I PKN 271/00

Wyrok z dnia 27 lutego 2001 r.

I PKN 271/00

Wszczęcie postępowania karnego w sprawie o działanie dyrektora na

szkodę przedsiębiorstwa państwowego nie zobowiązuje sądu pracy do zawie-

szenia postępowania (art. 177 § 1 pkt 4 KPC) w sprawie o odprawę z art. 39 ust.

1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (jedno-

lity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80 ze zm.), jeżeli wyłączną przyczyną od-

wołania dyrektora było ustanowienie zarządu komisarycznego (art. 66 ust. 2 tej

ustawy).

Przewodniczący: SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-

Adamowicz, Roman Kuczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2001 r. sprawy z powództwa

Krzysztofa S. przeciwko Zakładom Systemów Automatyki „M.” w P. o zapłatę, na

skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 13

stycznia 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację,

zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 750 zł (siedemset pięćdzie-

siąt) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 21 września 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Poznaniu uwzględnił roszczenie Krzysztofa S. przeciwko Zakładom

Systemów Automatyki „M.” w P. i zasądził na jego rzecz kwotę 16.029 zł tytułem od-

prawy w związku z odwołaniem ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa państwo-

wego z uzasadnieniem, iż powód nie został odwołany na podstawie przepisu art. 65

ust. 1a i art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach pań-

stwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 18, poz. 80 ze zm.), wobec czego od-

2

mowa wypłacenia odprawy przez zarządcę komisarycznego przedsiębiorstwa z po-

wołaniem się na przepis art. 39 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy była nieuzasadniona.

Stanowisko Sądu Okręgowego podzielił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 13 stycznia 2000 r. oddalił

apelację strony pozwanej. Sąd drugiej instancji podniósł, że powód został odwołany

ze stanowiska dyrektora na podstawie przepisu art. 66 ust. 2 ustawy o przedsiębior-

stwach państwowych ze względu na ustanowienie zarządu komisarycznego. Odwo-

łanie powoda nie nastąpiło zatem z przyczyn określonych w art. 37a omawianej

ustawy i nie może mieć do niego zastosowania przepis art. 39 ust. 2 tej ustawy wy-

mieniający przypadki, w których odprawa nie przysługuje. Sąd Apelacyjny przytoczył

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 144/98 (OSNAPiUS 1999 nr

12, poz. 390), według którego odwołanemu dyrektorowi przedsiębiorstwa państwo-

wego na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych w

związku z wszczęciem postępowania naprawczego i ustanowienia zarządu komisa-

rycznego nad przedsiębiorstwem, bez wskazania żadnej innej przyczyny odwołania,

przysługuje prawo do odprawy przewidzianej w art. 39 ust. 1 tej ustawy.

Kasacja pozwanego od powyższego wyroku zarzuca naruszenie przepisów

postępowania, a w szczególności naruszenie art. 177 § 1 pkt 4 KPC przez nie-

uwzględnienie, że przeciwko powodowi zostało wszczęte postępowanie w związku z

działaniem na szkodę pozwanego przedsiębiorstwa, oraz naruszenie prawa mate-

rialnego - art. 39 ust. 2 pkt 2 i art. 37a ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 65 ust. 1 ustawy o

przedsiębiorstwach państwowych.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Zgodnie z przepisem art.

39311

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak z

urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając w przedmiotowej

sprawie nieważności postępowania, Sąd Najwyższy nie jest obowiązany doszukiwać

się w zaskarżonym wyroku naruszenia jeszcze innych przepisów postępowania poza

wymienionym w kasacji przepisem art. 177 § 1 pkt 4 KPC, który kasacja wskazała

jako naruszony „w szczególności”. Oznacza to, że Sąd Najwyższy związany jest

ustaleniami faktycznymi zaskarżonego wyroku (przyjętymi za Sądem pierwszej in-

stancji), z tych zaś wynika, iż powód został przez Wojewodę P. odwołany z dniem 24

3

sierpnia 1998 r. ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa na podstawie art. 66 ust. 2

ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Wymieniony

przepis stanowi, że „z chwilą ustanowienia zarządu komisarycznego organy przed-

siębiorstwa ulegają rozwiązaniu. Organ założycielski odwołuje dyrektora przedsię-

biorstwa”. Z kolei przepis art. 39 ust. 1 wymienionej ustawy stanowi, że w wypadku

odwołania dyrektorowi przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wy-

nagrodzenia. Przepis ustępu drugiego tego artykułu wymienia przypadki, w których

odprawa nie przysługuje. Wśród nich powołany jest przepis art. 37a ust. 1 ustawy,

według którego organ założycielski może odwołać dyrektora, jeżeli dyrektor w

związku z pełnieniem funkcji dopuszcza się: 1) rażącego naruszenia prawa, 2) zaist-

niały przesłanki określone w art. 52 § 1 lub art. 53 § 1 KP, 3) przedsiębiorstwo pań-

stwowe przez co najmniej 3 kolejne miesiące nie wypełnia wobec Skarbu Państwa

zobowiązań z tytułu podatków, 4) przedsiębiorstwo państwowe przekroczyło wskaź-

niki przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ustalone przez Komisję

Trójstronną do Spraw Społeczno-Gospodarczych lub Radę Ministrów, w trybie okre-

ślonym w ustawie z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania

przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych

ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2), co spowodowało pogorszenie sytuacji finanso-

wej przedsiębiorstwa. Zdaniem Sądu Najwyższego, powołanie w piśmie organu za-

łożycielskiego jako podstawy prawnej odwołania art. 66 ust. 2 ustawy o przedsiębior-

stwach państwowych, jest jednocześnie wskazaniem przyczyny odwołania w postaci

ustanowienia zarządu komisarycznego i jeżeli pismo to nie zawiera wskazania innych

przyczyn - w szczególności wymienionych w art. 37a ust. 1 tej ustawy ani też przy-

padków wymienionych w art. 39 ust. 2 pkt 1,3,4 i 5 tej ustawy - brak jest podstaw do

przypisywania decyzji odwołującej innych przyczyn niż w niej wskazanych. Tym sa-

mym brak jest podstaw do pozbawienia dyrektora prawa do odprawy, o której mowa

w art. 39 ust. 1 tej ustawy, gdyż ustanowienie zarządu komisarycznego samo przez

się nie pozbawia odwołanego dyrektora prawa do odprawy. W tej kwestii Sąd Naj-

wyższy podziela stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w przytoczonym przez Sąd

drugiej instancji wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 144/98. Jednocześnie należy

zauważyć, iż powołane w kasacji uchwały Sądu Najwyższego nie są adekwatne do

przedmiotowego stanu faktycznego. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego

1996 r., I PZP 31/95 (OSNAPiUS 1996 nr 18, poz. 263), wypowiadała się na temat

braku prawa do odprawy w razie odwołania dyrektora w związku z likwidacją przed-

4

siębiorstwa, również na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o pry-

watyzacji przedsiębiorstw państwowych, a nie tylko na podstawie art. 19 ustawy o

przedsiębiorstwach państwowych, zaś uchwała z dnia 20 kwietnia 1994 r., I PZP

17/94 (OSNAPiUS 1994 nr 3, poz. 41), dotyczyła prawa odwołanego dyrektora do

odprawy przewidzianej w art. 8 ustawy z dnia 20 grudnia 1989 r. o szczególnych za-

sadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących za-

kładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).

Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia prawa do odprawy było istnienie ewentual-

nych przyczyn odwołania go przez organ założycielski ze stanowiska dyrektora

przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli nie zostały one wskazane w decyzji o odwoła-

niu, co czyni zarzuty naruszenia wskazanych w kasacji przepisów prawa materialne-

go bezzasadnymi. Tym samym brak było przesłanek do zawieszenia postępowania z

urzędu na podstawie art. 177 § 1 pkt 4 KPC. Postanowienie sądu w tej kwestii jest

uzależnione od jego oceny, czy ustalenie w drodze karnej czynu mogłoby wywrzeć

wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej. Skoro decyzja o odwołaniu dyrektora z

powodu ustanowienia zarządu komisarycznego zapadła dnia 20 sierpnia 1998 r., zaś

Prokuratura Rejonowa w P. wszczęła postępowanie w sprawie (a nie przeciwko oso-

bie) w 1999 r., to brak jest podstaw do przyjęcia, że wyniki tego postępowania mo-

głyby zmienić podstawę wcześniejszej decyzji o odwołaniu, której skutek już nastąpił.

Zarzut naruszenia zatem przepisu art. 177 § 1 pkt 4 KPC jest bezzasadny.

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych pod-

staw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312

KPC orzekł jak w sentencji

wyroku.

========================================