I PKN 373/00

Wyrok z dnia 20 kwietnia 2001 r.

I PKN 373/00

Do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej na podstawie § 9 zarządze-

nia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie usta-

lenia okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszo-

wej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358) konieczny jest

związek przyczynowy między rozwiązaniem umowy o pracę a przejściem na

rentę.

Przewodniczący SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Józef

Iwulski (sprawozdawca), Roman Kuczyński.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2001 r. sprawy z powódz-

twa Edwarda G. przeciwko „S.” SA w B. o nagrodę jubileuszową, na skutek kasacji

powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Krakowie z dnia 17 lutego 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację i nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjn-

ego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bochni wyrokiem z dnia 4 listopada 1999 r. [...]

zasądził od strony pozwanej „S.” SA w B. na rzecz powoda Edwarda G. kwotę

7.200,00 zł. Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zatrudniony u strony pozwanej na

czas nie określony w pełnym wymiarze czasu pracy do dnia 30 września 1998 r.,

kiedy stosunek pracy uległ rozwiązaniu w związku z wypowiedzeniem umowy o

pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy. Powód przebywał na zwolnieniu lekar-

skim od 12 lipca 1998 r. do 30 września 1998 r., to jest do dnia ustania stosunku

pracy, a następnie korzystał z zasiłku chorobowego, aż do czasu przejścia w dniu 8

stycznia 1999 r. na rentę inwalidzką. W chwili rozwiązania stosunku pracy powód

miał udokumentowany staż pracy wynoszący 39 lat i 3 miesiące. Obowiązujący u

2

pozwanego Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy przewiduje nagrodę jubileuszową po

40 latach pracy w wysokości 600% podstawy wymiaru. Decyzją Państwowego In-

spektora Sanitarnego w B. z dnia 25 stycznia 1999 r. stwierdzono u powoda chorobę

zawodową, a następnie ZUS orzeczeniem z dnia 18 marca 1999 r. uznał go za

trwale niezdolnego do pracy od 25 stycznia 1999 r. w związku z chorobą zawodową.

Sąd Rejonowy uznał za usprawiedliwione roszczenie powoda o nagrodę jubileuszo-

wą za 40 lat pracy. Zdaniem Sądu mimo, iż strona pozwana rozwiązała z powodem

umowę o pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy, to jednak choroba w związku z

którą powód otrzymał rentę, została uznana za chorobę zawodową. Jako podstawę

rozstrzygnięcia Sąd wskazał § 9 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia

23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów upraw-

niających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr

44, poz. 358). Pozbawienie powoda nagrody jubileuszowej byłoby w ocenie Sądu

pierwszej instancji krzywdzące i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z

dnia 17 lutego 2000 r. [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego i oddalił powództwo. Sąd

drugiej instancji stwierdził, że § 9 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z

dnia 23 grudnia 1989 r. ma charakter wyjątkowy, gdyż wprowadza możliwość wcze-

śniejszego nabycia prawa do nagrody jubileuszowej, mimo nieprzepracowania peł-

nego okresu, za który nagroda przysługuje. Określa on wyraźnie przesłanki takiego

nabycia prawa. Użyte przez prawodawcę w tym przepisie, sformułowanie „w razie

rozwiązania stosunku pracy z powodu przejścia na emeryturę lub rentę” wskazuje na

konieczność bezpośredniej zależności między rozwiązaniem stosunku pracy, a przej-

ściem na rentę lub emeryturę. Rozwiązanie stosunku pracy z powodem nastąpiło z

przyczyn ekonomicznych leżących po stronie pracodawcy i nie miało żadnego

związku z jego przejściem na rentę. Wniosek o rentę powód złożył w trakcie przeby-

wania na zwolnieniu lekarskim, ale już po rozwiązaniu z nim stosunku pracy, co nie-

wątpliwie wyklucza istnienie pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na

rentę jakiegokolwiek związku przyczynowego.

Kasację od tego wyroku wniósł powód. Zarzucił naruszenie § 9 zarządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. przez przyjęcie, że po-

między zwolnieniem powoda z pracy z przyczyn ekonomicznych, a przejściem na

rentę nie ma żadnego związku przyczynowego. Dodatkowo podniósł, że wyrok został

wydany bez dokładnego rozpatrzenia sprawy, a w szczególności kwestii ustalenia

3

faktycznego okresu zatrudnienia, dlatego że pominięto okres zatrudnienia w gospo-

darstwie rolnym ojca powoda. W uzasadnieniu kasacji powód wywiódł, że otrzymał

wypowiedzenie i w jego okresie zachorował, a po zakończeniu choroby złożył wnio-

sek o rentę. Ta sytuacja właśnie pozwala na rozszerzające zastosowanie § 9 zarzą-

dzenia i przyznanie powodowi prawa do nagrody jubileuszowej. Stanowisko Sądu

drugiej instancji jest dla powoda bardzo krzywdzące, gdyż z winy pracodawcy nie

zaliczono powodowi okresu zatrudnienia w gospodarstwie jego ojca.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przy braku zarzutów naruszenia prawa procesowego, Sąd Najwyższy jest

związany stanem faktycznym stanowiącym podstawę zaskarżonego wyroku (art.

39311

KPC). Nadto w kasacji powód zgłasza nowe fakty i dowody dotyczące zalicze-

nia mu pracy w gospodarstwie rolnym do okresu uprawniającego do nagrody jubileu-

szowej. Tymczasem zgłaszanie takich nowych faktów i dowodów jest w postępowa-

niu kasacyjnym niedopuszczalne. Dlatego jedynym podlegającym rozważeniu za-

rzutem jest kwestia wykładni i zastosowania (niezastosowania w tym przypadku) § 9

zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. Powód pró-

buje w tym zakresie (choć wyraźnie się na to nie powołuje) zastosować rodzaj wy-

kładni prezentowanej w orzecznictwie co do pojęcia przejścia na emeryturę lub rentę

przy odprawie z tego tytułu (por. zwłaszcza uchwała z dnia 29 maja 1989 r., III PZP

19/89, OSNCP 1990 r. z. 4-5, poz. 61; wyrok z dnia 23 listopada 1993, I PRN 111/93,

OSNCP 1994 r. z. 12, poz. 243). Ten sposób wykładni nie uwzględnia jednak różnicy

w treści przepisów, a zwłaszcza jednoznacznego brzmienia § 9 zarządzenia Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. Zgodnie z tym przepisem w razie

rozwiązania stosunku pracy z powodu przejścia na emeryturę lub rentę w związku z

wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową pracownikowi, któremu do nabycia

prawa do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia rozwiązania stosunku

pracy, nagrodę wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy. Wynika z niego wy-

raźnie, że rozwiązanie stosunku pracy musi nastąpić „z powodu przejścia” na eme-

ryturę lub rentę, a więc że między rozwiązaniem stosunku pracy a uzyskaniem renty

musi występować związek przyczynowy i to w chwili tego rozwiązania. Słusznie Sąd

drugiej instancji przyjął przy tym, że przepis ten jako szczególny nie może podlegać

wykładni rozszerzającej i to wbrew wyraźnej jego treści.

4

Zarzut kasacji nie stanowi więc jej usprawiedliwionej podstawy, co na mocy

art. 39312

i 102 KPC prowadzi do rozstrzygnięcia jak w sentencji.

========================================