II UKN 320/00

Wyrok z dnia 6 kwietnia 2001 r.

II UKN 320/00

Przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlo-

wego może być uznane za równoznaczne z likwidacją pracodawcy w rozumie-

niu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach roz-

wiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn z powodu dotyczą-

cych zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz.

19 ze zm.) tylko wówczas, gdy towarzyszyły temu grupowe zwolnienia pracow-

ników.

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra-

wozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2001 r. sprawy z wniosku

Mariana D. i Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego „Ł.” spółki z o.o. w Ł. prze-

ciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z. o emeryturę i zwrot nie-

należnie pobranego świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawcy - Mariana D. od

wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 marca 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro-

kiem z dnia 8 marca 2000 r. oddalił apelację ubezpieczonego Mariana D. od wyroku

Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 28

października 1999 r., oddalającego odwołania ubezpieczonego i zainteresowanego

Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego „Ł.” Spółki z o.o. w Ł. od decyzji organu

rentowego z dnia 30 kwietnia 1998 r., wstrzymującej ubezpieczonemu wypłatę wcze-

śniejszej emerytury i od decyzji z dnia 28 maja 1998 r. zobowiązującej zainteresowa-

nego do zwrotu kwoty 18.460,15 zł nienależnie wypłaconej ubezpieczonemu emery-

tury. W sprawie tej Sądy meriti ustaliły, że ubezpieczony sam złożył wniosek o przy-

2

znanie mu prawa do wcześniejszej emerytury dla pracowników zwalnianych z pracy

z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a po rozwiązaniu stosunku pracy został po-

nownie zatrudniony już po 9 dniach na tym samym stanowisku pracy w wymiarze ¾

etatu, a podanie o ponowne zatrudnienie złożył przed datą ustania stosunku pracy w

związku ze staraniami o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury. W kolejnych

latach umowa ta była przedłużana, a wymiar zatrudnienia zwiększony do pełnego

etatu. Ponadto u zainteresowanego pracodawcy nie było zmniejszenia zatrudnienia,

gdyż na miejsce zwalnianych pracowników zatrudniano nowych, a pracodawca ak-

tem notarialnym zobowiązał się do utrzymania zatrudnienia na dotychczasowym po-

ziomie. Na podstawie takich ustaleń Sąd Apelacyjny potwierdził stanowisko Sądu

pierwszej instancji, że ubezpieczony nie spełnił przesłanek do nabycia prawa do

wcześniejszej emerytury określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki So-

cjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowni-

ków zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. Nr 4, poz.

27), skoro fikcyjne rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących

pracodawcy, ani nie miało miejsca zmniejszenie zatrudnienia u zainteresowanego

pracodawcy.

W kasacji ubezpieczonego podniesiono zarzut naruszenia przepisu prawa

materialnego - przez niezastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4,

poz. 19 ze zm.). Zdaniem skarżącego dokonanie prywatyzacji w trybie art. 37 ust. 1

ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr

51, poz. 298 ze zm.) było równoznaczne z likwidacją zakładu pracy w rozumieniu art.

1 ust. 2 ustawy z 28 grudnia 1989 r., skutkiem czego zwolnienie powoda z pracy było

spowodowane przyczynami leżącymi po stronie pracodawcy. Ponadto kwestia bada-

nia legalności zwolnienia ubezpieczonego z pracy pozostaje wyłącznie w gestii sądu

pracy i wykracza poza kompetencje organu rentowego, którego decyzje były nieważ-

ne, co powinno skutkować nieważnością całego dotychczasowego postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut nieważności postępowania jest oczywiście chybiony, organ rentowy był

bowiem uprawniony do wstrzymania wypłaty świadczeń na podstawie art. 102 ust. 1

3

pkt 4 ustawy o z.e.p., który stanowił, iż wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli

okaże się, że prawo do świadczeń nie istniało. Przepis ten stanowił podstawę do

wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez organ rentowy, który ujawnił i wyka-

zał w postępowaniu sądowym pozorność działań ubezpieczonego i jego pracodawcy

zmierzających do bezpodstawnego nabycia wcześniejszych uprawnień emerytal-

nych, jakich ubezpieczony nie mógł nabyć wobec oczywistego faktu, iż nie wystąpiły

przesłanki do zwolnienia go z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, który zo-

bowiązał się do niezmniejszania zatrudnienia. Wobec szczególnego charakteru tej

normy prawa ubezpieczeń społecznych nie miał zastosowania powoływany w uza-

sadnieniu kasacji przepis art. 156 § 1 pkt 2 KPA, który ponadto - jako norma proce-

dury administracyjnej - nie stanowi podstawy kasacji w rozumieniu art. 3931

KPC.

W sytuacji braku innych proceduralnych zarzutów kasacyjnych Sąd Najwyższy

był związany miarodajnym i przekonującym ustaleniem, iż zwolnienie powoda z

pracy miało charakter pozorny i wyłącznie zmierzało do obejścia przepisów o nabyciu

prawa do wcześniejszej emerytury, jaka przysługiwała pracownikom zwalnianym z

pracy z rzeczywistych przyczyn dotyczących pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyż-

szego z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436).

Stanowisko, że przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę

prawa handlowego może być równoznaczne z likwidacją zakładu pracy w rozumieniu

art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. jest prawidłowe tylko wówczas, gdy to-

warzyszy temu grupowe zwalnianie pracowników, co nie miało miejsca w rozpozna-

wanej sprawie, skoro Sądy meriti wiążąco i przekonująco wykazały, że w utworzo-

nym Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym „Ł.” Spółce z o.o. w Ł., które zobo-

wiązało się do utrzymania dotychczasowego stanu zatrudnienia, nie miało miejsca

zmniejszenie zatrudnienia na podstawie art. 1 lub 10 ustawy z dnia 28 grudnia 1989

r.

Mając powyższe na uwadze kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art.

39312

KPC,

========================================