I PKN 304/00

Wyrok z dnia 15 marca 2001 r.

I PKN 304/00

Przejście pracownika do nowego pracodawcy nie następuje w trybie art.

231

KP, jeżeli pracownik nie był zatrudniony w przejętej części zakładu pracy i

został „przekazany” w dacie późniejszej niż przejście wydzielonej części zakła-

du pracy na nowego pracodawcę.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,

Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2001 r. sprawy z powództwa

Marka K. przeciwko Rafinerii „J.” S.A. w J. o uznanie za bezskuteczne wypowiedze-

nia warunków pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 26 listopada 1999 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w

Jaśle z dnia 20 maja 1996 r. [...] w ten sposób, że dopuścił powoda do pracy na do-

tychczasowych warunkach pracy i płacy u strony pozwanej,

zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 200 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie wyrokiem z

dnia 26 listopada 1999 r. oddalił apelację powoda Marka K. od wyroku Sądu Rejo-

nowego-Sądu Pracy w Jaśle z dnia 20 maja 1999 r., oddalającego powództwo „o za-

niechanie wypowiedzenia mu warunków pracy” przez pozwaną Rafinerię „J.” S.A. w

J. i odstąpił od obciążania go kosztami postępowania za drugą instancję. W sprawie

tej powód domagał się „zaniechania” wypowiedzenia mu warunków pracy przez po-

zwanego, który przekazał go z dniem 1 marca 1999 r. do Spółki z o.o. „S.-R.”. Sądy

meriti ustaliły, że powód był zatrudniony u strony pozwanej od 15 lutego 1971 r. na

różnych stanowiskach pracy, a od 1 czerwca 1996 r. powierzono mu stanowisko

2

głównego specjalisty do spraw finansowych. Pismem z dnia 22 stycznia 1999 r.

strona pozwana zawiadomiła powoda, że w związku z utworzeniem przez Rafinerię

J. S.A. - Spółki z o.o. „S.-R.” oraz koniecznością zapewnienia jej fachowej obsługi

finansowej przekazuje go do tej Spółki w trybie art. 231

KP. Ponadto pozwana poin-

formowała powoda, że jego dotychczasowe stanowisko zostało zlikwidowane. Sąd

Rejonowy w oparciu o schemat zarządzania pozwanej ustalił, że zajmowane przez

powoda stanowisko zostało zlikwidowane od maja 1998 r. Od 1 lutego 1999 r. roz-

poczęła działalność gospodarczą Spółka z o.o. „S.-R.”, utworzona na bazie mienia

wydzielonego z pozwanego zakładu pracy, która przejęła część pracowników strony

pozwanej.

Na podstawie takich ustaleń Sądy meriti przyjęły, że powód został „przejęty”

przez „S.-R.” Spółkę z o.o. w trybie art. 231

KP, bowiem u pozwanego na skutek re-

strukturyzacji nie ma zapotrzebowania na pracę powoda, a konieczne było zapew-

nienie obsługi finansowej w nowo powstałej Spółce, jaką może zapewnić powód

przejęty przez nowego pracodawcę. Powodowi nie wypowiedziano warunków pracy i

płacy, a zatem nie miały do niego zastosowania przepisy dotyczące wypowiedzenia

umowy o pracę, w tym warunki określone w art. 38 KP lub w ustawie o związkach

zawodowych. Powód jako członek zakładowej organizacji związkowej został przejęty

przez nowego pracodawcę z przysługującą mu ochroną stosunku pracy. Sąd drugiej

instancji uznał za nieuzasadniony zarzut powoda, że nie był on pracownikiem tej

części przedsiębiorstwa, z której powstała Spółka „S.-R.”, gdyż dla zakresu zastoso-

wania normy art. 231

KP obojętny jest przedmiot działalności prowadzonej przez no-

wego pracodawcę w oparciu o przejęty majątek od poprzedniego pracodawcy, a tym

samym przejęci pracownicy mają możliwość świadczenia na rzecz nowego praco-

dawcy dotychczasowej pracy lub pracy o podobnym charakterze,

W kasacji powoda podniesiono zarzuty naruszenia następujących przepisów

prawa materialnego: art. 231

KP poprzez ustalenie, że powód został pracownikiem

„S.-R.” Spółki z o.o. w J. z mocy prawa w wyniku przejęcia przez nią części Rafinerii

