II UKN 314/00

Wyrok z dnia 6 kwietnia 2001 r.

II UKN 314/00

Stwierdzenie choroby zawodowej słuchu nie jest równoznaczne z istnie-

niem stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka,

Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2001 r. sprawy z powódz-

twa Zdzisława S. przeciwko G. Spółce Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego „D.”

w C. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej, na skutek kasacji

powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Katowicach-Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 20 stycznia 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powód Zdzisław S. w pozwie przeciwko G. Spółce Węglowej SA - Kopalni

Węgla Kamiennego „D.” w C. żądał zasądzenia kwoty 9.000 zł z odsetkami tytułem

jednorazowego odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu wywołany chorobą zawo-

dową, tj. przewlekłym urazem akustycznym.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Rybniku wyrokiem z dnia 6 października 1999 r.

oddalił powództwo. Ustalił, że powód był zatrudniony w pozwanej Kopalni od 24

sierpnia 1974 r. do 16 kwietnia 1997 r., po czym przeszedł na emeryturę. W ostatnim

okresie zatrudnienia pracował jako górnik strzałowy. Przez cały czas pracy w pozwa-

nej Kopalni był narażony na działanie hałasu w granicach 81-99 dB. Orzeczeniem z

dnia 8 lutego 1999 r. G. Centrum Medyczne - Poradnia Chorób Zawodowych w K.

rozpoznało u powoda obustronny niedosłuch typu odbiorczego, o poziomie - po odli-

czeniu ubytku fizjologicznego - ucho prawe: 32,6 dB, ucho lewe: 31,0 dB; szept -

ucho prawe: 4,5 m., ucho lewe: 4,5 m., i oceniło, że jest to zawodowe schorzenie

narządu słuchu w postaci przewlekłego urazu akustycznego. Decyzją z dnia 16

2

marca 1999 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. stwierdził u powoda chorobę za-

wodową, tj. uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Lekarz Orzecznik Za-

kładu Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził jednak z tego tytułu żadnego

uszczerbku na zdrowiu, czemu dał wyraz w orzeczeniu z dnia 26 maja 1999 r. Rów-

nież biegły sądowy otolaryngolog lekarz Sławomir D. w opinii z dnia 14 września

1999 r. uznał, że choroba zawodowa nie wywołała u powoda uszczerbku na zdrowiu,

gdyż powód słyszy szept z odległości powyżej 4 m. Ten zaś fakt, zgodnie z pozycją

41 części D tabeli zamieszczonej w załączniku do rozporządzenia z dnia 17 paź-

dziernika 1975 r. Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i

Opieki Społecznej w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu...

(Dz.U. Nr 36, poz. 199), nie daje podstaw do procentowego określenia uszczerbku

na zdrowiu.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach - Ośro-

dek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 20 stycznia 2000 r. oddalił apelację,

którą złożył powód od wyroku Sądu pierwszej instancji. Podzielił ustalenia dokonane

przez Sąd Rejonowy i ich ocenę prawną. Podkreślił, że warunkiem przyznania jedno-

razowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej jest stały lub długotrwały

uszczerbek na zdrowiu - stosownie do art. 9 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o

świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Uszczerbek ten

określa się w procentach, według tabeli norm oceny uszczerbku na zdrowiu, zawartej

w powołanym przez Sąd Rejonowy rozporządzeniu z dnia 17 października 1975 r. w

sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu. Zgodnie z poz. 41 części

D tej tabeli, wyniki kilkakrotnego badania słuchu powoda nie dały podstaw do ustale-

nia u niego uszczerbku na zdrowiu wywołanego chorobą zawodową, choć stwierdze-

nie choroby nastąpiło. Upośledzenie ostrości słuchu określa się bowiem słyszalno-

ścią szeptu. U powoda zaś słyszalność wynosi ponad 4 m.

W kasacji od powyższego wyroku opartej na podstawie przewidzianej w art.

