I PKN 369/00

Wyrok z dnia 19 kwietnia 2001 r.

I PKN 369/00

Przepis art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy

wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.

872 ze zm.), na podstawie którego z mocy prawa wygasają stosunki pracy z

pracownikami, o których mowa w art. 52-54 i art. 56 tej ustawy, wyłącza szcze-

gólną ochronę stosunku pracy radnego na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z

dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr

13, poz. 74 ze zm.).

Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Walerian Sanetra,

Andrzej Wasilewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2001 r. sprawy z po-

wództwa Bernarda B. przeciwko Starostwu Powiatowemu w W. o ustalenie, na sku-

tek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z

dnia 14 stycznia 2000 r. [...] oddalił apelację powoda - Bernarda B. od wyroku Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy w Wałczu z dnia 22 października 1999 r. [...] oddalającego

jego powództwo przeciwko Starostwu Powiatowemu w W. o ustalenie istnienia sto-

sunku pracy. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Okręgowy stwierdził w szczególności,

że Sąd Rejonowy w rozpoznawanej sprawie dokonał prawidłowych ustaleń faktycz-

nych, których właściwa ocena doprowadziła go do trafnego rozstrzygnięcia o oddale-

niu powództwa, bowiem: po pierwsze - od dnia 1 września 1998 r. powód był miano-

wanym pracownikiem Urzędu Rejonowego w W.; po drugie - pismem z dnia 12 listo-

pada 1998 r. został on poinformowany, że na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy z dnia

2

13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację

publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) z dniem 1 stycznia 1999 r. stał się pra-

cownikiem Starostwa Powiatowego w W. i równocześnie został powiadomiony, że

jego stosunek pracy wygaśnie z dniem 30 czerwca 1999 r., jeżeli przed dniem 31

maja 1999 r. Starostwo Powiatowe w W. nie zaproponuje mu nowych warunków

pracy; po trzecie - z kolei z dniem 23 grudnia 1998 r. powód został czasowo powoła-

ny do pełnienia obowiązków Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego od dnia

1 stycznia 1999 r. nie dłużej jednak aniżeli do dnia 30 czerwca 1999 r.; po czwarte -

natomiast pismem z dnia 10 czerwca 1999 r. strona pozwana zawiadomiła powoda,

że z dniem 30 czerwca 1999 r. następuje wygaśnięcie jego stosunku pracy z miano-

wania, a to w związku z tym, że nie zaproponowano mu nowych warunków pracy i

płacy na dalszy okres oraz wręczono mu świadectwo pracy; po piąte - w tej sytuacji

brak jest podstaw prawnych dla skutecznego powoływania się przez powoda na art.

25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst:

Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.), który służyć ma ochronie radnego przed roz-

wiązaniem stosunku pracy i w tym celu wprowadza wymaganie uprzedniej zgody

rady gminy na takie rozwiązanie z radnym stosunku pracy; bowiem w rozpoznawanej

sprawie z dniem 30 czerwca 1999 r. stosunek pracy powoda nie ulegał rozwiązaniu,

lecz wygasał z mocy wyraźnego przepisu ustawy szczególnej, a mianowicie art. 58

ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, wo-

bec niezaproponowania powodowi do dnia 31 maja 1999 r. nowych warunków pracy i

płacy, a w takim wypadku obowiązkiem pracodawcy było jedynie powiadomienie po-

woda o tym skutku prawnym.

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu powód za-

rzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 2 Konstytucji

RP w związku z art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym - wobec jego błędnej

wykładni, a także art. 8 KP i art. 5 KC - jak to określono w kasacji - „przez ich niewła-

ściwe zastosowanie”. W uzasadnieniu kasacji podniesiono w szczególności, że:

„Zdaniem pełnomocnika powoda, wygaśnięcie stosunku pracy jest równoznaczne z

rozwiązaniem stosunku pracy, a jeżeli tak, to oznacza to, że ustawodawca objął

ochroną trwałość stosunku pracy niezależnie od podstawy jego nawiązania. W tym

stanie rzeczy powód, jako radny, korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w cyto-

wanej ustawie o samorządzie terytorialnym. Odmienna interpretacja przepisów obu

ustaw, na które powołują się strony, prowadzić będzie do naruszenia konstytucyjnej

3

zasady sprawiedliwości społecznej”. Ponadto, w ocenie pełnomocnika powoda, art.