J., art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - przez

przyjęcie, że powód nie korzysta ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy

przysługującej mu jako członkowi zakładowej organizacji związkowej, art. 15 ustawy

z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwo-

wych - przez przyjęcie, iż przekazanie powoda innemu pracodawcy nie narusza

szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy pracownika będącego członkiem rady

3

nadzorczej pozwanej. Na tych podstawach skarżący domagał się zmiany zaskarżo-

nego orzeczenia i poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przywrócenia go

do pracy u strony pozwanej oraz zasądzenia kosztów postępowania, ewentualnie

wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz orzeczenia o

kosztach postępowania.

W uzasadnieniu kasacji wskazano, że utworzona przez stronę pozwaną z

dniem 1 lutego 1999 r. „S.-R.” Spółka z o.o. w J. przejęła część zakładu pozwanej, tj.

pralnię, jadalnię i dział obsługi gospodarczej i stała się nowym pracodawcą dla pra-

cowników zatrudnionych w przejętej części Rafinerii, którzy wcześniej byli powiado-

mieni o zamierzonych zmianach. W wykazie tych pracowników powód nie był ujęty

dlatego, że nigdy nie był zatrudniony w przejmowanych częściach zakładu pracy.

Pozwany poinformował powoda o „przekazaniu” do nowo otworzonej Spółki dopiero

w dniu 1 marca 1999 r. W tej dacie nie doszło do przekazania tej Spółce kolejnych

składników majątkowych, przeto Spółka ta nie mogła zostać pracodawcą następnych

pracowników pozwanej w ramach art. 231

§ 1 KP. W trybie tego przepisu niedopusz-

czalna jest zmiana warunków pracy i płacy przejmowanych pracowników, tymczasem

powodowi zaproponowano przyjęcie innego stanowiska pracy niż zajmował u strony

pozwanej. Zmiana ta była niekorzystna dla powoda, któremu z racji pełnienia chro-

nionej funkcji związkowej oraz członkostwa w radzie nadzorczej strony pozwanej

przysługuje wzmożona ochrona trwałości stosunku pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona, albowiem dla oceny czy nastąpiło przejście pra-

cownika w trybie art. 231

§ 1 KP do nowego pracodawcy, utworzonego przez wy-

dzielenie części zakładu pracy, decydujące znaczenie ma powiązanie pracownika z

wydzieloną jednostką organizacyjną, w której był zatrudniony (por. wyrok Sądu Naj-

wyższego z dnia 14 października 1997 r., I PKN 299/97, OSNAPiUS 1998 nr 18, poz.

536). Transponując to stanowisko na grunt ustaleń faktycznych w rozpoznawanej

sprawie - Sąd Najwyższy uznał, że przekazanie powoda, zajmującego u strony poz-

wanej stanowisko głównego specjalisty do spraw finansowych, z dniem 1 marca

1999 r. do nowo utworzonej Spółki z o. o. „S.-R.”, która rozpoczęła działalność gos-

podarczą z dniem 1 lutego 1999 r. i to w dodatku na inne stanowisko pracy (główne-

4

go księgowego) nie mogło wywołać skutków prawnych z art. 231

§ 1 KP, albowiem

powód nie pracował w wydzielonej jednostce organizacyjnej.

