I PKN 240/00

Wyrok z dnia 7 lutego 2001 r.

I PKN 240/00

1. Brak obowiązku wykonywania pracy przez odwołanego pracownika w

okresie wypowiedzenia (art. 71 KP) nie jest przeszkodą do udzielenia mu w tym

czasie urlopu wypoczynkowego.

2. Pracownik nie ma obowiązku złożenia wniosku o przesunięcie terminu

rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego, jeżeli pracodawca wie o usprawiedliwio-

nej przyczynie uniemożliwiającej wykorzystanie udzielonego urlopu.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Katarzyna Gonera, Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2001 r. sprawy z powództwa

Józefy S. przeciwko B. Teatrowi Dramatycznemu w K. o ekwiwalent pieniężny za nie

wykorzystany urlop wypoczynkowy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku

Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie

z dnia 10 grudnia 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz-

nych w Koszalinie z dnia 10 grudnia 1999 r. [...] wniósł B. Teatr Dramatyczny [...] w

K. Zaskarżonym wyrokiem oddalono jego apelację od wyroku Sądu pierwszej instan-

cji zasądzającego od pozwanego na rzecz powódki Józefy S. kwotę 7012, 59 zł wraz

z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 1999 r. do dnia zapłaty, nadając rygor

natychmiastowej wykonalności do wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia po-

wódki w kwocie 3986,40 zł. Sądy obu instancji powołały się na przepisy art. 165 KP i

§ 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzie-

lania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu

oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14), uznając, iż powódka

2

nie mogła rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyny usprawiedliwionej

czasową niezdolnością do pracy wywołaną chorobą, a pozwany – mimo ciążącego

na nim obowiązku - nie uzgodnił z powódką przesunięcia terminu urlopu.

W kasacji strona pozwana zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialne-

go przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 8 i 165 KP i § 5 rozporządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. poprzez błędne przyjęcie

stanu faktycznego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie.

Podniesiono, że powódka została odwołana ze stanowiska i w okresie biegu wypo-

wiedzenia nie miała obowiązku wykonywania pracy.

W odpowiedzi na kasację powódka wniosła o jej odrzucenie lub oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona. Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów

art. 8 i 165 KP i § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycz-

nia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego,

ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego

za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14).

Celem urlopu wypoczynkowego jest wypoczynek i regeneracja sił, a pracow-

nik, u którego stwierdzono czasową niezdolność do pracy zaistniałą wskutek choro-

by, nie jest w stanie wykorzystać tego okresu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Udzielenie zatem pracownikowi urlopu w okresie jego niezdolności do pracy jest nie-

zgodne z regulacją prawną dotyczącą urlopów wypoczynkowych i nie rodzi skutków

prawnych. W niniejszej sprawie, mimo iż powódka była czasowo niezdolna do pracy

(co zostało odpowiednio udokumentowane), pozwany nie przesunął jej urlopu wypo-

czynkowego na późniejszy termin, do czego był obowiązany na podstawie przepisów

art. 165 pkt 1 KP i § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8

stycznia 1997 r .

Sądy obu instancji słusznie zatem oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach

art. 165 KP i § 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r. Zgodnie bowiem z art. 165

pkt 1 KP czasowa niezdolność do pracy wskutek choroby jest jedną z przyczyn

usprawiedliwiających nieobecność pracownika w pracy, uniemożliwiającą mu rozpo-

częcie urlopu wypoczynkowego. W przypadku zaistnienia powyższej sytuacji praco-

dawca obowiązany jest przesunąć pracownikowi urlop na termin późniejszy. Powyż-

3

szy przepis dotyczy zatem sytuacji, w której urlop wypoczynkowy jeszcze się nie roz-

począł, a pracownik może udokumentować czasową niezdolność do pracy zaistniałą

wskutek choroby, stanowiącą przeszkodę w rozpoczęciu wykorzystywania przez

niego urlopu. Ponadto należy dodać, iż dla zaistnienia po stronie pracodawcy obo-

wiązku przesunięcia terminu rozpoczęcia przez pracownika urlopu wystarczające jest

