II UKN 285/00

Wyrok z dnia 28 marca 2001 r.

II UKN 285/00

Wnioski o emeryturę zgłoszone po 31 grudnia 1998 r. przez osoby uro-

dzone po 31 grudnia 1948 r., które 1 stycznia 1999 r. spełniały wszystkie wa-

runki nabycia prawa do emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej tro-

ski, podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów obowiązujących do dnia

wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118).

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie: SN Maria

Tyszel, SA Herbert Szurgacz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2001 r. sprawy z wniosku

Barbary B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Ł. o wcze-

śniejszą emeryturę z tytułu opieki nad dzieckiem, na skutek kasacji wnioskodawczyni

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2000 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Ło-

dzi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 11 października 1999 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił odwołanie wnioskodawczyni Barbary B. od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w Ł. z dnia 13 kwietnia 1999 r.

odmawiającej przyznania wcześniejszej emerytury dla pracowników opiekujących się

dziećmi wymagającymi stałej opieki, ponieważ wniosek został złożony w dniu 25

marca 1999 r., a więc w czasie gdy obowiązujące przepisy nie przewidywały prawa

do takiego świadczenia poza sytuacją wymienioną w art. 186 ust. 2 pkt 1 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz-

nych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), która w sprawie nie zachodzi. Skuteczność

ubiegania się o takie świadczenie po dniu 1 stycznia 1999 r. uzależniona była od

2

spełniania przed tym dniem wszystkie warunków koniecznych do przyznania świad-

czenia przez osobę urodzoną przed dniem 1 stycznia 1949 r.

Wnioskodawczyni urodzona w roku 1957 z takiej możliwości nie może skorzy-

stać.

Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny w Łodzi i wyrokiem z dnia 25 stycznia

2000 r. [...] oddalił apelację wnioskodawczyni.

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie

art. 195 i 186 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. przez błędną wykładnię, wniosła o

jego zmianę i orzeczenie zgodnie z wnioskiem, bądź o uchylenie i przekazanie

sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Kasacja wymienia także

szereg przepisów tej ustawy, jej zdaniem naruszonych, nie precyzuje ich jednak, ani

nie uzasadnia, podobnie jak w przypadku przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990

r. o pomocy społecznej, powtarzając wywody zawarte w apelacji i ocenione przez

Sąd Apelacyjny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przez Sąd art. 195 i 186 ustawy o

emeryturach i rentach jest trafny, o ile zmierza do zakwestionowania niezastosowa-

nia, w okolicznościach sprawy, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15

maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opieku-

jących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 149 ze zm.). Jest

co prawda niewątpliwe, że utraciła moc ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopa-

trzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), na

podstawie której wydane zostało rozporządzenie, co oznacza, co do zasady, że i ono

utraciło moc (brak umocowania prawnego do jego wydania), niemniej jednak w ni-

niejszej sprawie, znajdzie ono zastosowanie, mimo że nowa ustawa nie zawiera

upoważnienia dla Rady Ministrów do wydania przepisów odnoszących się do prze-

chodzenia na wcześniejsze emerytury osób opiekujących się dziećmi. Przepisy no-

wej ustawy utrzymały możliwość skorzystania z dotychczasowych zasad przecho-

dzenia na emerytury (w tym na podstawie powołanego rozporządzenia z 1989 r.)

jedynie dla tych osób, które urodziły się przed dniem 1 stycznia 1949 r. i do dnia wej-

ścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.) nie zgłosiły wniosku o emeryturę, mimo że

3

spełniły warunki do nabycia prawa do tego świadczenia (art. 186 ust. 3 ustawy o

emeryturach i rentach).

Powyższe trafnie wskazał Sąd Apelacyjny, ale przeoczył, że z mocy wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 stycznia 2000 r., K.18/99 (Dz.U z 2000 r. Nr 2,

poz. 26), przepis ten został uznany, z dniem 17 stycznia 2000 r, za niezgodny z art. 2

Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim uzależnia od urodzenia

przed 1 stycznia 1949 r. stosowanie - do wniosków o emeryturę zgłoszonych po dniu

wejścia w życie ustawy - przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja

1989 r., przez to, że narusza zasadę ochrony praw nabytych. Oznacza to, że wnioski

o emeryturę zgłoszone po 31 grudnia 1998 r. przez osoby urodzone po 31 grudnia

1948 r., które 1 stycznia 1999 r. spełniały wszystkie warunki nabycia prawa do eme-

rytury z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski, podlegają rozpatrzeniu na pod-

stawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przytoczone okoliczności mogą wskazywać, że wnioskodawczyni zachowała

prawo do dochodzonego świadczenia, jeżeli spełniła wszystkie wymagane przez

prawo warunki w dniu 1 stycznia 1999 r. Powyższe jednak nie było przedmiotem

ustaleń Sądu, stąd też na zasadzie art. 393 13

§ 1 KPC orzeczono jak w sentencji. O

kosztach orzeczono po myśli art. 108 § 2 KPC.

========================================