Wstępnie trzeba było mieć ponadto na uwadze, że powód był pracownikiem

szczególnie chronionym z dwóch tytułów prawnych, tj. jako członek zarządu zakła-

dowej organizacji związkowej (art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związ-

kach zawodowych - Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) oraz jako członek rady nadzorczej

strony pozwanej (art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywa-

tyzacji przedsiębiorstw państwowych - Dz.U. Nr 118, poz. 561 ze zm.). Strona poz-

wana - przeprowadzając restrukturyzację pionu księgowości, którą według ustaleń

faktycznych Sądów meriti zakończyła w styczniu 1999 r., jakoby zlikwidowała zajmo-

wane przez powoda stanowisko głównego specjalisty do spraw finansowych już od

maja 1998 r., jednakże zatrudniała go na tym stanowisku pracy do dnia „przekaza-

nia” go do spółki „S.-R.”. Takie „przekazanie” powoda do innego pracodawcy było

sprzeczne z trybem określonym w art. 231

KP, stanowiąc jego oczywiste obejście, jak

również pogwałcenie przysługującej powodowi wzmożonej ochrony trwałości stosun-

ku pracy z art. 32 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych i z art. 15 ustawy o komer-

cjalizacji i prywatyzacji. Ochrona wynikająca z tego ostatniego przepisu ma charakter

bezwzględny, gdyż polega na zakazie wypowiedzenia i zakazie wypowiedzenia

zmieniającego na niekorzyść pracownika - członka rady nadzorczej, bez uzależnienia

wypowiedzeń od stanowiska określonego organu. Ponadto - odnosząc się do zarzutu

powoda, iż nie był on pracownikiem części zakładu pracy strony pozwanej, z której

utworzyła ona nowego pracodawcę, Sąd drugiej instancji błędnie odczytał stanowi-

sko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1998 r., I PKN 159/98

(OSNAPiUS 1999 nr 11, poz. 363), a w szczególności to, że pracownicy przejęci

przez nowego pracodawcę w trybie art. 231

KP mają możliwość świadczenia na

rzecz nowego pracodawcy dotychczasowej pracy lub pracy o podobnym charakterze.

Możliwość świadczenia pracy o podobnym charakterze u nowego pracodawcy, który

przejął pracownika w trybie art. 231

KP, wcale nie oznacza zobowiązania pracownika

do świadczenia pracy innej niż określona w umowie o pracę bez dokonania

wypowiedzenia zmieniającego lub uzyskania porozumienia stron, ponieważ istota

oddziaływania normatywnego tego przepisu polega wyłącznie na podmiotowym

przekształceniu stosunku pracy po stronie pracodawcy, co następuje przy niezmie-

nionych warunkach zatrudnienia pracownika. Trafnie zatem skarżący argumentował,

że skoro nigdy nie był zatrudniony w przejętej części zakładu pracy strony pozwanej

5

(pralni, jadalni czy w dziale obsługi gospodarczej), to nie mógł być przekazany do

nowo utworzonej Spółki z o.o. „S.-R.” w trybie art. 231

§ 1 KP i to w terminie później-

szym niż Spółka ta rozpoczęła działalność gospodarczą w przekazanej jej części za-

kładu pracy. Powyższe oznacza, że przejście pracownika do nowego pracodawcy

utworzonego z wydzielonej części zakładu pracy nie następuje w trybie art.231

KP,

jeżeli pracownik ten nie był wcześniej zatrudniony w przejętej części zakładu pracy i

został "przekazany" w dacie późniejszej niż dzień przejścia części zakładu pracy na

nowego pracodawcę.

Skoro zatem w ustalonym okolicznościach sprawy potwierdziły się zarzuty na-

ruszenia przepisów prawa materialnego, które prowadziły do potwierdzenia bezpod-

stawności „przekazania” powoda do nowego pracodawcy w trybie art. 231

KP oraz

pogwałcenie przez stronę pozwaną przepisów o wzmożonej ochronie stosunku pracy

powoda, to Sąd Najwyższy na podstawie art. 39315

KPC zmienił zaskarżony wyrok

oraz poprzedzający go wyrok Sądu Pracy w ten sposób, że nakazał dopuścić powo-

da do pracy na zajmowane przez niego stanowisko głównego specjalisty do spraw

finansowych, orzekając o kosztach postępowania w zgodzie z art. 98 KPC.

========================================