I KZP 50/00

UCHWAŁA SKŁADU SIEDMIU SĘDZIÓW

Z DNIA 30 STYCZNIA 2001 R.

I KZP 50/2000

Zawarty w art. 254 § 1 zd. 2 in fine k.p.k. nakaz odpowiedniego sto-

sowania przepisu art. 263 § 5 k.p.k. odnosi się tylko do zażalenia na po-

stanowienie sądu apelacyjnego, gdy orzeka on w pierwszej instancji w

przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego.

Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki.

Sędziowie SN: J. Bratoszewski, H. Gradzik (sprawozdawca),

A. Konopka, D. Rysińska, J. Skwierawski, J. Szewczyk.

Prokurator Prokuratury Krajowej: R. Stefański.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2001 r. wniosku

Prokuratora Generalnego z dnia 27 grudnia 2000 r., złożonego na podsta-

wie art. 13 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r.

o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 1994 r. Nr 13, poz. 48 ze zm.) –

o podjęcie uchwały, mającej na celu wyjaśnienie treści art. 254 § 1 in fine

k.p.k., którego stosowanie wywołało rozbieżność w orzecznictwie, a mia-

nowicie:

„Jak należy rozumieć zwrot «przepis art. 263 § 5 stosuje się odpo-

wiednio», użyty w art. 254 § 1 in fine k.p.k., a w szczególności, czy ozna-

cza to, że zażalenie na postanowienie sądu rejonowego lub okręgowego w

przedmiocie wniosku oskarżonego o uchylenie lub zmianę środka zapobie-

gawczego rozpoznaje odpowiednio sąd rejonowy lub sąd okręgowy w

składzie trzech sędziów, czy też sąd odwoławczy wyższego rzędu?”

2

u c h w a l i ł udzielić odpowiedzi j a k w y ż e j.

U Z A S A D N I E N I E

Wniosek Prokuratora Generalnego zmierza do wyjaśnienia treści

przepisu art. 254 § 1 k.p.k., w jego nowym brzmieniu, po nowelizacji wpro-

wadzonej ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o zmianie ustawy – kodeks postę-

powania karnego, ustawy – przepisy wprowadzające kodeks postępowania

karnego oraz ustawy – kodeks karny skarbowy, Dz. U. Nr 62, poz. 717

(określanej dalej jako nowela k.p.k.). Zauważa się we wniosku, że stoso-

wanie wymienionego przepisu w części objętej sformułowaniem „...przepis

art. 263 § 5 k.p.k. stosuje się odpowiednio” wywołało rozbieżności w

orzecznictwie sądów powszechnych. Przedmiotem regulacji w art. 263 § 5

k.p.k. jest wskazanie sądu właściwego do rozpoznania zażalenia na posta-

nowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie art. 263 § 4 k.p.k.

W krótkim okresie obowiązywania art. 254 § 1 k.p.k., w jego nowym

kształcie normatywnym, wykształciły się w praktyce orzeczniczej dwie drogi

procedowania. Sądy kierujące się jedną z nich przyjmują, że jeśli przepis

art. 263 § 5 k.p.k. konstruuje normę tzw. wewnętrznego trybu odwoławcze-

go, czy też tzw. instancji poziomej (analogicznie do uregulowania w art.

426 § 3 k.p.k.), to „odpowiednie” stosowanie go w postępowaniu przewi-

dzianym w art. 254 k.p.k. oznacza, iż w takim właśnie trybie rozpoznaje się

zażalenie na postanowienie każdego sądu w przedmiocie wniosku o uchy-

lenie lub zmianę środka zapobiegawczego. Sądy przyjmujące odmienną

procedurę uznają, że odesłanie do art. 263 § 5 k.p.k. ma ograniczony za-

sięg, gdyż tryb instancji poziomej, określony w tym przepisie, znajduje za-

stosowanie tylko przy rozpoznaniu zażaleń na postanowienia podjęte na

podstawie art. 254 § 1 k.p.k. przez sąd apelacyjny.

3

W zaistniałej sytuacji jest oczywiste, że rozbieżność w orzecznictwie,

dotycząca kwestii właściwości sądu powołanego do rozpoznania zażalenia

na postanowienie w przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka

zapobiegawczego, wymaga wyjaśnienia spornego przepisu w trybie art. 13

ust. 3 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie

Najwyższym. Potrzeba zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy w tej kwe-

stii wynika także stąd, że przeciwstawne poglądy wypowiedziano w komen-

tarzach do kodeksu postępowania karnego (P. Hofmański, E. Sadzik, K.

Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Suplement do t. I,

Warszawa 2000, s. 92 – opowiadający się za instancją poziomą przy roz-

poznawaniu zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 254 § 1

przez każdy sąd; S. Zabłocki: Nowela k.p.k. z dnia 20 lipca 2000 r., War-

szawa 2000, s. 97-98 – opowiadający się za instancją poziomą tylko przy

rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie wydane przez sąd apelacyjny).

Przystępując do rozważenia wstępnie scharakteryzowanego zagad-

nienia prawnego, należy uściślić, że wiąże się ono z przepisem art. 254 § 1

k.p.k. w części dotyczącej zaskarżenia postanowienia wydanego przez

sąd. Przepis ten nie normuje kwestii zaskarżalności postanowienia sądu w

sposób kompleksowy. Nie ma takiej potrzeby, skoro zażalenie na postano-

wienie wydane na podstawie art. 254 § 1 k.p.k. należy do szerzej traktowa-

nej instytucji zażalenia na postanowienie w przedmiocie środka zapobie-

gawczego. Ta zaś znajduje wyczerpujące unormowanie w innych przepi-

sach.

Podstawowe znaczenie ma przepis art. 252 § 1 k.p.k., stanowiący że

na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego przysługuje za-

żalenie na zasadach ogólnych. Odwołując się do tych zasad ustawodawca

zdecydował, że postępowanie związane z wniesieniem i rozpoznaniem za-

żalenia na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego prze-

4

biega według przepisów rozdziału 50 k.p.k. – „Zażalenie” – i innych, ściśle

z nimi sprzężonych.

W sytuacji gdy zagadnienie prawne zwerbalizowane we wniosku Pro-

kuratora Generalnego dotyczy wyłącznie sądowego stadium postępowania

karnego, celowe jest wskazanie na odpowiednie, istotne uregulowania na-

leżące do powołanych w art. 252 § 1 k.p.k. zasad ogólnych. Tak np. w myśl

art. 428 § 1 k.p.k. zażalenie (jak każdy środek odwoławczy) wnosi się na

piśmie do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Sąd, na którego po-

stanowienie złożono zażalenie, może je uwzględnić, jeżeli orzeka w tym

samym składzie, w którym wydał zaskarżone postanowienie; w innych wy-

padkach prezes sądu przekazuje zażalenie niezwłocznie sądowi powoła-

nemu do rozpoznania zażalenia (art. 463 § 1 k.p.k.). Sądem właściwym do

rozpoznania zażalenia na postanowienie wydane w pierwszej instancji

przez sąd rejonowy jest sąd okręgowy (art. 25 § 2 k.p.k.), a na postanowie-

nie wydane w pierwszej instancji przez sąd okręgowy – sąd apelacyjny (art.

26 k.p.k.). Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenia na postanowienia sądu

apelacyjnego wydane w pierwszej instancji (np. w wypadku określonym w

art. 102 § 9 k.p.k.), a także na niektóre zarządzenia prezesa sądu odwo-

ławczego (np. art. 530 § 3 k.p.k.), jest również sądem odwoławczym (art.

27 k.p.k.).

Ranga przepisu art. 252 § 1 k.p.k. wyraża się w tym, że łącznie z po-

wołanymi w nim, przytoczonymi, najważniejszymi ogólnymi zasadami wno-

szenia i rozpoznawania zażaleń, tworzy jednolity i zupełny model postępo-

wania odwoławczego odnoszącego się do zaskarżenia postanowienia w

przedmiocie środka zapobiegawczego. Jeśli w uregulowaniach szczegól-

nych ustawodawca od niego odstępuje, to wyraźnie oznacza przedmiot i

zakres modyfikacji, pozostawiając zarazem, jako podlegające stosowaniu,

pozostałe normy wypełniające ogólny wzorzec tego postępowania. Zacho-

wana zostaje w ten sposób systemowa spójność norm ogólnych i wyjątko-

5

wych w ramach tego samego aktu prawnego. Przykładem jest przepis art.

