I PKN 337/00

Wyrok z dnia 11 kwietnia 2001 r.

I PKN 337/00

Zgłoszenie przez pracownika zamiaru powrotu do zakładu pracy na pod-

stawie art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach roz-

wiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu

pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.)

może nastąpić w ciągu roku od rozwiązania stosunku pracy, także po zatrud-

nieniu pracowników w tej samej grupie zawodowej.

Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie: SN Barbara Wagner, SA

Herbert Szurgacz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2001 r. sprawy z po-

wództwa Mirosława D. przeciwko „A.” - Aleksandrowi P. w N. o uznanie za bezsku-

teczne wypowiedzenia umowy o pracę, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku

Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia

28 lutego 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Nowej Soli

nakazał pozwanemu „A.”-Aleksander P. w N. ponowne zatrudnienie powoda Miro-

sława D. Sąd ustalił, że powód pracował u pozwanego jako pakowacz w magazynie

wyrobów gotowych na podstawie umów o pracę zawartych na czas określony, a od 4

stycznia 1999 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Dnia 29 czerwca

1999 r. pozwany wypowiedział umowy o pracę kilku pracownikom, w tym powodowi z

powodu likwidacji ciągu technologicznego „B.”. W pozwie powód zarzucił naruszenie

przez pozwanego przepisów o konsultacji zamierzonego rozwiązania umowy o pracę

ze związkami zawodowymi i domagał się uznania wypowiedzenia za bezskuteczne.

W trakcie procesu powód złożył do akt sprawy pismo informujące o zamiarze po-

2

wrotu do pracy. Sąd Rejonowy uznał za bezzasadny zarzut dotyczący naruszenia

przez pozwanego przepisów o trybie wypowiadania umów o pracę. Wypowiedzenie

umowy było uzasadnione zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Pozwany naruszył jed-

nak art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywa-

nia z pracownikami stosunków pracy, ponieważ zatrudnił, przed upływem roku od

rozwiązania stosunku pracy z powodem, nowych pracowników, natomiast nie zatrud-

nił powoda, który zgłosił zamiar powrotu do pracy. W apelacji od powyższego wyroku

pozwany zarzucił błędną interpretację art. 12 ustawy. Zdaniem skarżącego obowią-

zek przyjęcia do pracy istniałby w sytuacji, kiedy po zgłoszeniu przez powoda zamia-

ru powrotu do pracy zostaliby zatrudnieni nowi pracownicy, co nie miało miejsca.

Nowi pracownicy zostali zatrudnieni przed zgłoszeniem przez powoda zamiaru po-

wrotu do pracy.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze wyro-

kiem z dnia 28 lutego 2000 r. oddalił apelację. Sąd ten w pełni podzielił ustalenia

faktyczne i argumentację prawną Sądu Rejonowego.

W kasacji od tego wyroku pozwany zarzucił naruszenie art. 12 ustawy z dnia

28 grudnia 1989 r. Zdaniem skarżącego prawidłowa wykładnia tego przepisu powin-

na być taka, że roszczenie o ponowne zatrudnienie przysługuje zwolnionemu pra-

cownikowi wówczas, kiedy pracodawca po otrzymaniu zgłoszenia byłego pracownika

o zamiarze powrotu do pracy zatrudnił w tej samej grupie zawodowej innych pracow-

ników. Wskazał, że taki kierunek wykładni reprezentuje Sąd Najwyższy w wyroku z

dnia 13 lutego 1997 r. (I PKN 80/96, OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 463).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zawarty w kasacji zarzut naruszenia art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 1990 r. Nr 4, poz.

19 ze zm.) przez jego błędną wykładnię, nie jest zasadny. Na podstawie tego przepi-

su pracownikowi przysługuje roszczenie o nawiązanie stosunku pracy w razie, gdy

pracodawca rozwiązał z nim stosunek pracy, a następnie zatrudnia w tej samej gru-

pie zawodowej innego pracownika. Podstawową przesłanką ponownego zatrudnienia

jest zgłoszenie przez pracownika zamiaru powrotu do zakładu pracy w ciągu roku od

rozwiązania stosunku pracy. Zgłoszenie może nastąpić przez każde jego zachowa-

3

nie, które ujawnia ten zamiar w sposób dostateczny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 13 lutego 1997 r., I PKN 80/96, OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 463). Termin

roczny ma charakter terminu zawitego prawa materialnego, z jego upływem upraw-

nienie pracownika do żądania nawiązania umowy o pracę wygasa (wyrok Sądu Naj-

wyższego z dnia 6 sierpnia 1998 r., I PKN 267/98, OSNAPiUS 1999 nr 17, poz. 549).

Kolejną przesłankę stanowi ponowne zatrudnianie przez pracodawcę pracowników w

tej samej grupie zawodowej.

Art. 12 nie przewiduje żadnych dalszych warunków dla powstania obowiązku

pracodawcy ponownego zatrudnienia pracownika, z którym rozwiązał stosunek pracy

z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. W szczególności

obowiązek ten i odpowiadające mu uprawnienie pracownika nie zostały uzależnione

od momentu zgłoszenia przez pracownika zamiaru powrotu do zakładu pracy w ra-

mach rocznego terminu od rozwiązania stosunku pracy. Interpretacja skarżącego, że

wymieniony obowiązek pracodawcy (i odpowiadające mu uprawnienia pracownika)

powstają dopiero od momentu zgłoszenia zamiaru powrotu do zakładu pracy, a do

tego czasu pracodawca może swobodnie zatrudniać pracowników w tej samej grupie

zawodowej co zwolniony pracownik, bez powstania obowiązku ponownego zatrud-

nienia zwolnionego, pozostaje w sprzeczności zarówno z brzmieniem przepisu, jak i

z jego celem. Poza argumentem przytoczonym wcześniej należy dodatkowo zwrócić

uwagę na formę czasu przyszłego użytą w przepisie („jeżeli pracownik zgłosi zamiar

powrotu”), która wyraźnie nawiązuje do rocznego terminu od daty rozwiązania sto-

sunku pracy, w ciągu którego pracownik może z tym oświadczeniem wystąpić.

Szczególny charakter przywileju wprowadzonego w art. 12 nakazuje ścisłą interpre-

tację tego przepisu nie dopuszczającą wprowadzania dodatkowych, wyraźnie przepi-

sem nie przewidzianych uwarunkowań prawa do ponownego zatrudnienia. W istocie

takim dodatkowym ograniczeniem tego uprawnienia byłoby przyjęcie, że powstaje

ono dopiero od momentu zgłoszenia zamiaru powrotu do zakładu pracy i działa jedy-

nie na przyszłość. Przytoczone przez skarżącego w kasacji na uzasadnienie swojego

stanowiska stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia

13 lutego 1997 r., I PKN 80/96 (OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 463), że „dla oceny

roszczenia powoda wymagane jednak jest jeszcze istnienie dalszych przesłanek z

art. 12, to jest ustalenie, czy pracodawca zatrudnił pracowników z tej samej grupy

zawodowej po dacie zgłoszenia przez powoda zamiaru powrotu do pracy”, zostało

wyrwane z kontekstu. W sprawie tej powód, po wypowiedzeniu mu umowy o pracę

4

25 lutego, w dniu 4 marca 1993 r., tj. przed upływem okresu wypowiedzenia umowy,

wystąpił z pozwem o przywrócenie do pracy, wykazując zamiar powrotu do pracy.

Jest to więc sytuacja inna niż stanowiąca przedmiot rozpoznawanej sprawy.

Z przytoczonych motywów, w oparciu o art. 39312

KPC Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji.

========================================