I PKN 231/00

Wyrok z dnia 7 lutego2001 r.

I PKN 231/00

Do obliczenia terminu, o którym stanowi art. 177 § 3 KP ma zastosowanie

art. 112 KC.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera

(sprawozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2001 r. sprawy z powództwa

Wiesławy N. przeciwko Joannie L. o ustalenie, zapłatę wynagrodzenia i ekwiwalent

za urlop wypoczynkowy, na skutek kasacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 28 października 1999

r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Inowrocławiu wyrokiem z 28 czerwca 1999 r.

ustalił, że powódkę Wiesławę N. i pozwaną Joannę L. - właścicielkę Sklepu Ogólno-

spożywczego „V.” w I. łączyła umowa o pracę w okresie od 12 lipca 1998 r. do 18

lutego 1999 r., a ponadto zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3.225 zło-

tych brutto tytułem wynagrodzenia (za pracę) za okres od 15 sierpnia 1998 r. do 18

lutego 1999 r. oraz kwotę 325 złotych tytułem ekwiwalentu za 13 dni urlopu wypo-

czynkowego niewykorzystanego w 1998 r. - łącznie 3.550 złotych wraz z odsetkami.

Sąd Pracy ustalił, że strony zawarły umowę o pracę na stanowisku sprzedaw-

cy na okres próbny trzech miesięcy, poczynając od 11 kwietnia 1998 r. Drugą umowę

o pracę zawarły 12 lipca 1998 r. na czas określony do 14 sierpnia 1998 r. W sierpniu

1998 r. powódka dowiedziała się, że jest w ciąży, o czym 11 sierpnia 1998 r. powia-

domiła pracodawcę. W dniu 21 sierpnia 1998 r. powódka przedłożyła pozwanej za-

świadczenie lekarskie z tego samego, dnia stwierdzające, że jest w czternastym ty-

godniu ciąży. W dniu 18 lutego 1999 r. powódka urodziła córkę. Uwzględniając rosz-

2

czenia powódki Sąd Rejonowy podniósł, że dla ustalenia czasu trwania stosunku

pracy łączącego strony istotną okolicznością było to, czy w dniu rozwiązania termi-

nowej umowy o pracę, to jest w dniu 14 sierpnia 1998 r., powódka podlegała ochro-

nie przewidzianej w art. 177 § 3 KP. Zgodnie z tym przepisem umowa o pracę za-

warta na czas określony lub czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny

przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego mie-

siąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Sąd Rejonowy ustalił - na podstawie

zaświadczenia lekarskiego z 21 sierpnia 1998 r. - że tego dnia powódka była w

czternastym tygodniu ciąży. Oznacza to, że w dniu rozwiązania umowy o pracę - 14

sierpnia 1998 r. - była w trzynastym tygodniu ciąży, czyli po upływie trzeciego mie-

siąca ciąży, a więc zgodnie z art. 177 § 3 KP umowa o pracę uległa przedłużeniu do

dnia porodu, to jest do 18 lutego 1999 r. Konsekwencją uznania, że nastąpiło prze-

dłużenie czasu trwania umowy o pracę, było zasądzenie na rzecz powódki wynagro-

dzenia za okres do 18 lutego 1999 r. (na podstawie art. 50 § 3, 4 i 5 KP) oraz ekwi-

walentu za 13 dni urlopu wypoczynkowego (na podstawie art. 1551

§ 1 pkt 2b KP, art.

154 § 1 pkt 3 KP oraz art. 171 KP).

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wyro-

kiem z 28 października 1999 r. oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Pracy. W

apelacji pozwana kwestionowała ustalenie faktyczne, że w dniu 14 sierpnia 1998 r.

ciąża powódki trwała już ponad trzy miesiące, podczas gdy z zebranego materiału

wynika, że tego dnia powódka była w trzecim miesiącu ciąży, co wykluczało ochronę

jej stosunku pracy na podstawie art. 177 § 3 KP.

Oddalając apelację Sąd Okręgowy wywiódł, że skoro zgodnie z zaświadcze-

niem lekarskim powódka znajdowała się w dniu 21 sierpnia 1998 r. w czternastym

tygodniu ciąży, to nie można twierdzić, że tydzień wcześniej - w dniu 14 sierpnia

1998 r. - nie znajdowała się w czwartym miesiącu ciąży. „Prosty rachunek” wskazuje

bowiem na to, że - stosując najmniej korzystny dla powódki sposób obliczenia stanu

zaawansowania ciąży - w dniu rozwiązania umowy o pracę powódka musiała być co

najmniej w pierwszym dniu trzynastego tygodnia ciąży, a to oznacza, że ma do niej

zastosowanie art. 177 § 3 KP.

