II UKN 92/00

Wyrok z dnia 30 listopada 2000 r.

II UKN 92/00

Wejście w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. ustawy z dnia 17 grudnia 1998

r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162,

poz. 1118 ze zm.; jej art. 57-58) nie spowodowało zmiany warunków koniecz-

nych do uzyskania świadczenia rentowego, które uprzednio określone były

przepisami art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu eme-

rytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Andrzej

Wasilewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2000 r. sprawy z wniosku

Mirona S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o rentę

inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Bia-

łymstoku z dnia 15 grudnia 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro-

kiem z dnia 15 grudnia 1999 r. [...] oddalił apelację Mirona S. od wyroku Sądu Okrę-

gowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 1 październi-

ka 1999 r. [...], którym oddalone zostało jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpie-

czeń Społecznych-Oddziału w B. z dnia 23 listopada 1998 r. odmawiającej pozytyw-

nego załatwienia jego wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej. W uzasadnieniu tego

wyroku Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ustalenia i oceny zebranego w toku postę-

powania materiału dowodowego w sprawie, jakich dokonał Sąd Okręgowy, który w

szczególności – na podstawie opinii lekarskiej biegłych sądowych [...] oraz kserokopii

dokumentacji leczenia szpitalnego i ambulatoryjnego wnioskodawcy [...] – stwierdził

u wnioskodawcy (w wieku 51 lat) częściową niezdolność do pracy począwszy od

2

stycznia 1998 r. oraz okresową całkowitą niezdolność do pracy od dnia 29 maja 1998

r., która spowodowana została „kardiomiopatią rozstrzeniową w okresie niewydolno-

ści krążenia i utrwalonym migotaniem przedsionków i wystąpieniem obrzęków pod-

udzi jako objawu niewydolności krążenia”, co nie dawało podstaw do uznania wnio-

skodawcy za niezdolnego do pracy zarobkowej. Równocześnie, w uzasadnieniu wy-

roku Sąd Apelacyjny stwierdził, że wnioskodawca nie spełnił dwóch warunków nie-

zbędnych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ: po pierwsze

- jego niezdolność do pracy powstała w okresie dłuższym niż 18 miesięcy od ustania

zatrudnienia – w danym wypadku od dnia 30 listopada 1992 r., kiedy to utracił on

prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych; a po drugie - w ostatnim dziesięciole-

ciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, wnioskodawca przepracował

łącznie jedynie 1 rok 6 miesięcy i 14 dni, zamiast wymaganego przez prawo zatrud-

nienia nie krótszego aniżeli 5 lat (art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopa-

trzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin – Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wnioskodawca zarzucił:

po pierwsze – naruszenie art. 32 pkt 3 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 5 i art. 11 ust. 2

pkt 10 i pkt 14 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, wobec błędnej wykładni tych

przepisów, polegającej na „niezasadnym uznaniu, że inwalidztwo (całkowita i trwała

niezdolność do pracy) powstało po upływie 18 miesięcy od dnia ustania zatrudnienia,

gdy w rzeczywistości zaistniało w trakcie zatrudnienia w 1988 r. oraz niezasadne

nieuwzględnienie do stażu pracy ubezpieczonego jego czynnej służby w Wojsku Pol-

skim oraz czasowego pozostawania bez pracy w powodu niemożności jej otrzymania

i niemożności podjęcia szkolenia zawodowego”; po drugie – naruszenie prawa mate-

rialnego „polegające na nieuwzględnieniu art. 186 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 i 2

ustawy z 17. 12. 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz-

nych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm. – ustawa o emeryturach i rentach z F.U.S.) w

takim zakresie w jakim przepisy te jako korzystniejsze dla ubezpieczonego upraw-

niają do uzyskania prawa do renty według zasad w ustawie tej uregulowanych”,

skoro w chwili orzekania obowiązywał inny stan prawny niż w dacie składania przez

skarżącego wniosku o przyznanie prawa do renty; po trzecie – naruszenie art. 381 i

art. 382 KPC, wobec nieuwzględnienia i nierozpatrzenia wniosków dowodowych

zgłoszonych przez wnioskodawcę w apelacji, a zmierzających do „zbadania doku-

mentacji jego leczenia powypadkowego zaistniałego w trakcie odbywania służby woj-

skowej, a także sprzeczności między opinią biegłych sądowych i odstąpienie od po-

3

woływania innego zespołu biegłych sądowych” oraz nie podanie w uzasadnieniu za-

skarżonego wyroku przyczyn pominięcia tych dowodów. W konsekwencji, w kasacji

wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyj-

nemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna. Podniesiony w kasacji zarzut nieuwzględnienia

przez Sąd Apelacyjny zmiany stanu prawnego i naruszenia rzekomo korzystniej-

szych dla skarżącego, przepisów art. 186 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy

o emeryturach i rentach z F.U.S. jest bezzasadny. Abstrahując od tego, że przepisy

ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S. weszły w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.

