I PKN 688/99

Wyrok z dnia 6 czerwca 2000 r.

I PKN 688/99

Przepis art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń

pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 1994 r. Nr 1, poz.

1 ze zm.) oznacza, że zaspokojeniu ze środków Funduszu Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych podlegają także świadczenia powstałe w dniu nie-

wypłacalności pracodawcy lub ustania stosunku pracy, ale pod warunkiem, że

spełnione są wymagania art. 6 ust. 3-6 tej ustawy.

Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Józef Iwulski (spra-

wozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2000 r. sprawy z powódz-

twa Jerzego F. przeciwko Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

w K. o wypłatę świadczeń, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego –

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 26 sierpnia 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację i nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjne-

go.

U z a s a d n i e n i e

Powód Jerzy F. domagał się zasądzenia od Funduszu Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych w K. kwoty 9 860,52 zł tytułem należności pracowniczych,

których nie uzyskał od niewypłacalnego pracodawcy.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Katowicach wyrokiem z dnia 12 maja 1999 r. [...]

zasądził na rzecz powoda kwotę 4 930,26 zł i oddalił powództwo w pozostałej części.

Sąd Rejonowy ustalił, że powód był pracownikiem Przedsiębiorstwa Produkcyjno-

Usługowego i Handlowego "P." spółki z o.o. w M. w okresie od 1 września 1994 r. do

31 sierpnia 1997 r. Stosunek pracy rozwiązał się na podstawie art. 55 § 11

KP ze

względu na opóźnianie się pracodawcy z wypłatami wynagrodzenia. Niewypłacal-

ność pracodawcy wystąpiła w sierpniu 1998 r. i polegała na faktycznym zaprzestaniu

2

działalności. W dniu 19 listopada 1998 r. Sąd Gospodarczy ogłosił upadłość praco-

dawcy. Sąd Rejonowy uznał, że stosunek pracy powoda ustał w dniu nie mieszczą-

cym się w okresie dziewięciu miesięcy poprzedzających niewypłacalność pracodaw-

cy, a więc niezgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie

roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 1994 r. Nr 1,

poz. 1 ze zm.). Zdaniem Sądu pierwszej instancji, strona pozwana, odmawiając wy-

płaty świadczeń, pominęła jednak art. 6 ust. 7 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem

zdaniem Sądu, odprawa pieniężna podlega zaspokojeniu także w przypadku, gdy

uprawnienie do niej powstanie w dniu ustania stosunku pracy. Ponieważ powód na-

był prawo do odprawy w dniu rozwiązania stosunku pracy, to Sąd Rejonowy uznał

roszczenie w tym zakresie za zasadne na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy o ochronie

roszczeń pracowniczych. Sąd Rejonowy oddalił natomiast powództwo w zakresie

żądania dotyczącego odszkodowania z art. 55 § 11

KP, gdyż takie świadczenie nie

podlega zaspokojeniu w trybie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 26 sierpnia 1999 r. [...] oddalił apelację powoda oraz w uwzględnieniu

apelacji pozwanego, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo. Sąd

drugiej instancji przede wszystkim stwierdził, że roszczenia powoda nie powstały w

okresach określonych w art. 6 ust. 6 ustawy o ochronie roszczeń. Pomiędzy datą

ustania stosunku pracy, a datą niewypłacalności upłynął bowiem okres jednego roku,

a więc dłuższy niż 9 miesięcy. Zdaniem Sądu drugiej instancji, wykładnia art. 6 ust. 7

ustawy przedstawiona przez Sąd Rejonowy jest nieprawidłowa, gdyż podważa celo-

wość regulacji poprzednich ustępów tego artykułu. Według Sądu Okręgowego, art. 6

ust. 7 ustawy stanowi jedynie uzupełnienie poprzednich regulacji, a nie ich wyłącze-

nie.

Kasację od tego wyroku wniósł powód, który zarzucił naruszenie prawa mate-

rialnego, tj. art. 6 ust. 7 ustawy ochronie roszczeń pracowniczych oraz art. 361

KP.

Zdaniem powoda, orzeczenie Sądu drugiej instancji jest sprzeczne z treścią art. 6

ust. 7 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych. Przepis ten stanowi, iż świadcze-

nia wymienione w art. 6 ust. 2, podlegają zaspokojeniu także w przypadku, gdy

uprawnienie do nich powstanie w dniu niewypłacalności pracodawcy lub w dniu usta-

nia stosunku pracy. Powód rozwiązał umowę o pracę w dniu 31 sierpnia 1997 r. na

podstawie art. 55 § 11

KP. Zdaniem powoda, roszczenie o odszkodowanie za skró-

cony okres wypowiedzenia powstaje w dniu rozwiązania umowy o pracę. W tym mo-

3

mencie powstaje również roszczenie o wypłatę odprawy z tytułu rozwiązania umowy

o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Przyjęcie takiej chwili powstania

roszczeń uzasadnia zasądzenie należności właśnie na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy

o ochronie roszczeń.