już samo powzięcie przez niego wiadomości o istnieniu usprawiedliwionej nieobec-

ności pracownika w pracy. Pracownik natomiast ze swej strony nie jest zobowiązany

do występowania w tej sprawie z wnioskiem do pracodawcy. Nadto zgodnie z § 5

rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r., w okolicznościach uzasadniających prze-

sunięcie urlopu na inny termin niż określony w planie urlopów pracodawca jest obo-

wiązany udzielić pracownikowi niewykorzystanego urlopu w terminie z nim uzgodnio-

nym. Nie ma również znaczenia, czy do przesunięcia terminu rozpoczęcia urlopu

doszło na podstawie przyczyn fakultatywnych wynikających z treści art. 164 KP, czy

też obligatoryjnych wynikających z treści art. 165 KP – jak w niniejszej sprawie. Ure-

gulowania te stanowią uszczegółowienie pracowniczego prawa do wypoczynku wy-

rażonego w art. 14 KP, którego jednym z podstawowych elementów jest coroczny

płatny urlop wypoczynkowy. Gwarancję tego prawa zawiera Konstytucja w art. 66.

Chybiony jest również kasacyjny zarzut naruszenia art. 8 KP. Słusznie bowiem

zauważył Sąd drugiej instancji, iż dopiero zaistnienie sytuacji nietypowych, w których

zastosowane prawo tworzy stan niezgodny z oczekiwaniami społecznymi i pow-

szechnym poczuciem sprawiedliwości, usprawiedliwia odesłanie do klauzul general-

nych. W niniejszej sprawie natomiast nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Sam

fakt, że powódka w okresie wypowiedzenia nie była obowiązana do pracy (art. 71

KP) i nabywała prawo do wynagrodzenia (art. 70 § 2 KP) nie jest przeszkodą do

udzielenia jej urlopu w tym czasie. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań Sądu

Najwyższego, który w wyroku z dnia 13 kwietnia 1999 r., I PKN 1/99 (OSNAPiUS

2000 nr 12, poz.458), uznał, iż „Pracownik zwolniony z obowiązku wykonywania

pracy w okresie wypowiedzenia stosunku pracy wskutek odwołania ze stanowiska

(art. 71 KP) mógł być zobowiązany przez pracodawcę do wykorzystania bieżącego

urlopu wypoczynkowego (art. 170 KP w brzmieniu obowiązującym przed dniem 2

czerwca 1996 r.)”. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał,

iż brak obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia nie jest równoznacz-

ny z zerwaniem więzów łączących pracownika z pracodawcą i ustaniem wszelkich

jego obowiązków wynikających ze stosunku pracy, pracodawca może bowiem w tym

4

czasie żądać od pracownika wypełnienia konkretnych powinności. Z tych względów,

Sąd Najwyższy uznał, że ustawowe zwolnienie pracownika od obowiązku świadcze-

nia pracy nie oznacza absolutnej swobody pracownika i nie może być utożsamiane z

okresem wypoczynku lub też z czasem wolnym od pracy w rozumieniu np. art. 14

KP, w który ingerencja pracodawcy nie jest - co do zasady - dopuszczalna. Zatem

korzystanie przez pracownika ze zwolnienia od świadczenia pracy nie sprzeciwia się

udzieleniu mu w tym czasie urlopu wypoczynkowego, gdyż czas ten nie został prze-

znaczony na jakiś określony cel, z którym sprzeczne byłoby korzystanie z urlopu wy-

poczynkowego. O nadużyciu prawa przez pracownika mogłaby świadczyć jego nie-

uzasadniona odmowa przyjęcia propozycji wykorzystania urlopu w okresie niewyko-

nywania pracy na podstawie art. 71 KP. Należałoby wówczas ocenić, czy nie stanowi

to nadużycia wynikającego z § 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r. prawa pra-

cownika do wyrażenia zgody na ustalenie nowego terminu urlopu, który nie został

wykorzystany zgodnie z planem z powodu choroby pracownika.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art.

39312

KPC.

========================================