III CZP 15/01

Uchwała z dnia 8 maja 2001 r. III CZP 15/01

Przewodniczący Sędzia SN Filomena Barczewska

Sędziowie SN: Marian Kocon (sprawozdawca), Elżbieta Skowrońska-Bocian

Sąd Najwyższy w sprawie z urzędu w przedmiocie orzeczenia wobec Beaty

W. i Haliny N. zakazu w trybie art. 172

Prawa upadłościowego, po rozstrzygnięciu w

Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 8 maja 2001 r., przy udziale

prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka, zagadnienia prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 30

stycznia 2001 r.

„czy sąd rejonowy rozpoznający sprawę w przedmiocie orzeczenia zakazu

prowadzenia działalności określonej w art. 172

§ 1 rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z

1991 r. Nr 118 poz. 512 ze zm.) powinien rozpoznawać ją w składzie trzyosobowym

(tak jak sąd upadłościowy), czy też jednoosobowo (jak sąd prowadzący

postępowanie nieprocesowe)?”

podjął uchwałę:

Sąd rejonowy orzeka o zakazie prowadzenia działalności określonej w

art. 172

§ 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24

października 1934 r. – Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118,

poz. 512 ze zm.) w składzie trzech sędziów.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 13 listopada 2000 r.

pozbawił uczestniczki postępowania Beatę W. i Halinę N. prawa prowadzenia

działalności określonej w art. 172

§ 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z

dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr

118, poz. 512 ze zm. – dalej "Pr.upadł.") na okres dwóch lat.

Sąd Okręgowy w Białymstoku, rozpoznając apelację uczestniczek

postępowania, powziął wątpliwość, którą jako zagadnienie prawne przedstawił

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia (art. 390 § 1 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postępowanie upadłościowe dzieli się na dwa odrębne stadia. Pierwsze

obejmuje postępowanie związane z ogłoszeniem upadłości i kończy się wydaniem

postanowienia w tym przedmiocie, a drugie – postępowanie upadłościowe, jakie

toczy się po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości i zmierza do likwidacji

majątku masy upadłości oraz dokonania podziału uzyskanej sumy pomiędzy

wierzycieli. Jeżeli chodzi o pierwsze stadium postępowania, art. 8 § 2 Pr.upadł.

stanowi, że o ogłoszeniu upadłości orzeka sąd rejonowy – sąd gospodarczy w

składzie trzech sędziów zawodowych.

W myśl art. 64 Pr.upadł., po ogłoszeniu upadłości postępowanie toczy się w

tym sądzie, który upadłość ogłosił, a zatem również w sądzie rejonowym – sądzie

gospodarczym. Z kolei art. 67 § 3 Pr.upadł. przewiduje, że sąd w tym postępowaniu

orzeka w składzie trzech sędziów. Nie ma wątpliwości – skoro w myśl art. 64

Pr.upadł. właściwe postępowanie upadłościowe jest kontynuacją postępowania w

przedmiocie ogłoszenia upadłości – że przez skład „trzech sędziów” rozumieć

należy skład trzech sędziów zawodowych (art. 64 w związku z art. 8 § 2 Pr.upadł.),

a wszczęcie postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości jest również

wszczęciem postępowania obejmującego właściwe postępowanie upadłościowe.

Takie ujęcie postępowania upadłościowego występuje w art. 68 Pr.upadł., który

stanowi, że w postępowaniu upadłościowym, nie wyłączając postępowania w

przedmiocie ogłoszenia upadłości, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu

postępowania cywilnego.

Sądowi prowadzącemu postępowanie upadłościowe przekazano też orzekanie

w sprawach o wymierzenie sankcji z art. 172

§ 1 Pr.upadł. W sprawach, o których

mowa w § 1 tego przepisu, orzeka sąd prowadzący postępowanie upadłościowe.

Treść art. 172

§ 2 Pr.upadł. przesądza zatem o składzie sądu orzekającego w

sprawach, o których mowa w art. 172

§ 1. Sąd prowadzący postępowanie

upadłościowe bowiem orzeka, jak już wskazano, w składzie trzech sędziów

zawodowych.

Z tym stanowiskiem nie pozostaje w sprzeczności art. 172

§ 6 Pr.upadł.,

stwierdzający, że w sprawach, o których mowa w § 1, w zakresie nie uregulowanym

w § 2-5, stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu

nieprocesowym. Jeżeli bowiem w Prawie upadłościowym zamieszczono przepis

szczególny (art. 172

§ 2), przesądzający o składzie sądu w tych sprawach, to tym

samym w tej kwestii nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania

cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, a w tym art. 509. (...)

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 k.p.c.,

rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.