II UKN 369/00

Wyrok z dnia 17 maja 2001 r.

II UKN 369/00

Szkoła, zobowiązana przed dniem 31 grudnia 1999 r. do zapłaty nauczy-

cielowi odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego cho-

robą zawodową, pozostaje nadal zobowiązana (art. 32 ust. 1 i ust. 2 pkt 2

ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze

zm.) po tym dniu, mimo że jest finansowana przez jednostkę samorządu tery-

torialnego.

Przewodniczący SSN Teresa Romer, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk

Roman Kuczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2001 r. sprawy z powództwa

Jadwigi M. przeciwko 1. Zespołowi Szkół Elektryczno-Mechanicznych w N.S., 2.

Urzędowi Miasta N.S. o odszkodowanie, na skutek kasacji Zespołu Szkół Elektrycz-

no-Mechanicznych w N.S. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Krakowie z dnia 3 lutego 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Jadwiga M. w pozwie skierowanym przeciwko Zespołowi Szkół

Elektryczno-Mechanicznych w N.S. i przeciwko Miastu N.S. domagała się zasądze-

nia odszkodowania za 30% uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodo-

wą stwierdzoną przez Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w N.S., a

nabytą podczas 35-letniego zatrudnienia w tym Zespole Szkół w charakterze nau-

czyciela fizyki.

Pozwani w odpowiedzi na pozew nie kwestionowali uprawnień powódki do

odszkodowania, kwestionowali jednak swoją legitymację bierną w procesie, wnosząc

o oddalenie powództwa i wezwanie do udziału w spawie Skarbu Państwa - Wojewo-

2

dy M. z uzasadnieniem, że na mocy przepisu art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 paź-

dziernika 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację pu-

bliczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zobowiązania finansowe państwowej jed-

nostki budżetowej (zakładu budżetowego), jaką przed dniem 1 stycznia 1999 r., tj.

przed przejęciem przez samorząd terytorialny, był Zespół Szkół Elektryczno-Mecha-

nicznych w N.S. stały się zobowiązaniami Skarbu Państwa.

Wyrokiem z dnia 20 września 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Nowym Są-

czu uwzględnił powództwo w całości w stosunku do Zespołu Szkół Elektryczno-Me-

chanicznych i oddalił je wobec pozwanego Miasta N.S. Sąd Rejonowy stwierdził, że

zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świad-

czeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z

1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) powódce przysługuje odszkodowanie od zakładu

pracy, tym zaś w jej przypadku jest pozwany Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicz-

nych. Ten zakład jest też pracodawcą powódki w rozumieniu art. 3 KP.

Powyższy wyrok pozwany Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych zaskarżył

apelacją, która wyrokiem z dnia 3 lutego 2000 r. Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie została oddalona z uzasadnieniem, iż przepis

art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające

ustawy reformujące administrację publiczną, nie spowodował by Zespół Szkół Elek-

tryczno-Mechanicznych przestał być pracodawcą powódki, zaś zgodnie z przepisem

art. 32 ust. 1 ustawy wypadkowej jednorazowe odszkodowanie za uszczerbek na

zdrowiu spowodowany chorobą zawodową przysługuje pracownikowi od zakładu

pracy.

Kasacja strony pozwanej zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie art. 80

ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przez jego niezastosowanie.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Poza sporem jest, iż u po-

wódki stwierdzono uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodową, po-

wstały podczas zatrudnienia w 1998 r. w pozwanym Zespole Szkół Elektryczno-Me-

chanicznych. Tym samym podstawą roszczenia odszkodowawczego są przepisy art.

9 ust. 1 i art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świad-

czeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a zatem stroną zobo-

3

wiązaną do wypłaty odszkodowania jest Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych.

Jest on bowiem nadal uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu art. 32 ust. 1

pkt 1 wymienionej wyżej ustawy, a także pracodawcą powódki, tak w dacie stwier-

dzenia uszczerbku, jak i w dacie złożenia wniosku o odszkodowanie - w rozumieniu

art. 3 KP. Szkoła, w której powódka pracowała i nabawiła się choroby zawodowej,

jako placówka oświatowa nie została zlikwidowana. Charakter szkoły jako pracodaw-

cy na gruncie przepisów ustawodawstwa pracy wynika także z treści przepisu art. 39

ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z

1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), według którego „dyrektor jest kierownikiem zakładu

pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników nie będą-

cych nauczycielami”, oraz z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 1982 r. - Karta

Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), według którego

„szkołą kieruje dyrektor, który jest jej przedstawicielem na zewnątrz, przełożonym

służbowym wszystkich pracowników szkoły”. Dlatego też pogląd, wyrażony w wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1998 r. II UKN 196/98 (OSNAPiUS 1999 r. nr