263 k.p.k. po zmianach dokonanych nowelą k.p.k. Przed jej wejściem w

życie z dniem 1 września 2000 r., przepis regulujący instytucję przedłuże-

nia tymczasowego aresztowania, nie zawierał odrębnej jednostki redakcyj-

nej (paragrafu) normującej właściwość funkcjonalną sądu powołanego do

rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie przedłużenia

aresztowania. Obowiązywały w tej kwestii ogólne zasady procedowania,

unormowane w innych przepisach. Odstępując jednak częściowo od mode-

lu ogólnego, wprowadzono w noweli k.p.k. nowy przepis w art. 263 k.p.k.,

oznaczony jako § 5, w innym niż wcześniej brzmieniu, zmieniający sposób

zaskarżenia postanowienia w przedmiocie przedłużenia tymczasowego

aresztowania, wydanego przez sąd apelacyjny. Zmiana ta nie narusza w

niczym standardowego trybu zaskarżenia postanowień sądu rejonowego

lub okręgowego, podejmowanych w tym samym przedmiocie.

Równie ścisłe związanie systemowe zachodzi między ogólnym

unormowaniem w art. 252 § 1 k.p.k. a przepisem art. 254 k.p.k., nadającym

oskarżonemu uprawnienie do złożenia w każdym czasie wniosku o uchyle-

nie lub zmianę środka zapobiegawczego, a także określającym tok postę-

powania w przedmiocie wniosku. W poprzednim brzmieniu, obowiązującym

do dnia 31 sierpnia 2000 r., art. 254 k.p.k. zawierał sformułowanie wyłącza-

jące uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie sądu. Gdyby

oderwać je od treści art. 252 § 1 k.p.k., należałoby uznać je za zbędne. Za-

sada wyrażona w art. 459 § 2 k.p.k. („Zażalenie przysługuje... na inne po-

stanowienia w wypadkach przewidzianych w ustawie”) narzuca bowiem

odmienną technikę legislacyjną przy tworzeniu przepisów kodeksu – obli-

gującą do pozytywnego wskazania, że na określone postanowienie przy-

sługuje zażalenie. Nie ma natomiast potrzeby zamieszczania tekstu o nie-

przysługiwaniu zażalenia. Taką wolę ustawodawcy ujawnia sam brak w

przepisie sformułowania uprawniającego do złożenia zażalenia. Jeśli jed-

6

nak w art. 254 k.p.k. (w poprzednim brzmieniu) zdecydowano o zamiesz-

czeniu formuły negatywnej, to właśnie ze względu na konsekwencje inte-

gralnego powiązania tego przepisu z art. 252 § 1 k.p.k. Wszak postano-

wienie sądu w przedmiocie wniosku złożonego w trybie art. 254 k.p.k. nale-

ży do postanowień w przedmiocie środka zapobiegawczego i jako takie

podlega ogólnym normom zaskarżenia zawartym w art. 252 § 1 k.p.k. Przy

uwzględnieniu tej korelacji, brak w art. 254 k.p.k. zastrzeżenia wyłączają-

cego uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie sądu oznaczał-

by, iż przysługuje ono na podstawie art. 252 § 1 k.p.k. Wprowadzenie for-

muły negatywnej do art. 254 k.p.k. było zatem konieczne, gdyż tylko w ten

sposób, przy zachowaniu zasady niesprzeczności między normami, mógł

ustawodawca wyłączyć uprawnienie do wniesienia zażalenia na postano-

wienie sądu, gwarantowane w art. 252 § 1 k.p.k.

Nowelizacja przepisu art. 254 k.p.k., z wyodrębnieniem w jego struk-

turze dwóch paragrafów, polegała przede wszystkim na usunięciu sformu-

łowania o nieprzysługiwaniu zażalenia na postanowienie sądu. Naturalną i

automatyczną konsekwencją tej zmiany, respektującą spójność systemową

regulacji procesowych, jest wprowadzenie w art. 254 k.p.k. uprawnienia do

zaskarżenia postanowienia sądu z mocy ogólnego unormowania w art. 252

§ 1 k.p.k. Równocześnie jednak ustawodawca zdecydował, że realizacja

tego uprawnienia podlega dwojakiej modyfikacji w stosunku do zasad

ogólnych.

