II UKN 136/00

Wyrok z dnia 24 stycznia 2001 r.

II UKN 136/00

Data zgłoszenia wniosku o świadczenie nie jest istotna dla ustalenia daty

powstania prawa do tego świadczenia (art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze

zm.).

Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk

(sprawozdawca), Jerzy Kuźniar.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2001 r. sprawy z wniosku

Stefanii G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o usta-

lenie daty przyznania emerytury, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 4 czerwca 1996 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

B. przyznał wnioskodawczyni Stefanii G. prawo do emerytury od dnia 4 września

1996 r. Kolejną decyzją z dnia 10 lipca 1996 r. prawo do emerytury zostało przyzna-

ne od 21 czerwca 1996 r., to jest od daty zaprzestania pobierania zasiłku chorobowe-

go, który był wypłacany od 8 marca 1996 r.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni żądała przyznania jej prawa do

emerytury od dnia 1 stycznia 1996 r.

Wyrokiem z dnia 25 listopada 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Bydgoszczy zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wniosko-

dawczyni prawo do emerytury od 1 stycznia 1996 r. Sąd ustalił, że wnioskodawczyni

złożyła wniosek o emeryturę w dniu 4 kwietnia 1996 r. Od dnia 8 marca 1996 r. ko-

rzystała ze zwolnienia lekarskiego, przy czym wniosek o emeryturę został złożony

przed upływem 35 dni od daty zwolnienia lekarskiego. W dacie złożenia wniosku było

2

jej wypłacane wynagrodzenie na podstawie art. 92 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Powo-

łując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 1996 r., II UZP 7/96,

stwierdzającą, że wynagrodzenie wypłacane pracownikowi przez okres choroby po-

wodującej niezdolność do pracy trwającej do 35 dni nie jest świadczeniem ubezpie-

czeniowym, lecz świadczeniem ze stosunku pracy, Sąd uznał, że wnioskodawczyni

w dacie złożenia wniosku nie pobierała zasiłku chorobowego. Przepis art. 76 ustawy

z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

(Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), uzależniający powstanie prawa do emerytury od za-

kończenia pobierania zasiłku chorobowego, nie stoi na przeszkodzie przyznaniu

wnioskodawczyni prawa do emerytury, która zgodnie z art. 99 tej ustawy przysługuje

od daty poprzedzającej 3 miesiące miesiąc zgłoszenia wniosku, to jest od 1 stycznia

1996 r.

W apelacji od tego wyroku organ rentowy zarzucił, że emerytura przysługuje

wnioskodawczyni od daty zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego, a powołana

przez Sąd pierwszej instancji uchwała Sądu Najwyższego dotyczy krótkotrwałych

okresów niezdolności do pracy.

Wyrokiem z dnia 21 września 1999 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Gdańsku oddalił apelację. Sąd Apelacyjny ustalił, że wnio-

skodawczyni od lutego 1990 r. była uprawniona do renty z tytułu wypadku w drodze z

pracy. Z dniem 8 lipca 1993 r., ukończyła 55 lat i mając wymagany okres zatrudnie-

nia z mocy art. 44 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypad-

ków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144

ze zm.) spełniła wszystkie warunki wymagane do nabycia prawa do emerytury.

Wniosek o emeryturę wnioskodawczyni zgłosiła 4 kwietnia 1996 r. i zgodnie z art. 99

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich

rodzin w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia wniosku, emerytura przysłu-

giwała jej od daty poprzedzającej 3 miesiące miesiąc zgłoszenia wniosku, to jest od 1

stycznia 1996 r. Organ rentowy błędnie zastosował przepis art. 76 ustawy o z. e. p.,

przyznając emeryturę od daty zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego w sy-

tuacji, gdy wnioskodawczyni w dacie powstania prawa do emerytury nie pobierała

takiego zasiłku. Wyrok Sądu pierwszej instancji zmieniający błędną decyzję odpo-

wiada prawu.

Od tego wyroku wniósł kasację Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

B. i wskazując jako podstawę kasacji naruszenie prawa materialnego przez błędne

3

zastosowanie art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz poprzedzają-

cego go wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchy-

lenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku

do ponownego rozpoznania. Organ rentowy zarzucił, że Sąd Apelacyjny, podzielając

błędny pogląd Sądu pierwszej instancji sprzecznie z treścią art. 76 ust. o z. e. p.

uznał, że wnioskodawczyni przysługuje emerytura od dnia 1 stycznia 1996 r. skoro w

tej dacie nie pobierała zasiłku chorobowego. Błąd polega na tym, że okres pobierania

wynagrodzenia z zakładu pracy w okresie zwolnienia lekarskiego nie został uznany

za okres pobierania zasiłku chorobowego w sytuacji, gdy na podstawie art. 14 ust. 1

ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30,

poz. 143 ze zm.) okres taki wlicza się do okresu zasiłkowego. W przypadku wniosko-

dawczyni okres zasiłkowy wyniósł 180 dni i rozpoczął bieg od daty zwolnienia lekar-

skiego. Zacytowana w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 21 sierpnia 1996 r. dotyczyła stanu faktycznego, w którym okres

niezdolności pracownika do pracy wynosił 3 dni. Jednak w uzasadnieniu tej uchwały

Sąd Najwyższy wskazał, że w celu zapobieżenia wypłacaniu podwójnych świadczeń

z ubezpieczenia społecznego przepis art. 76 ustawy o z. e. p. uzależnił powstanie

prawa do emerytury i renty od zakończenia okresu pobierania zasiłku chorobowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona, bowiem wskazany jako jej podstawa zarzut na-

ruszenia prawa materialnego oparty jest na błędnym założeniu, że Sąd Apelacyjny

podzielił pogląd prawny Sądu pierwszej instancji. W rzeczywistości Sąd Apelacyjny

oddalił apelację organu rentowego od wyroku zmieniającego jego decyzję na tej pod-

stawie, że wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Błąd Sądu pierw-

szej instancji polegał na tym, że Sąd ten, podobnie jak organ rentowy, oceniał

uprawnienia wnioskodawczyni do emerytury według stanu istniejącego w dacie zgło-

szenia wniosku. Tymczasem przepis art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zao-

patrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w ogóle nie nawiązuje do daty zgło-

szenia wniosku. Stanowi on, że prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia się

wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, a jeżeli pracownik pobie-

4

ra zasiłek chorobowy, prawo do emerytury lub renty powstaje z dniem zaprzestania

pobierania tego zasiłku. W świetle brzmienia tego przepisu datą powstania prawa do

emerytury jest data spełnienia wszystkich warunków do tego świadczenia - osią-

gnięcia określonego wieku i przepracowania wymaganego okresu. Występowanie

podstaw do przesunięcia daty powstania prawa do emerytury lub renty ocenia się na

dzień, w którym zostały spełnione warunki do nabycia tego prawa. Jeżeli w tym dniu

pracownik pobiera zasiłek chorobowy, prawo do emerytury powstaje w dacie zaprze-

stania pobierania zasiłku chorobowego. Dla ustalenia na podstawie art. 76 ustawy o

z. e. p. daty powstania prawa do świadczeń data zgłoszenia wniosku o te świadcze-

nia nie jest istotna.

Natomiast data zgłoszenia wniosku decyduje o wypłacie świadczeń, przy

czym także w tym przypadku nie ocenia się uprawnień osoby ubiegającej się o

świadczenia według stanu istniejącego w dacie zgłoszenia wniosku. Przepis art. 99

ustawy o z. e. p. w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia wniosku stanowił,

że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń,

jednak za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc, w

którym zgłoszono wniosek. Według stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia

1997 r. świadczenia wypłaca się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono

wniosek. Uprawnienia do wypłaty świadczeń ocenia się według stanu istniejącego

pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym świadczenia te powinny być

wypłacane, niezależnie od tego, w jakim dniu został zgłoszony wniosek. Zasada ta

została zastosowana przez Sąd Apelacyjny, który słusznie uznał, że emerytura

przysługuje wnioskodawczyni od 1 stycznia 1996 r. skoro w tej dacie spełniała

wszystkie warunki wymagane do nabycia tego prawa i nie korzystała z zasiłku cho-

robowego. Późniejsze korzystanie z zasiłku chorobowego nie ma wpływu na datę

przyznania prawa do emerytury, dlatego nie było istotne w tej sprawie rozstrzygnię-

cie, czy okres zasiłkowy rozpoczął się w pierwszym dniu zwolnienia lekarskiego to

jest 8 marca 1996 r. czy też po upływie 35 dni od tej daty. Prawo do emerytury wnio-

skodawczyni nabyła bowiem przed powstaniem prawa do zasiłku chorobowego.

Konsekwencją tego jest wypłacanie w tym samym okresie dwóch świadczeń z ubez-

pieczenia społecznego. Nie jest to jednak niezgodne z prawem. Przepis art. 76

ustawy o z. e. p. nie pozwala na nabycie prawa do emerytury lub renty osobie korzy-

stającej z zasiłku chorobowego, jednak zasada ta nie działa w sytuacji odwrotnej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadcze-

5

niach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

zasiłek chorobowy przysługuje każdemu pracownikowi, który stał się niezdolny do

pracy. Ustawa ta nie pozbawia prawa do zasiłku chorobowego pracowników, którzy

mają ustalone prawo do emerytury lub renty i pobierają te świadczenia. W przypadku

wnioskodawczyni powstanie prawa do zasiłku chorobowego i korzystanie z tego

prawa nie miało wpływu na datę przyznania prawa do emerytury.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312

KPC oddalił ka-

sację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

========================================