18, poz. 589), że przejęcie prowadzenia szkół (...) przez gminy nie pozbawiło ich

statusu pracodawców w stosunku do zatrudnionych w nich nauczycieli i innych pra-

cowników, należy zaakceptować. Nie został on podważony przez uregulowanie

przepisu art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., według którego zobo-

wiązaniami Skarbu Państwa, powstałymi do 31 grudnia 1998 r. są zobowiązania fi-

nansowe państwowych jednostek budżetowych i zakładów budżetowych, przejmo-

wanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Odnośnie do samodzielnego pu-

blicznego zakładu opieki zdrowotnej, który powstał w wyniku przekształcenia zakładu

publicznego prowadzonego w formie jednostki budżetowej Sąd Najwyższy w

uchwale z dnia 7 lipca 2000 r., III ZP 16/00 (OSNAPiUS 2000 r. nr 23, poz. 847)

stwierdził, iż ponosi on odpowiedzialność za zobowiązania wynikające ze stosunku

pracy powstałe przed dokonaniem przekształcenia. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd

Najwyższy zgodził się ze stanowiskiem zawartym w uchwale tego Sądu z dnia 1 lu-

tego 2000 r., III ZP 20/99 (OSNAPiUS 2000 r. nr 13, poz. 501), w myśl której za zo-

bowiązanie w postaci dodatkowego wynagrodzenia rocznego dla pracowników jed-

nostek strefy budżetowej przysługującego za 1998 rok przepracowany w zlikwidowa-

nym urzędzie wojewódzkim pracownikowi, który z dniem 1 stycznia 1999 r. stał się

pracownikiem starostwa powiatowego, odpowiadają solidarnie - to starostwo powia-

towe i Skarb Państwa. Podkreślić jednak należy, że o ile przywołane uchwały doty-

4

czyły stanów faktycznych, w których dotychczasowe placówki zatrudnienia były prze-

kształcone (służba zdrowia) lub likwidowane (urząd wojewódzki), a zmiana praco-

dawcy następowała w trybie art. 231

§ 1 KP, i zastosowanie miał art. 231

§ 2 KP - o

tyle w przedmiotowej sprawie nie zmienił się ani charakter placówki zatrudnienia

(szkoła), ani rodzaj zatrudnienia pracownika (nauczyciel). Pozwany w niniejszej

sprawie podmiot zatrudniający jest co do zakresu zadań wynikających z przepisów

ustawy o systemie oświaty oraz praw i obowiązków powódki jako nauczycielki (wyni-

kających z Karty Nauczyciela) tożsamy z podmiotem zatrudniającym powódkę przed

dniem 1 stycznia 1999 r., tj. przed reformą administracji publicznej. Skoro zatem

podmiot ten był podmiotem zobowiązanym do świadczenia na rzecz pracownika od-

szkodowania z tytułu uszczerbku spowodowanego chorobą zawodową przed wyżej

wskazaną datą, nie przestał być zobowiązany po tej dacie tylko ze względu na treść

art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Zgodzić należy się z motywacją

uchwały III ZP 16/00, iż nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 80 ust. 1 wyżej

wymienionej ustawy, że skoro Skarb Państwa stał się zobowiązanym, to inne pod-

mioty przestały być zobowiązane. „Przepis ten należy traktować jako dodatkową

gwarancję realizacji zobowiązań powstałych w jego warunkach. Oznacza ona, że

oprócz podmiotów odpowiedzialnych za określone nim zobowiązania, dodatkowo

przejmuje je (staje się zobowiązany) Skarb Państwa. Jest to więc rodzaj szczególne-

go następstwa prawnego. Może ono powodować współodpowiedzialność z innymi

podmiotami. Jednakże Skarb Państwa ani żadna jego jednostka organizacyjna nie

jest w aspekcie roszczeń ze stosunku pracy pracodawcą (dotychczasowym, nowym).

Jeżeli jednak jednostka organizacyjna będąca dotychczasowym pracodawcą zostaje

zlikwidowana, to Skarb Państwa w zakresie jej zobowiązań powstałych do dnia 31

grudnia 1998 r. jest jej następcą prawnym”. Akceptując ten tok rozumowania w

realiach przedmiotowej sprawy, należy dojść do wniosku, że skoro Zespół Szkół

Elektryczno-Mechanicznych w N.S. nie został zlikwidowany - jest on zobowiązany do

zapłaty powódce odszkodowania i jest on biernie legitymowany w niniejszym proce-

sie.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw

do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================