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wniosła pozwana, zaskarżając wyrok

ten w całości. Jako podstawę kasacji skarżąca wskazała naruszenie prawa material-

nego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 117 § 3 KP w związku z art. 114

KC przez przyjęcie, przez Sądy pierwszej i drugiej instancji, że powódka w chwili

3

rozwiązania z nią umowy o pracę znajdowała się po upływie trzeciego miesiąca

ciąży, a więc w takim okresie ciąży, który nie pozwalał na rozwiązanie z nią umowy o

pracę i prowadził do przedłużenia tej umowy do czasu porodu. Skarżąca wniosła o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim nie zawiera jakie-

gokolwiek uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 114 KC. Nie wiadomo zatem, na

czym miało - zdaniem skarżącej - polegać naruszenie tego przepisu przez Sąd

Okręgowy. Przepis ten stanowi, że jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub

latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści, a

rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć. Jak wynika zatem bezpośrednio z przytoczonej

treści art. 114 KC, przepis ten określa metodę obliczania terminów, których ciągłość

nie jest wymagana. Tymczasem w odniesieniu do terminu, o którym stanowi art. 177

§ 3 KP, a mianowicie do określenia chwili upływu trzeciego miesiąca ciąży, ciągłość

jest z oczywistych względów wymagana i konieczna. Do obliczania terminów cią-

głych zastosowanie znajduje art. 112 KC. Naruszenia tego przepisu kasacja jednak

nie zarzuca, a zatem jego ewentualnego naruszenia przez Sąd Okręgowy nie można

wziąć pod rozwagę z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

Istotą ustaleń faktycznych Sądu było to, czy powódka zaszła w ciążę przed,

czy po 14 maja 1998 r. i czy w związku z tym w chwili rozwiązania umowy o pracę w

dniu 14 sierpnia 1998 r. znajdowała się w trzecim (przed upływem trzeciego) miesią-

cu ciąży, czy też w czwartym (po upływie trzeciego) miesiącu ciąży. Tego Sąd Okrę-

gowy bezpośrednio nie ustalił, mimo że było to możliwe, choćby z uwagi na znaną

datę narodzin dziecka powódki (18 lutego 1999 r.) oraz określony przez lekarzy czas

trwania ciąży (poród odbył się w czterdziestym pierwszym tygodniu ciąży). Sąd ustalił

natomiast pośrednio, że w dniu 14 sierpnia 1998 r. powódka znajdowała się po upły-

wie trzeciego miesiąca ciąży. Nawet jeśli ustalenie to jest wadliwe, nie można go

skutecznie podważyć w postępowaniu kasacyjnym ze względu na brak w kasacji sto-

sownych zarzutów naruszenia przepisów postępowania odnoszących się do doko-

nywania ustaleń faktycznych. Skoro bowiem kasacja nie została oparta na podstawie

naruszenia przepisów postępowania, to w postępowaniu kasacyjnym wiążący jest

4

stan faktyczny przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego wyroku (art. 39311

i art.

39315

KPC). W uzasadnieniu kasacji w istocie kwestionuje się ustalenie faktyczne

dotyczące tego, że powódka w dniu 14 sierpnia 1998 r. znajdowała się w takim sta-

nie zaawansowania ciąży, który sprawiał, że powinna zostać objęta ochroną przed

rozwiązaniem stosunku pracy, o jakiej mowa w art. 177 § 3 KP. Bez odpowiednich

zarzutów procesowych kwestionowanie tego ustalenia jest nieskuteczne.

Jeżeli zarzuty uzasadnienia kasacji odnieść do sposobu liczenia terminów, to

są one również nieskuteczne o tyle, o ile nie wskazuje się w kasacji na takie przepisy

prawa materialnego, które dotyczą tejże materii (sposobu liczenia terminów cią-

głych). Nie jest wystarczające wskazanie w petitum kasacji, że został naruszony art.

177 § 3 KP, ponieważ nie reguluje on w ogóle kwestii liczenia terminów. Przepis ten

jest oczywisty w swojej treści, a zatem ustalenie faktyczne dotyczące tego, że pra-

cownica znajdowała się w chwili, w której miało nastąpić rozwiązanie umowy termi-

nowej, po upływie trzeciego miesiąca ciąży, powoduje natychmiastowe uruchomienie

mechanizmu ochronnego przewidzianego w tym przepisie.

Oczywiście błędny jest pogląd Sądu Rejonowego, powtórzony bezkrytycznie

przez Sąd Okręgowy, że skoro powódka była w dniu 14 sierpnia 1998 r. na początku

trzynastego tygodnia ciąży, to automatycznie oznacza to, że była po trzecim miesią-

cu ciąży. Zbyt dużym uproszczeniem jest przyjęcie, że miesiąc liczy cztery tygodnie

(skoro poza lutym każdy inny miesiąc jest dłuższy niż cztery tygodnie), a więc trzy

miesiące to dwanaście tygodni. Ze względu na ilość dni w miesiącu (28, 29, 30 lub

31) okres trzech miesięcy liczy faktycznie 90 - 92 dni, co długotrwałością odpowiada

okresowi trzynastu tygodni (dziewięćdziesięciu jeden dni), a zatem początek trzyna-

stego tygodnia nie oznacza, że doszło już do upływu trzech miesięcy. Jednakże ten

błędny pogląd co do przeliczenia tygodni na miesiące (lub miesięcy na tygodnie) nie

został w kasacji skutecznie zakwestionowany wobec braku adekwatnego zarzutu

naruszenia przepisu prawa materialnego odnoszących się do sposobu liczenia termi-

nów ciągłych, co ostatecznie czyni kasację bezzasadną.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================