3931

pkt 1 KPC powód zarzucił naruszenie art. 9 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o

świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wskutek błędnej

wykładni tego przepisu, polegającej na przyjęciu, że mimo stwierdzenia u skarżącego

choroby zawodowej, nie ma u niego żadnego uszczerbku na zdrowiu. Ponadto po-

wód zarzucił niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik

sprawy wskutek odmowy dopuszczenia dowodu z innego biegłego z dziedziny laryn-

gologii lub otolaryngologii w celu ustalenia, czy uszczerbek na zdrowiu istnieje i w

3

jakim stopniu. Opinia dotychczasowego biegłego nie jest bowiem - wbrew poglądowi

Sądu Okręgowego - wszechstronna i wyczerpująca, a o jej mocy dowodowej nie

może świadczyć okoliczność, że jest zbieżna z opinią Lekarza Orzecznika, skoro jest

on organem strony pozwanej.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania w celu przeprowadzenia

dalszego postępowania dowodowego. Wniósł również o zasądzenie kosztów proce-

su.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Możliwość kontroli wyroku zaskarżonego kasacją stwarza dla Sądu Najwyż-

szego prawidłowo sporządzona kasacja, to znaczy kasacja zawierająca przytoczenie

podstaw, na których się opiera, i ich uzasadnienie. Skoro bowiem w myśl art. 39311

KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach podstaw kasacji, to znaczy

wskazanych w niej przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, które -

zdaniem skarżącego - zostały naruszone, to brak wskazania tych przepisów unie-

możliwia ocenę zaskarżonego wyroku z punktu widzenia prawa. Powyższe stwier-

dzenie należy odnieść do zawartego w kasacji powoda zarzutu naruszenia przez Sąd

Okręgowy przepisów postępowania, wskutek niewyjaśnienia istotnych okoliczności

faktycznych mających wpływ na wynik sprawy, to znaczy faktycznego stanu zdrowia

powoda w związku ze stwierdzoną u niego chorobą zawodową. Skarżący

sformułował bowiem zarzut, lecz nie podał, jakie przepisy postępowania naruszył

Sąd Okręgowy na skutek oddalenia jego apelacji od niekorzystnego wyroku Sądu

pierwszej instancji. W następstwie tego Sąd Najwyższy, nie mogąc się odnieść do

powyższego zarzutu, przyjął jako miarodajny ustalony w sprawie stan faktyczny. Ten

zaś usprawiedliwiał nieuwzględnienie roszczenia powoda o jednorazowe odszkodo-

wanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu wywołanego chorobą zawodowa.

Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że obustronny niedosłuch typu od-

biorczego, będący skutkiem przewlekłego urazu akustycznego i uznany jako choroba

zawodowa, nie spowodował u skarżącego ani stałego, ani długotrwałego uszczerbku

na zdrowiu. Pozornie może się to wydawać niemożliwe, lecz tego rodzaju sytuację

należy oceniać z punktu widzenia istoty uszczerbku na zdrowiu określonej ustawowo.

Mianowicie według art. 9 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świad-

4

czeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz.U. z

1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu

uważa się „naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynno-

ści organizmu” nie rokujące poprawy (stały uszczerbek) lub mogące ulec poprawie

(długotrwały uszczerbek). Tymczasem z opinii biegłego lekarza otolaryngologa, do-

kumentacji lekarskiej Przychodni Chorób Zawodowych Centrum G. Medycznego w K.

oraz z orzeczenia lekarskiego Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecz-

nych - Oddziału w R. wynika, że u powoda nie występuje upośledzenie słuchu utrud-

niające porozumiewanie się, gdyż słyszy szept obustronnie z odległości powyżej 4 m.

Według zaś pozycji 41 części D załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i

Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października

1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania

świadczeń z tytułu wypadku przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu

chorób zawodowych (Dz.U. Nr 36, poz. 199), zawierającego tabelę oceny procento-

wej stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, słyszenie szeptu powyżej 4 m

oznacza słuch normalny, z którym nie wiąże się uszczerbek na zdrowiu (w tabeli zo-

stał on oznaczony jako zero). Dopiero słyszenie szeptu do 4 m traktowane jest jako

osłabienie słuchu powodujące uszczerbek na zdrowiu.

Ocena upośledzenia czynności organizmu, mająca wpływ na stwierdzenie

uszczerbku na zdrowiu, mieści się w sferze ustaleń faktycznych, a nie w sferze sto-

sowania bądź wykładni prawa. Dlatego też Sąd Najwyższy nie mógł odnieść zarzutu

wadliwego ustalenia uszczerbku na zdrowiu wskutek niedopuszczenia dowodu z opi-

nii innego biegłego (lub kliniki) do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 9 ustawy o

świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ze względu zaś

na dokonane ustalenia nie można było uznać, że przepis ten został naruszony.

Z przedstawionych zatem przyczyn Sąd Najwyższy orzekł o oddaleniu kasacji

(art. 39312

KPC).

========================================