I PKN 718/99

Wyrok z dnia 29 czerwca 2000 r.

I PKN 718/99

Ocena winy pracownika, który wbrew poleceniom przełożonego opuścił

stanowisko po 40 godzinach pracy, nie może pomijać obowiązków pracodawcy

w zakresie organizowania pracy w sposób zapewniający jej bezpieczne i higie-

niczne warunki.

Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (spra-

wozdawca), Walerian Sanetra .

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2000 r. sprawy z po-

wództwa Jerzego W. przeciwko „N.” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o

przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 14 września 1999 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są-

dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Pozwany pracodawca pismem z dnia 20 lutego 1999 r. rozwiązał z powodem

umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu opuszczenia stanowiska pracy wbrew

poleceniu przełożonego (art. 52 § 1 pkt 1 KP).

Roszczenie powoda o przywrócenie do pracy oddalił Sąd Rejonowy-Sąd

Pracy w Słupsku wyrokiem z dnia 20 maja 1999 r. Wniesioną od tego wyroku apela-

cję powoda oddalił wyrokiem z dnia 14 września 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie. Powyższy wyrok powód zaskarżył kasacją

do Sądu Najwyższego.

Rozpoznając kasację powoda Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

2

Stosownie do art. 39311

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach

kasacji (poza nieważnością postępowania uwzględnianą z urzędu, której nie stwier-

dzono). Granice te określają między innymi podstawy kasacji. Z kasacji powoda roz-

poznaniu podlegała podstawa, o której mowa w art. 3931

pkt 1 KPC (naruszenie

prawa materialnego), bo tylko w ramach tej podstawy kasacja zawiera niezbędne

sprecyzowanie zarzutu – naruszenie art. 52 § 1 pkt 1 KP oraz art. 100 § 1 KP. Nie

ma natomiast takiej niezbędnej do rozpoznania kasacji konkretyzacji zarzutu, druga

ze zgłoszonych podstaw, gdyż nie wskazano (także w uzasadnieniu kasacji) żadne-

go przepisu postępowania, który został naruszony. W konsekwencji rozpoznania

sprawy w zakresie naruszenia art. 52 § 1 KP bez oceny poprawności postępowania

nie mogło odnieść skutku zgłaszanie w uzasadnieniu kasacji faktów, które nie odpo-

wiadają ustaleniom faktycznym zaskarżonego wyroku.

Przyjmując powyższe założenia co do zakresu rozpoznania sprawy Sąd Naj-

wyższy uznał zasadność zarzutu kasacji naruszenia art. 52 § 1 pkt 1 KP. Mianowicie

błędna jest ocena zaskarżonego wyroku, że z okoliczności faktycznych wynika cięż-

kie, bo z rażącej winy popełnione, naruszenie przez powoda podstawowych obowiąz-

ków pracowniczych. Sąd Okręgowy (podobnie jak Sąd pierwszej instancji) przed-

miotowe aspekty zdarzenia, jego znaczenie i skutki oceniał z punktu widzenia intere-

su pracodawcy bez dostatecznego uwzględnienia sytuacji pracownika – jego ograni-

czonej w okolicznościach zdarzenia dyspozycyjności psychicznej i fizycznej w sto-

sunku do wymagań pracodawcy. Sąd Okręgowy skoncentrował uwagę na tym, że

powód, opuszczając w dniu 18 lutego 1999 r. stanowisko pracy w kotłowni, dopuścił

się naruszenia podstawowych dwóch obowiązków pracowniczych, to jest po pierw-

sze nie wykonał wyraźnego polecenia przełożonego, ażeby po zakończonym dyżu-

rze nadal pozostał na stanowisku pracy, po drugie, że samowolne opuścił miejsce

pracy. Analizując okoliczności, w których doszło do sytuacji opuszczenia przez po-

woda stanowiska pracy Sąd podzielił punkt widzenia strony pozwanej, że pracodaw-

ca mógł żądać od pracownika dodatkowej pracy w sytuacji, gdy zmiennik powoda nie

przyszedł do pracy i wystąpiły trudności w znalezieniu jego zastępcy. Tymczasem nie

należało bagatelizować przyczyn zachowania się powoda przez niego przedstawio-

nych, w szczególności, że był już wówczas nadmiernie przemęczony pracą wykony-

waną przez blisko 40 godzin i że w tej sytuacji mógł spodziewać się, iż pracodawca

skieruje do pracy innego pracownika. W tych okolicznościach budzi zastrzeżenia

ocena zaskarżonego wyroku, iż w ramach stosunku pracy powód pracował tylko 24

3

godziny i nie może powoływać się na zmęczenie wynikające z pracy wykonywanej na

rzecz strony pozwanej na zasadzie zlecenia. Ocena ta jest niewłaściwa chociażby

dlatego, że reakcja powoda wynikała z sytuacji jego fizycznego poważnego zmęcze-

nia. Natomiast źródła tego zmęczenia jako stanu psychofizycznego nie mogą w spo-

sób decydujący wpływać na ocenę stopnia winy powoda, który przecież nie miał

obowiązku przewidywania, iż po zakończeniu obowiązującego go dyżuru ma być w

dalszym ciągu w gotowości do dalszej pracy. W tej kwestii słusznie w kasacji zwró-

cono uwagę na brak w zaskarżonym wyroku uwzględnienia obowiązków pracodawcy

w zakresie dozwolonych limitów czasu pracy (art. 1294

§ 1 i art. 132 § 2 i 4 KP) i

obowiązku pracodawcy organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i

higieniczne warunki pracy (art. 207 § 2 pkt 1 KP). W kontekście tego ostatniego

obowiązku pracodawcy i mając na uwadze zasadę organizowania pracy przez pra-

codawcę na jego ryzyko, szczególne zastrzeżenia nasuwa przedstawione w uzasad-

nieniu zaskarżonego wyroku założenie przyjęte w ocenie winy powoda, iż skoro „czuł

się faktycznie zmęczony to w jego interesie było dołożenie wszelkich starań, aby

wspólnie z pracodawcą znaleźć wyjście z sytuacji i poszukać odpowiedniego zmien-

nika”. Jest to znamienny przykład nazbyt jednostronnej oceny okoliczności faktycz-

nych i nieusprawiedliwionego pomijania faktów, które mogły wskazywać na stopień

winy powoda nie poddający się kwalifikowaniu jako ciężkie naruszenie podstawo-

wych obowiązków pracowniczych.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł stosownie do art. 39313

§ 1

KPC.

========================================