II UKN 531/99

Wyrok z dnia 10 maja 2000 r.

II UKN 533/99

Celowość przekwalifikowania w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

(Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) występuje w przypadku niezdolności do wykony-

wania dotychczasowej pracy, wymagającej szczególnych predyspozycji zdro-

wotnych, przy zachowaniu zdolności do każdej innej pracy.

Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk

(sprawozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2000 r. sprawy z wniosku

Czesława I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o gór-

niczą rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyj-

nego w Katowicach z dnia 25 marca 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 19 grudnia 1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w C. wstrzymał dalszą wypłatę renty górniczej wnioskodawcy Czesława I. wobec od-

zyskania zdolności do pracy.

Na skutek odwołania wnioskodawcy Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1998 r. [...] zmienił za-

skarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do renty górniczej z tytułu częścio-

wej niezdolności do pracy na stałe. Ustalając na podstawie opinii biegłego lekarza

internisty z zakresu medycyny przemysłowej, że u wnioskodawcy nie zachodzi częś-

ciowa niezdolność do pracy, lecz jest on niezdolny do pracy w kopalni pod ziemią,

bardzo ciężkiej pracy fizycznej i pracy na wysokości, Sąd uznał, że wnioskodawca

jest niezdolny do pracy w rozumieniu art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

2

Utracił on bowiem zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Wnioskodawca posiada wykształcenie zawodowe górnicze, od początku pracował w

kopalni, a obecnie z uwagi na stan zdrowia nie może kontynuować zatrudnienia.

Po rozpoznaniu apelacji organu rentowego od tego wyroku Sąd Apelacyjny-

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 25 marca

1999 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok o tyle, że górniczą rentę inwalidzką z tytułu

częściowej niezdolności do pracy przyznał do dnia uprawomocnienia się wyroku, a

od dnia uprawomocnienia się wyroku na okres sześciu miesięcy przyznał rentę

szkoleniową. Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód z opinii biegłego kardiologa, który

stwierdził, że z powodu nadciśnienia tętniczego i zespołu wypadania płatka zastawki

mitralnej wnioskodawca jest niezdolny do pracy pod ziemią, na wysokościach i przy

maszynach w ruchu stwarzających zagrożenie dla życia. Jednakże schorzenia te nie

spowodowały upośledzenia sprawności organizmu i wnioskodawca może wy-

konywać wszystkie inne prace. Rokowania odzyskania zdolności do pracy po prze-

kwalifikowaniu się uzasadniają przyznanie renty szkoleniowej na podstawie art. 34

ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r .o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i

ich rodzin.

Wyrok ten zaskarżył kasacją wnioskodawca i wskazując jako podstawę kasacji

naruszenie prawa materialnego - art. 23 ust. 3, art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 32 ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w

Katowicach do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji podniesiono, że

przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, iż wnioskodawca powinien przekwalifikować się do

innej pracy nie znajduje żadnego uzasadnienia. Trudno bowiem wymagać od osoby

w średnim wieku, posiadającej jedynie wykształcenie zawodowe, aby uzyskała kwa-

lifikacje, które pozwolą jej na wykonywanie pracy nie wymagającej specjalnego wy-

siłku fizycznego. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2

ustawy o z. e. p. nakazującym indywidualne ocenianie każdego przypadku. Ocena

taka wymaga wzięcia pod uwagę charakteru dotychczas wykonywanej pracy, pozio-

mu posiadanych kwalifikacji oraz rzeczywistych możliwości przekwalifikowania się,

która w przypadku wnioskodawcy obiektywnie nie istnieje. Orzeczenie narusza art.

23 ust. 3 ustawy o z. e. p., gdyż wnioskodawca utracił zdolność do pracy zgodnej z

poziomem posiadanych kwalifikacji.

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona. Nie można mówić o naruszeniu przepisu art. 32

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro-

dzin określającego warunki, od spełnienia których uzależnione jest prawo do renty z

tytułu niezdolności do pracy, gdyż przepis ten został przez Sąd Apelacyjny prawi-

dłowo zastosowany. Sąd ten uznał, że wnioskodawca spełnił wszystkie warunki

wymagane tym przepisem, w tym także warunek niezdolności do pracy. Nie było

jedynie podstaw do przyznania renty stałej lub okresowej na zasadzie art. 34 ust. 1

lub 2, lecz zaistniały warunki do przyznania renty szkoleniowej na podstawie art. 34

ust. 3 ze względu na stwierdzoną przez biegłych lekarzy celowość przekwalifikowa-

nia zawodowego. Przyznając prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, nieza-

leżnie od tego, czy jest to renta stała, szkoleniowa czy okresowa, Sąd musiał uznać

za spełniony warunek niezdolności do pracy w rozumieniu art. 23 powołanej ustawy.

Przepisy art. 34 ust. 1, 2 i 3 odnoszą się bowiem do osoby, która spełniła warunki

określone w art. 32, a więc także warunek niezdolności do pracy. Wnioskodawca

został uznany za częściowo niezdolnego do pracy według definicji zawartej w art. 23

ust. 3, bowiem utracił on zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwali-

fikacji. Zarzut naruszenia tego przepisu jest więc niezrozumiały.

Uzasadnienie kasacji można rozumieć w ten sposób, że z naruszeniem prze-

pisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. orzeczono celowość prze-

kwalifikowania, nie biorąc pod uwagę takich cech indywidualnych jak wiek, poziom

wykształcenia, rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy. Zarzut ten nie jest

zasadny, gdyż wszystkie okoliczności wskazują na celowość przekwalifikowania

zawodowego. Z opinii biegłych wynika, że wnioskodawca jest niezdolny do wykony-

wania dotychczasowej pracy z uwagi na przeciwwskazania do pracy pod ziemią.

Aktualny stan zdrowia pozwala mu na wykonywanie każdej pracy fizycznej za wyjąt-

kiem pracy pod ziemią, pracy na wysokościach i pracy niebezpiecznej. Jest to istotna

zmiana w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania prawa do renty w 1993

r., kiedy to wnioskodawca został uznany za niezdolnego do pracy wymagającej

wysiłku fizycznego, a mógł jedynie wykonywać pracę lekką, spokojną i w indy-

widualnym tempie. Wnioskodawca ma wykształcenie zawodowe, zatem posiadane

kwalifikacje pozwalają mu na wykonywanie pracy fizycznej. Wnioskodawca musi je-

dynie przyuczyć się do innej pracy, skoro stan zdrowia nie pozwala mu na wykony-

4

wanie pracy, w której nabrał doświadczenia. Zmiana charakteru pracy nie powinna

mu sprawiać większych trudności, gdyż będąc stosunkowo młody (urodzony 9 lutego

1966 r.) może przystosować się do innych warunków pracy. Nie można przyjąć, że

wnioskodawca nie jest w stanie zdobyć kwalifikacji do innej pracy oprócz pracy gór-

nika pod ziemią, wymagającej bardzo dobrego zdrowia i dużej sprawności fizycznej.

W przypadku wystąpienia niezdolności do wykonywania dotychczasowej

pracy, wymagającej szczególnych predyspozycji zdrowotnych, przy zachowaniu

zdolności do każdej innej pracy, istnieje celowość przekwalifikowania w rozumieniu

art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o z. e. p.

Kasacja okazała się pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i z tych przy-

czyn Sąd Najwyższy oddalił ją na mocy art. 39312

KPC.

========================================