Po pierwsze, zażalenie przysługuje nie na każde postanowienie są-

du, lecz tylko na rozstrzygające wniosek złożony po upływie co najmniej 2

miesięcy od rozpoznania poprzedniego wniosku dotyczącego tego samego

oskarżonego (art. 254 § 2 k.p.k.). Po drugie, stosuje się odpowiednio prze-

pis art. 263 § 5 k.p.k., który, jak już była o tym mowa, przy normowaniu in-

stytucji przedłużenia tymczasowego aresztowania wskazuje inny, niż wyni-

7

kałoby z ogólnych zasad, sąd właściwy do rozpoznania zażalenia, ale tylko

na postanowienie sądu apelacyjnego.

Przedstawione przez Prokuratora Generalnego pytanie dotyczy wła-

śnie zakresu odpowiedniego stosowania przepisu art. 263 § 5 k.p.k. przy

wnoszeniu i rozpoznawaniu zażalenia na postanowienia wydane przez sąd

na podstawie art. 254 k.p.k.

W celu udzielenia odpowiedzi niezbędne jest przeprowadzenie anali-

zy zagadnienia.

Reguły techniki legislacyjnej dopuszczają posłużenie się odesłaniem,

a więc zamieszczeniem w akcie prawnym przepisu stanowiącego, że wła-

ściwa norma znajduje się w tekście innego przepisu (§ 9 ust. 2 i § 99 Zasad

techniki prawodawczej – uchwała Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1991 r.

– M.P. Nr 44, poz. 310). Jeśli przepis, do którego odsyła się, normuje inną

instytucję prawną, to w przepisie odsyłającym używa się zwykle sformuło-

wania o odpowiednim stosowaniu. W tym właśnie, tj. w posłużeniu się

przepisem z obszaru normowania odmiennej instytucji prawnej, wyraża się

najbardziej podstawowe znaczenie „odpowiedniego” stosowania przepisu

prawa. Wyprowadzone kolejno z obu przepisów (przepis odesłania i prze-

pis odsyłający) normy różnią się wówczas elementami związanymi z jedną

tylko z tych instytucji (J. Nowacki: „Odpowiednie” stosowanie przepisów

prawa, PiP 1964, z. 3, s. 374). Już z tego powodu, w przepisie art. 254 § 1

k.p.k., w części odsyłającej do art. 263 § 5 k.p.k., nakaz „odpowiedniego”

jego stosowania nie mógł być pominięty.

Tak pojmowany aspekt formalny nie wyjaśnia jednak w pełni istoty

„odpowiedniego” stosowania prawa. Należy bowiem uwzględnić konse-

kwencje tego, że przepis, który ma być odpowiednio stosowany, jest źró-

dłem normy kierowanej do dwóch zakresów odniesienia. Pierwszy z nich

reguluje instytucję prawną, z którą przepis odesłania jest bezpośrednio

związany. Drugi zakres odniesienia obejmuje regulację innej instytucji, przy

8

której normowaniu zamieszczono przepis odsyłający. Treść normy funkcjo-

nującej w pierwszym zakresie odniesienia daje się ustalić wprost z brzmie-

nia przepisu odesłania. Natomiast przeniesienie tej normy poza macierzy-

sty zakres regulacji odbywa się z założonym przez ustawodawcę dostoso-

waniem do drugiego zakresu odniesienia, dopuszczonym formułą „odpo-

wiedniego” stosowania przepisu. Przy ustalaniu sposobu dostosowania

normy w drugim zakresie odniesienia, niezbędne staje się wykorzystanie

zasad wykładni systemowej i funkcjonalnej. Te zaś skłaniają do przyjęcia,

że stosowanie normy w drugim zakresie odniesienia, chociaż „odpowied-

nie”, powinno nastąpić w sposób najbardziej zbliżony do tego, w jakim

funkcjonuje ona w pierwszym zakresie. Przy odmiennym założeniu posłu-

żenie się odesłaniem do innego przepisu, odpowiednio stosowanego, traci-

łoby rację bytu, gdyż osłabiałoby wymóg ścisłego i jasnego określenia gra-

nic obowiązywania normy prawnej, jako wzorca powinnego zachowania się

jej adresata (K. Opałek, J. Wróblewski: Zagadnienia teorii prawa, Warsza-

wa 1969, s. 65).

W analizowanym układzie procesowym przepisem odesłania jest art.

