I PKN 84/00

Wyrok z dnia 16 listopada 2000 r.

I PKN 84/00

Radcy prawnemu pozostającemu w stosunkach pracy jednocześnie z

więcej niż jedną jednostką organizacyjną (art. 17 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych, Dz.U. Nr 19 poz. 145 ze zm.) przysługuje w każdej z tych

jednostek ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę przewidziana w art.

39 KP.

Przewodniczący SSN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2000 r. sprawy z po-

wództwa Alicji K. przeciwko Wojewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów „P.” w B.

o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 10 listopada 1999 r.

[...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są-

dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białymstoku

przywrócił powódkę Alicję K. (radcę prawnego) do pracy w wymiarze ½ etatu w Wo-

jewódzkiej Handlowej Spółdzielni Inwalidów „P.” w B., z uzasadnieniem, iż powódka

w dacie wypowiedzenia posiadała ukończone 58 lat i okres zatrudnienia uprawniają-

cy do nabycia prawa do emerytury, wobec czego korzystała z ochrony przewidzianej

przepisem art. 39 KP.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych we Białymstoku zmienił powyższy wyrok w całości i powództwo oddalił.

Sąd drugiej instancji podniósł, iż przyczyna wypowiedzenia – likwidacja etatu radcy

prawnego, jak i postawienie w stan likwidacji spółdzielni - nie były kwestionowane,

2

natomiast praca powódki u pozwanej nie była jej jedynym i podstawowym miejscem

pracy, była ona u pozwanej zatrudniona od 1 czerwca 1996 r. w wymiarze ½ etatu,

od 1985 r. pracuje w pełnym wymiarze w Telekomunikacji Polskiej S.A. (ostatnio za

wynagrodzeniem zasadniczym 3.087 zł), wobec czego należy uznać, że pracownik,

któremu wprawdzie brakuje mniej niż 2 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, ale

który jednocześnie pozostaje w innym zatrudnieniu w pełnym wymiarze, nie korzysta

z ochrony przed wypowiedzeniem, o jakiej mowa w art. 39 KP.

Kasacja powódki zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie art. 39 KP i art.

10 ust. 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania

z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmia-

nie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja okazała się uzasadniona. Z przepisu art. 39 KP nie wynika ani wprost

ani pośrednio, iż ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę pozbawiony jest

pracownik w wieku przedemerytalnym, który zatrudniony jest równocześnie u róż-

nych pracodawców, zaś wykładnia celowościowa, jakiej dokonał Sąd drugiej instancji

nie jest przekonująca tym więcej, że w przedmiotowej sprawie ochrona dotyczy radcy

prawnego, a więc pracownika, który z mocy art. 17 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest uprawniony do jednoczesnego

zatrudnienia w ramach stosunku pracy w więcej niż jednej jednostce organizacyjnej i

w wymiarze przekraczającym jeden etat. Praktyka wykorzystywania przez radców

prawnych tego uprawnienia jest powszechna wobec czego radca prawny nie może

być drogą zawężającej wykładni celowościowej pozbawiony praw pracowniczych,

jakie przysługują z mocy powszechnie obowiązującego ustawodawstwa pracy. Na

podstawie uprawnienia wynikającej z art. 17 wskazanej ustawy oraz gwarancji sto-

sownego wynagrodzenia wynikającego z jej art. 224

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia

6 listopada 1984 r., III PZP 44/84 (OSNC z 1985 r. z. 7, poz. 89) zajął stanowisko, iż

radcy prawnemu zatrudnionemu w więcej niż jednym zakładzie pracy przysługuje

odprawa emerytalna w każdym z tych zakładów, jeżeli przepisy o wynagrodzeniu

przewidują wypłatę takiej odprawy pracownikom zatrudnionym w tych zakładach

(aktualnie odprawa przysługuje na podstawie art. 921

§ 1 KP), co dowodzi, że uprzy-

wilejowanie radców prawnych wynikające z uprawnienia do jednoczesnego zatrud-

3

nienia w więcej niż jednym zakładzie pracy i w wymiarze przekraczającym jeden etat

znajdowało akceptację w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Dlatego też uznać nale-

ży, iż radcy prawnemu zatrudnionemu jednocześnie w więcej niż jednym zakładzie

pracy przysługuje ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę w oparciu o prze-

pisy art. 39 KP w każdym z tych zakładów. Wprawdzie likwidacja stanowiska radcy

prawnego uzasadnia nieuwzględnienie żądania przywrócenia do pracy, jak to wyraził

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 października 1998 r., I PKN 357/98 (OSNAPiUS

1999 nr 21, poz. 680), jednakże przytoczenie tego wyroku przez Sąd drugiej instancji

dla uzasadnienia zajętego w zaskarżonym wyroku stanowiska nie jest trafne, ponie-

waż w sprawie, w jakiej zapadł wyrok Sądu Najwyższego radca prawny nie korzystał

z ochrony trwałości stosunku pracy z racji wieku przedemerytalnego, kwestia wypo-

wiedzenia umowy o pracę była rozpatrywana w aspekcie jego zasadności, przy czym

w miejsce przywrócenia do pracy zasądzono odszkodowanie z art. 45 § 2 KP.

W przedmiotowej sprawie nie została udowodniona likwidacja bądź upadłość

pozwanej Spółdzielni, która by z mocy art. 411

§ 1 KP wyłączyła zastosowanie art. 39

KP. Uchwała rady nadzorczej o zwołaniu nadzwyczajnego walnego zgromadzenia

członków spółdzielni w celu podjęcia uchwały w sprawie postawienia spółki w stan

likwidacji nie jest równoznaczna z ogłoszeniem likwidacji. Nie kwestionując samej

przyczyny wypowiedzenia powódce umowy o pracę zauważyć trzeba, iż w takim

przypadku, ze względu na ochronę z art. 39 KP do powódki znajduje zastosowanie

przepis art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu

pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.), który zezwala pracodawcy na zastoso-

wanie wobec pracownika objętego szczególną ochroną wypowiedzenia warunków

pracy i płacy, jeżeli nie jest możliwe dalsze jego zatrudnianie na dotychczasowym

stanowisku. Wprawdzie powódka jest radcą prawnym, a pozwana nie dysponuje in-

nymi stanowiskami radców prawnych, jednakże powódka deklarowała gotowość

kontynuowania zatrudnienia u pozwanej na stanowisku nie związanym z wykonywa-

niem obsługi prawnej i okoliczność ta nie była przedmiotem badania przez Sąd dru-

giej instancji, jak również w razie braku możliwości dalszego zatrudnienia u pozwanej

na jakimkolwiek innym stanowisku Sąd ten nie brał pod uwagę możliwości zasądze-

nia na rzecz powódki odszkodowania z art. 45 § 2 KP. Powyższe kwestie wymagają

ustaleń faktycznych, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

4

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313

§ 1 KPC orzekł

jak w sentencji wyroku.

========================================