czasie

trwania urlopu wypoczynkowego nauczyciela, gdyż są to okresy nieobecności pra-

cownika w pracy o określonym ustawowo przeznaczeniu, któremu sprzeciwiałoby się

dokonywanie w czasie ich trwania czynności zmieniających w istotny sposób sytua-

cję faktyczną i prawną nauczyciela.

Gdy natomiast chodzi o płatny urlop dla poratowania zdrowia przewidziany w

4

art. 73 Karty Nauczyciela, to nie można mu przypisać owego charakteru. Wprawdzie

przepis art. 73 tej Karty nie zawiera definicji pojęcia "urlop dla poratowania zdrowia",

lecz na podstawie użytych w nim zwrotów można sformułować tezę, iż urlop dla po-

ratowania zdrowia nie jest okresem niezdolności do pracy, lecz okresem, w którym

stan zdrowia nauczyciela wymaga od niego powstrzymania się od pracy w celu prze-

prowadzenia zaleconego leczenia, które jest np. na tyle rozległe lub specjalistyczne,

że skorzystanie z tego leczenia jest niemożliwe lub bardzo utrudnione wtedy, gdy

nauczyciel wykonuje swoje normalne obowiązki. Należy również zwrócić uwagę na

to, że przepis art. 41 KP zakazuje pracodawcy jedynie wypowiedzenia umowy o

pracę w czasie urlopu pracownika lub w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności

pracownika w pracy, czyli zabrania złożenia tylko tego a nie innego oświadczenia

woli. Tymczasem oświadczenie, którego treścią jest przeniesienie nauczyciela w stan

nieczynny, nie jest wypowiedzeniem umowy o pracę i nie może być do niego porów-

nywane. Zatem reguła zawarta w art. 41 KP nie odnosi się do decyzji dyrektora

szkoły o przeniesieniu nauczyciela w stan nieczynny. Przepis art. 41 KP nie może

być też zastosowany i dlatego, że nie można przyjąć zasadności tezy skarżącej o

niezgodności art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela w omawianym zakresie z art. 9 § 2 KP.

Przepis art. 9 § 2 KP stanowi, że postanowienia układów zbiorowych pracy i innych

opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających

prawa i obowiązki stron stosunku pracy nie mogą być mniej korzystne dla pracowni-

ków niż przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych.

Jak więc wynika jednoznacznie z brzmienia tego przepisu, chodzi w nim o ściśle

oznaczone akty – inne niż ustawy i rozporządzenia. Nie można więc na podstawie

art. 9 § 2 KP oceniać, czy art. 20 ust. 1 i ust. 6 Karty Nauczyciela zawiera uregulo-

wania mniej korzystne dla pracowników, będących nauczycielami, niż Kodeks pracy i

stwierdziwszy odmienność unormowań, formułować tezę o niestosowaniu Karty

Nauczyciela. Ustawa ta bowiem nie jest układem zbiorowym pracy ani innym aktem

wymienionym w art. 9 § 2 KP. Zamykając tę część rozważań należy zatem stwier-

dzić, że zarzuty powódki, zmierzające do podważenia decyzji dyrektora pozwanego

Studium o przeniesieniu jej w stan nieczynny, okazały się niezasadne, gdyż przenie-

sienie to było uzasadnione ważnymi przyczynami i prawidłowe pod względem for-

malnym.

Gdy chodzi o zarzut kasacji dotyczący naruszenia przez Sąd Okręgowy art.

264 § 1 KP, to rozważając go, trzeba zwrócić uwagę na to, że powyższy przepis za-

5

kreśla siedmiodniowy termin do złożenia odwołania od wypowiedzenia umowy o

pracę, a nie od innych czynności pracodawcy. Tymczasem oświadczenie o przenie-

sieniu nauczyciela w stan nieczynny, chociaż może doprowadzić do ustania stosunku

pracy, nie jest i nie może być porównywane do oświadczenia o wypowiedzeniu

umowy o pracę. Tym bowiem zdarzeniem, które powoduje wygaśnięcie stosunku

pracy, jest upływ sześciomiesięcznego terminu pozostawania nauczyciela w stanie

nieczynnym. Wtedy też, stosownie do art. 264 § 2 KP, nauczyciel może zgłosić żą-

danie o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie, kwestionując w nim zasadność

i prawidłowość przeniesienia w stan nieczynny, którego upływ doprowadził do wyga-

śnięcia stosunku pracy. Niezależnie od tego roszczenia pracownik może też kwestio-

nować decyzję o przeniesieniu go w stan nieczynny – tak długo, jak długo stan nie-

czynny trwa. Z tych przyczyn, chociaż pogląd Sądu Okręgowego w przedmiocie

możliwości zastosowania przepisu art. 264 § 1 KP do oświadczenia o przeniesieniu

nauczyciela w stan nieczynny na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela okazał

się nietrafny, to jednak błędna jego interpretacja ze strony Sądu Okręgowego nie

mogła doprowadzić do uwzględnienia kasacji. Przepis ten bowiem nie miał zastoso-

wania w sprawie. Co się zaś tyczy naruszenia art. 233 § 1 i art. 328 § 2 KPC, to

ogólnikowość przedstawionych w kasacji zarzutów uniemożliwia ich ocenę.

Z tych względów i na podstawie art. 39212

KPC Sąd Najwyższy orzekł o od-

daleniu kasacji.

========================================