II UKN 79/00

Wyrok z dnia 30 listopada 2000 r.

II UKN 79/00

Prawomocna decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy

osądzonej w rozumieniu art. 366 KPC, nie może więc powodować nieważności

postępowania sądowego, o jakiej stanowi art. 379 pkt 3 KPC.

Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata

Gudowska, Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2000 r. sprawy z wniosku

Tadeusza M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o

emeryturę górniczą, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Katowicach z dnia 9 września 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z dnia 9 września 1999 r. [...] oddalił apelację Tadeusza M. od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodka Za-

miejscowego w Rybniku z dnia 1 grudnia 1998 r. [...], którym oddalono jego odwoła-

nie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w R. z dnia 20 lipca 1998

r., odmawiającej ponownego rozpoznania wniosku o górniczą emeryturę.

W uzasadnieniu swego wyroku Sąd Apelacyjny ocenił jako prawidłowe, doko-

nane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia, a za trafną - wskazaną podstawę

prawną rozstrzygnięcia. W swym wyroku Sąd pierwszej instancji ustalił następujący

stan faktyczny:

Załatwiając wniosek z 18 grudnia 1996 r. organ rentowy decyzją z dnia 8

stycznia 1999 r. przyznał wnioskodawcy prawo do górniczej emerytury na podstawie

art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i

ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U z 1995 r. Nr 30, poz. 154 ze zm.). W wyniku kontroli

2

ujawniono, że wnioskodawca wykazał jedynie 8 lat, 9 miesięcy i 9 dni pracy górniczej

wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wobec czego wypłatę świad-

czenia wstrzymano, a decyzją z dnia 30 lipca 1997 r. organ rentowy odmówił wnio-

skodawcy prawa do górniczej emerytury, ponieważ nie wykazał wymaganego okresu

25 lat pracy górniczej wraz z okresami równorzędnymi. Odwołanie od tej decyzji zo-

stało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia

14 listopada 1997 r. [...]. Decyzją, zaskarżoną w rozpatrywanej sprawie, organ ren-

towy odmówił ponownego rozpoznania wniosku na podstawie § 33 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia eme-

rytalno-rentowe... (Dz.U. Nr 10, poz. 49), natomiast decyzją z dnia 25 sierpnia 1998

r. odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 80 ustawy z dnia 14 grudnia

1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267

ze zm.), ponieważ wnioskodawca nie przedstawił dowodu, że w okresach: od 1 grud-

nia 1972 r. do 26 kwietnia 1973 r. oraz od 1 lipca 1983 r. do 31 grudnia 1996 r., (nie

uwzględnionych przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury), faktycznie pracował

stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią. Dowodu takiego nie przedłożył

również w postępowaniu sądowym.

W kasacji wniesionej na podstawie art. 3931

pkt 2 KPC, pełnomocnik wniosko-

dawcy zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mają-

ce istotny wpływ na wynik sprawy: „w szczególności art. 378 § 2 KPC przez nie-

uwzględnienie z urzędu nieważności postępowania na skutek wydania przez organ

rentowy dwóch prawomocnych i odmiennych co do treści decyzji na podstawie jed-

nego wniosku o przyznanie świadczenia emerytalnego” i wniosła o jego uchylenie i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowi-

cach.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Stosownie do art. 39311

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach

kasacji, to jest w granicach zakreślonych jej przytoczonymi podstawami, skonkrety-

zowanymi w zarzutach i ich uzasadnieniem, jednakże z urzędu bierze pod rozwagę

nieważność postępowania. Sytuacje, w których ta nieważność zachodzi wymienia

art. 379 KPC, dlatego też Sąd drugiej instancji, ma obowiązek uwzględnienia jego

treści, przed zastosowaniem art. 378 § 2 KPC. Zarzucając naruszenie tego przepisu

3

kasacja nie wskazuje żadnej z sześciu (przytoczonych w art. 379 KPC) przyczyn nie-

ważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Jedynie w uzasadnieniu

kasacji jej autorka wyraża pogląd, że wobec przyznania wnioskodawcy prawa do

górniczej emerytury prawomocną decyzją organu rentowego z dnia 8 stycznia 1997

r., to zarówno późniejsze postępowania organu rentowego jak i postępowanie sądo-

we toczące się z odwołania wnioskodawcy od decyzji z 20 lipca 1998 r., „były do-

tknięte nieważnością, gdyż dotyczyły rzeczy prawomocnie już rozstrzygniętej”. Uza-

sadnienie to jest nieporozumieniem. Przede wszystkim należy przypomnieć, że pra-

womocność decyzji administracyjnej, jaką jest decyzja organu rentowego ani nie po-

siada przymiotu powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 366 KPC, ani nie powo-

duje nieważności postępowania sądowego, o jakiej stanowi art. 379 pkt 3 KPC. Nie-

zależnie od niefortunnego uzasadnienia przytoczonej podstawy kasacyjnej Sąd Naj-

wyższy stwierdza z urzędu, że w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania w

rozumieniu art. 379 pkt 1 – 6 KPC.

Sąd Najwyższy przypomina, że przedmiotem zaskarżenia kasacyjnego może

być tylko to roszczenie, które było przedmiotem sporu. W rozpatrywanej sprawie,

przedmiotem tym było wznowienie postępowania (odwołanie zostało wniesione od

decyzji organu rentowego odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie o

przyznanie wnioskodawcy górniczej emerytury), a więc przedmiotem zaskarżenia ka-

sacyjnego mogła być tylko, powoływana w uzasadnieniu kasacji, odmowa wznowie-

nia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 30 lipca 1997 r., odmawiająca

wnioskodawcy przyznania prawa do górniczej emerytury. Podkreślić należy, że wła-

śnie to roszczenie jest objęte powagą rzeczy osądzonej, ponieważ odwołanie wnio-

skodawcy od decyzji z 30 lipca 1997 r. zostało oddalone prawomocnym wyrokiem

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia

14 listopada 1997 r. [...]. Sąd Najwyższy przypomina też, że w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych ewentualne naruszenia przez organ rentowy przepisów

postępowania administracyjnego nie stanowi ustawowej podstawy kasacyjnej, a po-

nadto, uprawnienie organu rentowego do ustalenia (po wydaniu prawomocnej decyzji

o przyznaniu świadczenia) braku tego prawa, wynikało z art. 80 ustawy z 14 grudnia

1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267

ze zm.). Naruszenia tego przepisu kasacja nie zarzuciła, natomiast zarzut naruszenia

§ 4 i § 33 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępo-

wania o świadczenia emerytalno-rentowe... (Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), podniesio-

4

ny w uzasadnieniu kasacji, autorka kasacji powiązała z decyzją z „dnia 30 lipca 1998

r.”, odmawiająca przyznania górniczej emerytury. Przyjmując, że data ta jest oczywi-

stą pomyłką, a zarzut dotyczył decyzji z 30 lipca 1997 r., a więc postępowania w wy-

żej wspomnianej sprawie, zakończonej prawomocnym wyrokiem z 14 listopada 1997

r., Sąd Najwyższy stwierdza, że zarzut ten jest zupełnie nieadekwatny zarówno do

przytoczonej podstawy kasacyjnej, jak i dopuszczalnego zakresu zaskarżenia kasa-

cyjnego,co zwalnia Sąd Najwyższy od potrzeby dokonania oceny jego usprawiedli-

wienia.

Mając powyższe na uwadze, skoro przytoczona podstawa kasacyjna okazała

się nieusprawiedliwiona, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

KPC orzekł jak w

sentencji wyroku.

========================================