263 § 5 k.p.k., a zakresem jego odniesienia – regulacja postępowania w

przedmiocie przedłużenia tymczasowego aresztowania. Art. 263 k.p.k. na-

daje ściśle określone kompetencje: a) sądowi rejonowemu, w którego

okręgu toczy się postępowanie przygotowawcze (§ 1), b) sądowi pierwszej

instancji (rejonowemu lub okręgowemu) właściwemu do rozpoznania spra-

wy (§ 2 i 3), c) sądowi apelacyjnemu, w którego okręgu prowadzi się po-

stępowanie przygotowawcze lub sądowe przed wydaniem pierwszego wy-

roku przez sąd pierwszej instancji (§ 4). Kwestia zaskarżenia postanowień

sądu normowana jest wyłącznie w § 5. Zgodnie z jego treścią, w miejsce

ogólnego trybu zaskarżenia postanowienia sądu apelacyjnego do Sądu

Najwyższego (art. 27 k.p.k. w zw. z art. 252 § 1 k.p.k.) został wprowadzony

tryb szczególny, czyniący sądem odwoławczym tenże sąd apelacyjny,

9

orzekający w składzie trzech sędziów. Nastąpiło zatem swoiste „spłasz-

czenie” struktury sądów w modelu postępowania co do przedłużenia tym-

czasowego aresztowania, przez wyeliminowanie Sądu Najwyższego, który

przed wejściem w życie noweli k.p.k. rozpoznawał zażalenia na postano-

wienia sądu apelacyjnego. Ustawodawca wyraźnie oznaczył ograniczony

zasięg zmiany ogólnych zasad wnoszenia i rozpoznania zażaleń. Nie ule-

gły one natomiast modyfikacji w wypadku zaskarżenia postanowień w

przedmiocie przedłużenia tymczasowego aresztowania, wydawanych przez

sąd rejonowy lub okręgowy.

Dla odpowiedniego stosowania normy zawartej w art. 263 § 5 k.p.k.

w drugim zakresie odniesienia (właściwym dla przepisu odsyłającego – art.

254 zd. 2 in fine k.p.k) istotne znaczenie ma to, że w tryb postępowania w

przedmiocie wniosku o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego

wpisana jest, symetryczna do układu z art. 263 k.p.k., struktura sądów po-

wołanych do ich rozpoznawania. Sądem „przed którym sprawa się toczy”

(art. 254 zd. 1 in fine k.p.k), może być sąd rejonowy, okręgowy albo apela-

cyjny. Wprowadzenie w noweli k.p.k. uprawnienia do zaskarżenia posta-

nowień wydanych przez te sądy związało tryb wnoszenia i rozpoznawania

zażaleń z ogólnymi w tej materii zasadami, do których odwołuje się przepis

art. 252 § 1 k.p.k., przewidującymi właściwość sądu wyższego rzędu. Ści-

sła łączność systemowa unormowań art. 254 k.p.k. i art. 252 § 1 k.p.k. zo-

stała już wykazana. W tym stanie rzeczy nakaz odpowiedniego stosowania

art. 263 § 5 k.p.k. wcale nie wypełnia luki w art. 254 k.p.k. co do właściwo-

ści funkcjonalnej sądu powołanego do rozpoznania zażalenia, gdyż luki ta-

kiej nie ma.

Przyjąć natomiast należy, że norma z art. 263 § 5 k.p.k., odpowiednio

stosowana, pełni w art. 254 § 1 k.p.k. funkcję analogiczną, jak w swoim za-

kresie odniesienia. Skoro w modelu postępowania w przedmiocie przedłu-

żenia tymczasowego aresztowania modyfikuje ona ogólny tryb zaskarżenia

10

tylko postanowień wydanych przez sąd apelacyjny, to przeniesiona do dru-

giego zakresu odniesienia nie może rozszerzyć swojego zasięgu. Nie ma

żadnych podstaw normatywnych ku temu, by upatrywać uniwersalnego

charakteru tej normy, a w ślad za tym, rozszerzonego jej stosowania w po-

stępowaniu objętym regulacją w art. 254 k.p.k. Odpowiednie stosowanie

zostanie zachowane pod tym tylko warunkiem, że rozpoznanie zażalenia w

trybie tzw. instancji poziomej dotyczyć będzie w obu zakresach odniesienia

wyłącznie zaskarżenia postanowień wydanych przez sąd apelacyjny. Har-

monizacja unormowania z art. 263 § 5 k.p.k., funkcjonującego w postępo-

waniach co do obu omawianych instytucji, wyraża się także i w tym, że nie

narusza ono zwykłej procedury odwoławczej od postanowień sądów rejo-

nowych i okręgowych, przewidującej, iż sądem ad quem jest sąd wyższego

rzędu. Na tych poziomach orzekania norma z art. 263 § 5 k.p.k., mająca

charakter uregulowania szczególnego, nie wypiera ogólnych zasad zaskar-

żania postanowień sądu, wydawanych na podstawie art. 254 § 1 k.p.k.