Strona pozwana wniosła o oddalenie kasacji i zasądzenie kosztów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty dotyczące odszkodowania związanego z rozwiązaniem umowy o

pracę mogły być rozważane dopiero po uznaniu zasadności zarzutów dotyczących

wykładni i zastosowania art. 6 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych. Przyjęcie

bowiem zasadności wykładni dokonanej w tym zakresie przez Sąd drugiej instancji

prowadzi do bezzasadności powództwa w całości.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie roszczeń w razie niewypłacalno-

ści pracodawcy nie zaspokojone roszczenia pracownicze podlegają zaspokojeniu ze

środków Funduszu. Dotyczy to między innymi należności głównych z tytułu odszko-

dowania, o którym mowa w art. 361

§ 1 KP (art. 6 ust. 2 pkt 3 lit. g) oraz odprawy pie-

niężnej przysługującej w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących

pracodawcy (art. 6 ust. 2 pkt 3 lit. h), o które chodziło w niniejszej sprawie. Świad-

czenia te podlegają zaspokojeniu, jeżeli ustanie stosunku pracy nastąpiło w okresie

nie dłuższym niż 9 miesięcy poprzedzających dzień wystąpienia niewypłacalności

pracodawcy lub w okresie nie dłuższym niż 9 miesięcy następujących po tym dniu

(art. 6 ust. 6). Ponieważ ustanie stosunku pracy powoda nastąpiło na rok przed

dniem niewypłacalności pracodawcy, to nie zostały spełnione przesłanki art. 6 ust. 6

ustawy. Przepis ten nie może być inaczej rozumiany jak tylko w ten sposób, że

świadczenia powstałe poza okresami w nim wymienionymi (wcześniej lub później)

nie podlegają zaspokojeniu przez Fundusz. Jest to więc przepis ograniczający od-

powiedzialność Funduszu. Wykładnia art. 6 ust. 6 ustawy byłaby prosta i jedno-

znaczna, gdyby nie zamieszczono art. 6 ust. 7. Przepis ten stanowi, że świadczenia,

o których mowa w ust. 2 podlegają zaspokojeniu także w przypadku, gdy uprawnie-

nie do tych świadczeń powstanie w dniu wystąpienia niewypłacalności pracodawcy

lub w dniu ustania stosunku pracy. Literalnie można go więc odczytać w ten sposób,

że ustawodawca odróżnił świadczenia powstające przed i po rozwiązaniu stosunku

pracy od świadczeń powstających w tym dniu. Można więc twierdzić, że świadczenia

4

powstające w dniu ustania stosunku pracy zostały uprzywilejowane, w tym zna-

czeniu, że zostają zaspokojone przez Fundusz bez względu na to czy dzień ustania

stosunku pracy mieści się w okresach wymienionych w art. 6 ust. 3-6 ustawy, wzglę-

dem powstania niewypłacalności pracodawcy. Taka wykładnia prowadziłaby jednak

do całkowitego zanegowania tych przepisów, a w każdym razie bezprzedmiotowości

normy art. 6 ust. 6 ustawy. Świadczenia, których dotyczy art. 6 ust. 6 (wymienione w

art. 6 ust. 2 pkt 3 lit. f-i) zawsze powstają w dniu ustania stosunku pracy. Tym sa-

mym, świadczenia te zawsze podlegałyby zaspokojeniu przez Fundusz, mimo że

powstawałyby poza okresami wymienionymi w art. 6 ust. 6 ustawy. Taka wykładnia

jest niemożliwa i słusznie została odrzucona przez Sąd drugiej instancji. Zaprzecza

ona bowiem spójności systemu, jest sprzeczna z wyraźnym brzmieniem art. 6 ust. 6 i

zaprzecza jego funkcji, polegającej na ograniczeniu odpowiedzialności Funduszu.

Powstaje oczywiście problem jakie znaczenie nadać w tej sytuacji art. 6 ust. 7

ustawy. Jak słusznie stwierdził Sąd drugiej instancji, należy uznać, że przepis ten

uzupełnia art. 6 ust. 3-6. Przepisy te stanowią bowiem, że zaspokojeniu podlegają

świadczenia powstałe przed dniem niewypłacalności (ustania stosunku pracy) i po

tym dniu. Inaczej mówiąc, odczytując te przepisy dosłownie, nie podlegałyby zaspo-

kojeniu świadczenia powstałe właśnie w tych dniach. Gdyby więc dosłownie odczytać

art. 6 ust. 3-6, to świadczenia powstające dokładnie w dniu niewypłacalności praco-

dawcy lub ustania stosunku pracy nie podlegałyby zaspokojeniu przez Fundusz.

Usunięciu takiej możliwości wykładni służy właśnie art. 6 ust. 7 ustawy. Oznacza on

więc, że zaspokojeniu podlegają także świadczenia powstałe dokładnie w dniu nie-

wypłacalności pracodawcy lub ustania stosunku pracy, ale pod warunkiem, że speł-

nione są wymagania art. 6 ust. 3-6 ustawy, a więc, że między tymi datami zachowa-

ne są okresy wymienione w tych przepisach.

Wobec tego należało uznać, że kasacja nie powoływała się na usprawiedli-

wione podstawy, co prowadziło do jej oddalenia z mocy art. 39312

KPC. O kosztach

postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 KPC.

========================================