I PKN 415/00

Wyrok z dnia 30 maja 2001 r.

I PKN 415/00

Wprowadzenie pracownika przez pracodawcę w błąd co do rzeczywistej

przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę może uzasadniać przywrócenie ter-

minu do wniesienia odwołania (art. 265 § 1 KP).

Przewodniczący SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca), Sędziowie: SN

Józef Iwulski, SA Kazimierz Josiak.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2001 r. sprawy z powództwa

Marii S. przeciwko Szkole Podstawowej w P. o uznanie wypowiedzenia za bezsku-

teczne, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 9 marca 2000 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego-

Sądu Pracy w Gliwicach z dnia 12 października 1999 r. [...] i przekazał sprawę temu

Sądowi do ponownego rozpoznania pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach

postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 12 października 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Gliwi-

cach oddalił roszczenie powódki Marii S. o przywrócenie do pracy na dotychczaso-

wych warunkach pracy i płacy w Szkole Podstawowej w P. Sąd Rejonowy ustalił, że

powódce zatrudnionej na stanowisku mianowanego nauczyciela nauczania począt-

kowego w dniu 24 maja 1999 r. wręczono wypowiedzenie warunków pracy i płacy z

uzasadnieniem, iż jego przyczyną jest zmniejszenie liczby uczniów do klasy I i brak

zgody rodziców na wychowawstwo, a zaproponowano stanowisko wychowawcy

świetlicy w wymiarze 26 godzin tygodniowo. Powódka została pouczona o terminie i

trybie odwołania od wypowiedzenia, lecz go nie wykorzystała. Dopiero w dniu 30

sierpnia 1999 r. wniosła pozew z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia

odwołania. Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do przywrócenia uchybionego

2

terminu, gdyż pomiędzy wręczeniem wypowiedzenia a wniesieniem odwołania nie

wystąpiły zdaniem tego Sądu takie okoliczności, które ekskulpowałyby powódkę w

uchybieniu terminu.

Stanowisko Sądu Rejonowego w całej rozciągłości podzielił Sąd Okręgowy-

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, który wyrokiem z dnia 9 marca

2000 r. oddalił apelację powódki.

W kasacji od powyższego wyroku powódka zarzuca naruszenie art. 265 KP,

pominięcie art. 86 KC oraz art. 8 KP, a także art. 234 i 381 KPC.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja okazała się uzasadniona. Przepis art. 30 § 4 KP nakłada na praco-

dawcę obowiązek wskazania w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy

o pracę zawartej na czas nieokreślony przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie lub

rozwiązanie umowy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd, iż

wskazana przyczyna powinna być rzeczywista (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

7 kwietnia 1999 r., I PKN 645/98 OSNAPiUS 2000 nr 11, poz. 420, z dnia 15 kwietnia

1999 r. I PKN 9/99, OSNAPiUS 2000 nr 12 , poz. 464, wyrok z dnia 13 października

1999 r., I PKN 304/99, OSNAPiUS 2001 nr 4 poz. 118). Wprawdzie podstawowego

znaczenia „rzeczywistość” przyczyny nabiera w aspekcie jej zasadności (art. 45 § 1

KP), co ma miejsce dopiero podczas rozpatrywania odwołania od wypowiedzenia

umowy o pracę wniesionego w terminie zakreślonym w art. 264 § 1 KP, jednakże

rzeczywistość przyczyny może mieć zasadnicze znaczenie dla subiektywnego prze-

konania pracownika co do celowości wniesienia odwołania od wypowiedzenia. W

przedmiotowej sprawie jako jedną z przyczyn, wymienioną na pierwszym miejscu

wskazano „zmniejszenie liczebności uczniów do klas I.” Powódka przyjmując tę przy-

czynę za rzeczywistą uznała wniesienie odwołania od wypowiedzenia za niecelowe,

jednakże zmieniła zdanie, gdy będąc na wycieczce nauczycielskiej w dniach 23 - 25

sierpnia 1999 r., kiedy jeszcze była nauczycielem mianowanym w Szkole Podstawo-

wej w P., powzięła wiadomość, że w pozwanej szkole będzie zatrudniony nauczyciel

i pozostaną nadal dwie klasy pierwsze. Ta okoliczność zadecydowała, że powódka

niezwłocznie podjęła próbę (bezskuteczną) wręczenia przełożonej odwołania od wy-

powiedzenia i uczyniła to w Sądzie 30 sierpnia 1999 r. Stwierdzenia powyższe nale-

żą do ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, zaakceptowanych przez Sąd

3

drugiej instancji. W ocenie Sądu Najwyższego ustalenie podania w wątpliwość „rze-

czywistości” pierwszej ze wskazanych przyczyn wypowiedzenia zestawione z wnie-

sieniem w terminie 7 dni od powzięcia wiadomości o „nierzeczywistości” takiej przy-

czyny odwołania od wypowiedzenia, z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie ter-

minu do jego wniesienia, uprawdopodabnia, że powódka w okresie od doręczenia

wypowiedzenia do momentu dowiedzenia się o braku tej przyczyny znajdowała się

pod wpływem błędu, a tym samym uchybienie terminu nastąpiło bez winy powódki i

uzasadnia jego przywrócenie, a następnie merytoryczne rozpoznanie powództwa

zarówno w aspekcie rzeczywistości i zasadności obydwu przyczyn wypowiedzenia,

jak i wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy nauczyciela mianowanego. Po-

wyższe rozważania czynią uzasadnionym zarzut naruszenia art. 265 § 1 KP.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy w oparciu o art. 39313

§ 1 KPC orzekł jak

w sentencji wyroku.

========================================