Pogląd przeciwny należało odrzucić z innego jeszcze powodu. Upa-

trywanie bowiem podstaw do szerszego stosowania normy z art. 263 § 5

k.p.k. w drugim zakresie odniesienia pośrednio zaprzeczałoby racjonalno-

ści ustawodawcy w posługiwaniu się techniką legislacyjną. Gdyby istotnie

intencją prawodawcy było wprowadzenie zasady instancji poziomej przy

rozpoznawaniu wszystkich zażaleń na postanowienia sądów wydanych na

podstawie art. 254 k.p.k., to konieczne byłoby zamieszczenie w tym przepi-

sie sformułowania jasno wyrażającego taką normę. Naturalną konsekwen-

cją wówczas byłby odwrócony kierunek odesłania do tak skonstruowanego

przepisu przy normowaniu trybu wnoszenia i rozpoznania zażalenia w sy-

tuacji procesowej węziej określonej w art. 263 § 5 k.p.k. Nie nasuwałyby się

wtedy żadne wątpliwości co do sposobu odpowiedniego stosowania prze-

pisu. Skoro jednak postąpiono przeciwnie i źródłowe unormowanie rozpo-

znania zażalenia w instancji poziomej zamieszczono w art. 263 § 5 k.p.k.,

11

to nakaz odpowiedniego stosowania tego przepisu oznacza, że odnosi się

on do analogicznego układu procesowego w drugim zakresie odniesienia,

tj. do zaskarżenia tylko postanowienia sądu apelacyjnego.

Kończąc rozważania, Sąd Najwyższy uznał za celowe odnieść się do

argumentu, który miałby przemawiać za trafnością poglądu o zastosowaniu

trybu zaskarżenia określonego w art. 263 § 5 k.p.k. do wszystkich posta-

nowień wydanych na podstawie art. 254 § 1 k.p.k. Podnosi się mianowicie,

że gdyby przyjąć, iż odpowiednie stosowanie art. 263 § 5 k.p.k. ograniczo-

ne jest tylko do zaskarżenia postanowień sądu apelacyjnego wydanych na

podstawie art. 254 k.p.k., to takie unormowanie objęłoby bardzo wąski za-

kres orzekania. Głównie dlatego, że uprawnienie do zaskarżenia postano-

wienia sądu apelacyjnego wydanego w trybie art. 254 k.p.k. nie dotyczy

sytuacji, gdy zapada ono w toku postępowania odwoławczego. Wtedy bo-

wiem przepis art. 426 § 2 k.p.k., jako szczególny wyklucza możliwość

wniesienia zażalenia. Zażalenie na postanowienie sądu apelacyjnego wy-

dane na podstawie art. 254 k.p.k. przysługuje zatem tylko wtedy, gdy orzekł

on w przedmiocie wniosku jako sąd pierwszej instancji, tj. w postępowaniu

o stwierdzenie nieważności (art. 102 § 2 k.p.k.) i w postępowaniu o wzno-

wienie postępowania (art. 544 § 1 k.p.k.). W obu wypadkach sąd apelacyj-

ny władny jest zastosować środek zapobiegawczy (art. 103 § 1 k.p.k. i art.

545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 k.p.k.).

Uznając trafność spostrzeżenia, że wypadki, gdy sąd apelacyjny

orzeka w pierwszej instancji w trybie art. 254 k.p.k., są w praktyce rzadkie,

należy stwierdzić zarazem, iż argument ten nie może mieć merytorycznego

znaczenia. Przepisy kodeksu postępowania karnego tworzą przecież kom-

pleksowy model postępowania, który wymaga unormowań zupełnych, nie-

zależnie od tego, z jaką częstotliwością znajdą one zastosowanie w prakty-

ce.