(art. 196 tej ustawy), a wniosek rentowy skarżącego złożony został przed tą datą (art.

186 ust. 2 tej ustawy), należy też mieć na uwadze, że z mocy art. 195 pkt 5 tej

ustawy z dniem jej wejścia w życie przestała obowiązywać także ustawa z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, a właśnie na-

ruszenie przepisów tej ostatniej ustawy (art. 11 ust. 2 pkt 10 i pkt 14, art. 32 pkt 3

oraz art. 33 ust. 1 pkt 5) także zarzucono w kasacji. Ponadto, wbrew twierdzeniu ka-

sacji, zmiana stanu prawnego, na którą powołuje się skarżący nie mogła mieć żad-

nego wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy, bowiem nie spowodowała

ona zmiany warunków koniecznych do uzyskania świadczenia rentowego, na co

jednoznacznie wskazują dyspozycje art. 2 oraz art. 57 – art. 58 w związki z art. 12 i

art. 13, także art. 5 – art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S.

Natomiast, stosownie do art. 32 pkt 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

(obecnie art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S.), jednym z trzech warunków

prawnych, od spełnienia których zależne jest przyznanie renty z tytułu niezdolności

do pracy, obok niezdolności do pracy oraz posiadania przez pracownika wymagane-

go okresu zatrudnienia (okresu składkowego i nieskładkowego), jest, aby „inwa-

lidztwo powstało w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z okresem za-

trudnienia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów”. Przy

tym, warunek posiadania wymaganego okresu zatrudnienia uważa się za spełniony,

jeżeli pracownik osiągnął łącznie co najmniej 5 lat zatrudnienia w wypadku, gdy nie-

zdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat (art. 33 ust. 1 pkt 5 ustawy o za-

opatrzeniu emerytalnym, a obecnie art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i ren-

4

tach z F.U.S.). Jednakże równocześnie art. 33 ust. 2 (obecnie art. 58 ust. 2 ustawy o

emeryturach i rentach z F.U.S.) stanowi, że wskazany pięcioletni okres zatrudnienia

powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o

rentę inwalidzką, a jeżeli zainteresowany w chwili złożenia wniosku nie pozostaje w

zatrudnieniu, to okres ten powinien przypadać przed dniem powstania niezdolności

do pracy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd ustalił, że okresowa całkowita

niezdolność do pracy została stwierdzona u skarżącego począwszy od dnia 29 maja

1998 r., jednakże nie może ona stanowić podstawy dla przyznania renty z tytułu nie-

zdolności do pracy, bowiem niezdolność ta powstała w okresie dłuższym aniżeli 18

miesięcy od ustania zatrudnienia (co nastąpiło w dniu 30 listopada 1992 r.), a po-

nadto w okresie dziesięciu lat poprzedzających powstanie tej niezdolności do pracy

skarżący przepracował łącznie jedynie 1 rok 6 miesięcy i 14 dni, zamiast pięciu lat,

jak tego wymaga ustawa. Polemizując z powyższymi ustaleniami Sądu, skarżący

zarzucił w kasacji, że „istniejąca od 1988 r. niezdolność całkowita i trwała do pracy

może być wynikiem wypadku jakiego doznał podczas służby wojskowej”. Nie zasłu-

giwał również na uwzględnienie zarzut kasacji dotyczący naruszenia przepisów po-

stępowania – art. 381 i art. 382 KPC, który uzasadniony został tym, że Sąd Apelacyj-

ny nie uwzględnił podniesionych przez skarżącego wniosków apelacji oraz jego

wskazania na występującą – jego zdaniem – sprzeczność pomiędzy opinią orzeczni-

ka ZUS a opiniami biegłych w sprawie, a także pominięcia wyjaśnienia tych kwestii w

uzasadnieniu wyroku. Tymczasem właśnie w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyj-

nego znalazło się stwierdzenie, że „Sąd I instancji, wbrew zarzutowi apelacji, przy

ustalaniu niezdolności wnioskodawcy do pracy, posiadał i analizował całą dostępną

dokumentację lekarską sprzed 1989 r.”, a po zapoznaniu się także z oceną biegłych

z zakresu kardiologii i reumatologii, która – jak wywiódł w uzasadnieniu swego wyro-

ku Sąd Okręgowy – „nie została podważona przez pełnomocnika i odwołującego,

gdyż nie złożyli oni merytorycznych zastrzeżeń do opinii biegłych, jak też nie przed-

stawili innych, nowych dowodów, dotychczas nie uwzględnionych przez biegłych”,

Sąd Apelacyjny w pełni podzielił stanowisko Sądu Okręgowego dotyczące oceny

stanu zdrowia skarżącego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

KPC

orzekł jak w sentencji.

========================================