58 Przepisów wprowadzających reformę administracji publicznej „narusza ustalony i

przyjęty w państwie porządek prawny i jest niezgodny z naczelną zasadą demokra-

tycznego państwa i z tego względu nie może mieć zastosowania, skoro łamie inny

nie uchylony przepis prawa.” W konsekwencji, powód wniósł w kasacji o zmianę za-

skarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz poprzedzającego go wyroku

Sądu Rejonowego w Wałczu i uwzględnienie powództwa w całości wraz z kosztami

postępowania za wszystkie instancje, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku

Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz wyroku Sądu Rejonowego w Wałczu i przekaza-

nie sprawy Sądowi Rejonowemu w Wałczu do ponownego rozpoznania oraz roz-

strzygnięcia o kosztach postępowania za wszystkie instancje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Art. 58 ust. 1 Przepisów wprowadzających reformę administracji publicznej

wprowadził w stosunku do pracowników administracji rządowej i samorządowej

szczególny tryb ustania stosunku pracy, a mianowicie jego wygaśnięcie z mocy

prawa (ex lege) z dniem 30 czerwca 1999 r.: „jeżeli przed dniem 31 maja 1999 r. pra-

cownikom tym nie zostaną zaproponowane nowe warunki pracy lub płacy na dalszy

okres albo w razie ich nieprzyjęcia do dnia 15 czerwca 1999 r.”. W tym zakresie

przepis ten stanowi regulację szczególną (lex specialis) względem ogólnie obowią-

zujących uregulowań prawnych dotyczących rozwiązania stosunku pracy, a jej wpro-

wadzenie - zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - „usprawiedliwia nie tylko specy-

ficzna sytuacja prawna związana z reformą administracji publicznej w skali globalnej,

ale i także okoliczność, że stwarza równość co do sposobu rozwiązania stosunków

pracy do wszystkich osób, których dotyczy. (...) z punktu widzenia zasady równości

wszystkich pracowników, których wspólną łączącą cechą relewantną jest właśnie to,

że ich stosunki pracy wygasają z mocy prawa, usprawiedliwione jest odstąpienie od

niektórych środków prawnych związanych z ochroną stosunków pracy. Przemawiają

za tym przynajmniej dwie okoliczności. Po pierwsze - wygaśnięcie stosunków pracy z

mocy samego prawa rodzi pewien automatyzm, gdzie przy konsekwentnym stoso-

waniu tej zasady, faktycznie nie ma miejsca na wartościowanie sytuacji prawnych, a

także na jakąkolwiek formę oświadczenia woli, zarówno ze strony pracodawcy, jak i

związków zawodowych, ponieważ nie ma miejsca na taką indywidualizację okolicz-

4

ności prawnych i faktycznych, w której możliwa byłaby aktywność któregokolwiek z

tych podmiotów, mająca wpływ na treść stosunku prawnego. Po drugie - (...) każde

odstępstwo od takiego automatycznego wygaśnięcia stosunku pracy prowadzić mo-

głoby do naruszenia zasady równości” wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP (por. uza-

sadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2000 r., K 1/99 - OTK

z 2000 r. nr 2, poz. 59). W świetle powyższego stanowiska Trybunału Konstytucyjne-

go, które mutatis mutandis odnieść należy również do wyłączenia wynikającej z art.

25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym szczególnej ochrony prawnej stosunku

pracy radnego, w wypadku gdy stosunek pracy radnego wygasa z mocy prawa na

podstawie art. 58 ust. 1 Przepisów wprowadzających reformę administracji publicz-

nej, oba podniesione w kasacji zarzuty - zarówno zarzut niezastosowania w rozpo-

znawanej sprawie art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, jak i zarzut nie-

zgodności art. 58 ust. 1 Przepisów wprowadzających reformę administracji publicznej

z art. 2 Konstytucji RP - okazały się bezzasadne. W konsekwencji oznacza to, że w

rozpoznawanej sprawie brak było również podstaw uzasadniających podniesienie

zarzutu naruszenia art. 8 KP oraz art. 5 KC w związku z art. 300 KP.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

KPC

orzekł jak w sentencji.

========================================