II UKN 647/99

Wyrok z dnia 25 lipca 2000 r.

II UKN 647/99

W okresie pomiędzy 1 maja 1977 r. a 1 stycznia 1990 r. nie było prze-

szkód prawnych w dochodzeniu przed sądami powszechnymi świadczeń cy-

wilnoprawnych z tytułu wypadków w zatrudnieniu zaistniałych przed dniem 1

stycznia 1968 r.

Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata

Gudowska, Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2000 r. sprawy z powództwa

Józefa S. przeciwko R. Spółce Węglowej S.A. Kopalni Węgla Kamiennego „B.” w

R.Ś. o rentę uzupełniającą, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 15 lipca 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 15 lipca 1999 r. [...] oddalił apelację Józefa S. od wyroku Sądu Rejono-

wego-Sądu Pracy w Rudzie Śląskiej z dnia 18 lutego 1999 r. [...], którym oddalono

jego powództwo przeciwko R. Spółce Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego "B."

w R.Ś. o rentę uzupełniającą z tytułu wypadku w zatrudnieniu z dnia 21 listopada

1966 r. Oddalając apelację Sąd uznał za prawidłowe ustalenia stanowiące podstawę

faktyczną zaskarżonego wyroku. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty przedsta-

wiają się następująco:

Powód, zatrudniony w pozwanej Kopalni uległ w dniu 21 listopada 1966 r. wy-

padkowi w zatrudnieniu, w następstwie którego od dnia 22 maja 1967 r. pobierał gór-

niczą rentę inwalidzką według trzeciej grupy inwalidów. Od dnia 1 marca 1968 r., na

mocy wyroku Sądu Powiatowego w Rudzie Śląskiej z dnia 30 stycznia 1970 r. [...],

strona pozwana wypłacała powodowi rentę uzupełniającą. Tym samym wyrokiem

2

Sąd Powiatowy ustalił odpowiedzialność pozwanej za skutki wypadku, jakie mogły

dla powoda wystąpić w przyszłości. Następnym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 1973 r.

[...] Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej orzekł, że obowiązek wypłacania powodowi

przez stronę pozwaną renty uzupełniającej ustał z dniem 11 stycznia 1973 r. W tym

stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał za prawidłowe uwzględnienie przez Sąd

pierwszej instancji, na podstawie art. 442 § 2 KC podniesionego przez stronę pozwa-

ną zarzutu przedawnienia, roszczenia powoda wobec wniesienia powództwa w 1998

r.

W kasacji, wniesionej na podstawie art. 3931

pkt 1 i 2 KPC, pełnomocnik po-

woda zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: "naruszenia prawa materialnego, a w szcze-

gólności art. 442 § 2 KC przez błędną jego wykładnię tj. przez przyjęcie, że roszcze-

nie objęte pozwem uległo przedawnieniu dziesięcioletniemu oraz naruszenie przepi-

sów prawa procesowego tj. przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć

wpływ na wynik sprawy" i wniósł: „o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu Wydział IX Pracy w Katowicach do ponownego rozpo-

znania, bądź gdyby Sąd Najwyższy uznał, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłego

ds. rent wyrównawczych przyśpieszy postępowanie, to wówczas o zmianę zaskarżo-

nego wyroku i uwzględnienie powództwa i orzeczenie o kosztach postępowania za

obie instancje, a przy uchyleniu zaskarżonego wyroku o uwzględnienie kosztów po-

stępowania kasacyjnego jako dalszych kosztów sporu”.

Rozpoznając sprawę, stosownie do art. 39311

KPC, w granicach kasacji za-

kreślonych przytoczonymi w niej podstawami i wnioskami Sąd Najwyższy wziął pod

uwagę, co następuje:

Kasacja nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia, lecz środkiem szczególnym,

odpowiadającym ściśle prawnym wymaganiom formalnym. Wymagania te, z jednej

strony określa art. 39311

KPC stanowiący, że Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach kasacji, a więc w granicach zakreślonych przytoczonymi w niej podstawa-

mi i ich skonkretyzowanymi zarzutami oraz wnioskami. Z drugiej strony wymagania

formalne wskazuje zarówno art. 3932

KPC wyznaczający krąg osób mających za-

pewnić odpowiednio profesjonalny poziom kasacji, jak i art. 3933

KPC, według które-

go kasacja powinna zawierać także przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasad-

nienie.

3

W rozpatrywanej sprawie autor kasacji wskazując jako jej podstawy powołał

wprawdzie art. 3931

pkt 2 KPC, jednakże nie skonkretyzował żadnego zarzutu. Sąd

Najwyższy w swym orzecznictwie wielokrotnie już wyjaśniał, że powtórzenie treści

art. 3931

pkt 1 lub 2 nie jest przytoczeniem podstaw kasacyjnych w rozumieniu po-

wołanego art. 3933

KPC. Ze sformułowania kasacji, która zarzuca naruszenie przepi-

sów postępowania, "jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy"

wynika, że autor kasacji Sądowi Najwyższemu pozostawił poszukiwanie w aktach

sprawy, jakim przepisom postępowania uchybił Sąd drugiej instancji oraz usprawie-

dliwienie tej podstawy poprzez wykazanie istotności wpływu znalezionych naruszeń

na wynik sprawy. Taki sposób przytoczenia tej podstawy kasacyjnej nie znajduje

oparcia w żadnym z przepisów regulujących zasady postępowania kasacyjnego.

Wskazanie zarówno naruszenia przez sąd drugiej instancji konkretnych przepisów

jak i wykazanie jaki (istotny) wpływ to naruszenie mogło mieć na wynik sprawy nale-

ży do wnoszącego kasację, a nie do Sądu Najwyższego.

Ponieważ oparcie kasacji na podstawie z art. 3931

pkt 2 KPC - wobec uchy-

bienia wymaganiom art. 3933

KPC - jest nieskuteczne, kontroli kasacyjnej podlega

jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego - błędnej wykładni art. 442 § 2 KC.

Zarzut ten jest całkowicie chybiony. Także, odnośnie do tej podstawy kasacyjnej Sąd

Najwyższy kontynuując przedwojenną linię orzecznictwa niejednokrotnie już wyja-

śniał, że uzasadnienie tej podstawy wymaga przedstawienia wywodu prawnego na

temat przepisu, którego błędną wykładnię zarzuca kasacja; wywodu zawierającego

wyjaśnienie, jak – zdaniem autora kasacji – należy ten przepis rozumieć i dlaczego

jego interpretacja dokonana w zaskarżonym wyroku jest błędna. W rozpatrywanej

sprawie kasacja nie zawiera stosownego wywodu. Zgodnie z art. 442 § 2 KC, rosz-

czenie o naprawienie szkody wynikłej ze zbrodni lub występku ulega przedawnieniu z

upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstw bez względu na to, kiedy

poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Autor kasacji przeoczył, że to Sąd pierwszej instancji uznał roszczenie powoda za

przedawnione w oparciu o art. 442 § 1 KC natomiast w zaskarżonym wyroku Sąd

Okręgowy, skorygował podstawę prawną rozstrzygnięcia, uznając że roszczenie

powoda uległo dziesięcioletniemu przedawnieniu właśnie na podstawie § 2 tego

przepisu. Oznacza to, że zdaniem Sądu drugiej instancji wypadek powoda był wyni-

kiem zbrodni lub występku. Pozbawione więc jakiegokolwiek znaczenia prawnego

jest więc opisywanie w kasacji naruszeń przez dozór górniczy strony pozwanej, obo-

4

wiązków pracowniczych i przepisów bezpieczeństwa pracy w dniu wypadku powoda

oraz kwalifikacja tego wypadku do trzeciej kategorii; bez znaczenia jest również i to,

czy i w jakim zakresie okoliczności wypadku badał wówczas Okręgowy Urząd Górni-

czy.

Sąd Najwyższy zauważa, że z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia zdaje

się wynikać, że Sąd Okręgowy uznał za prawidłowy pogląd Sądu pierwszej instancji,

że możliwość dochodzenia przez pracowników poszkodowanych w wypadku przy

pracy świadczeń uzupełniających na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego poja-

wiła się dopiero z dniem 1 stycznia 1990 r. Pogląd ten jest prawidłowy jednakże tylko

w stosunku do pracowników, którzy ulegli wypadkom przy pracy w rozumieniu

ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz.144 ze zm.) oraz w

odniesieniu do roszczenia za okres pomiędzy 1 maja 1977 r. a 1 stycznia 1990 r.

Powód, który uległ wypadkowi w zatrudnieniu przed wejściem w życie ustawy z dnia

23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków

przy pracy (Dz.U. Nr 3, poz. 8 ze zm.) i uzyskał wyrok sądowy ustalający odpowie-

dzialność strony pozwanej za następstwa tego wypadku, które mogły nastąpić w

przyszłości nie był pozbawiony możliwości sądowego dochodzenia roszczeń cywil-

noprawnych z tytułu tego wypadku. Ten błędny fragment uzasadnienia zaskarżonego

wyroku nie ma jednak znaczenia dla oceny kasacji.

W uzasadnieniu kasacji jej autor powtórzył podniesiony już w apelacji zarzut

naruszenia art. 5 KC, poprzez jego niezastosowanie, odniósł go jednak do orzeczeń

Sądów obu instancji, chociaż – stosownie do art. 392 § 1 KPC – zaskarżeniu kasa-

cyjnemu podlegał tylko wyrok Sądu drugiej instancji. Zarzut ten nie został też uza-

sadniony. Przyjmując, za Sądem Okręgowym, że w sprawie nastąpiło przedawnienie

roszczenia na podstawie art. 442 § 2 KC, przy uwzględnieniu przerwy biegu tego

przedawnienia spowodowanej wyrokiem Sądu Powiatowego z dnia 30 stycznia 1970

r. [...], to dziesięcioletni okres przewidziany w tym przepisie upłynął z dniem 30

stycznia 1980 r. Na czym polega sprzeczność pomiędzy skorzystaniem przez stronę

pozwaną z zarzutu przedawnienia, ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem

tego prawa, względnie, które zasady współżycia społecznego narusza nieuwzględ-

nienie roszczenia przedawnionego około 18 lat przed wytoczeniem powództwa, tego

autor kasacji nie wyjaśnił ani jednym zdaniem. Tak sformułowany zarzut nie poddaje

się kontroli kasacyjnej. W postępowaniu kasacyjnym bowiem nie jest rolą Sądu Naj-

5

wyższego poszukiwanie argumentów usprawiedliwiających przytoczone podstawy

lecz to wnoszący ten ściśle prawny środek zaskarżenia ma wykazać zasadność pod-

niesionych zarzutów; w kasacji wniesionej na podstawie art. 3931

pkt 1 KPC uzasad-

nieniem jest - jak to wyżej wskazano - stosowny wywód prawny.

Mając powyższe na uwadze, wobec nieprawidłowego przytoczenia podstawy

kasacyjnej z art. 3931

pkt 2 KPC i braku usprawiedliwienia podstawy z pkt 1 tegoż

przepisu Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39312

KPC, orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================