I PKN 421/00

Wyrok z dnia 30 maja 2001 r.

I PKN 421/00

Po zmianie art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samo-

rządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o

zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa

(Dz.U. Nr 162, poz. 1126), tj. od dnia 1 stycznia 1999 r., prawo rozwiązania sto-

sunku pracy z powołania bez wypowiedzenia na podstawie art. 70 § 3 KP w

związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP z sekretarzem gminy odwołanym wcześniej

ze stanowiska, służy przewodniczącemu zarządu gminy, a nie organowi, który

powołał pracownika na stanowisko.

Przewodniczący SSN Roman Kuczyński, Sędziowie: SN Józef Iwulski, SA

Kazimierz Josiak (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2001 r. sprawy z powództwa

Grzegorza A. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w G. o odszkodowanie za niezgodne z

prawem rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia, na skutek kasacji strony

pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Łodzi z dnia 9 marca 2000 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił wyrok Sądu Rejono-

wego w Zgierzu z dnia 1 września 1999 r. [...] i powództwo w całości oddalił zasą-

dzając od powoda Grzegorza A. na rzecz strony pozwanej - Urzędu Miejskiego w G.

kwotę 750 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy- Sąd Pracy w Zgierzu wyrokiem z dnia 1 września 1998 r.

uwzględnił w całości powództwo Grzegorza A. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w G. i

zasądził na jego rzecz od strony pozwanej odszkodowanie za niezgodne z prawem

rozwiązanie stosunku pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia w

kwocie 10.365 zł oraz 2.500 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

2

Rozstrzygnięcie swoje Sąd pierwszej instancji uzasadnił następująco. Powód

był sekretarzem Miasta G. w województwie ł. Na stanowisko powołała go Rada Miej-

ska uchwałą z dnia 7 października 1992 r. Ten sam organ odwołał powoda z funkcji

sekretarza uchwałą z dnia 17 grudnia 1998 r.

W chwili odwołania powód korzystał z urlopu wypoczynkowego, a od następ-

nego dnia (18 grudnia 1998 r.) był niezdolny do pracy wskutek choroby. Niezdolność

powoda do pracy trwała nieprzerwanie do 15 czerwca 1999 r. O odwołaniu powód

dowiedział się od razu. Strona pozwana pismem z 15 kwietnia 1999 r. zawiadomiła

go o treści uchwały Rady Miejskiej z 17 grudnia 1998 r. i poinformowała, że odwoła-

nie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, którego bieg rozpocznie

się od ustania okresu niezdolności do pracy. W dniu 16 czerwca 1999 r. Burmistrz G.

podjął decyzję o rozwiązaniu z powodem stosunku pracy bez zachowania ustawo-

wego okresu wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP wobec „wyczer-

pania zasiłku chorobowego”. Od tej decyzji powód odwołał się do Sądu zarzucając,

że stosunek pracy mógł z nim rozwiązać wyłącznie organ, który go powołał na sta-

nowisko sekretarza, czyli Rada Miejska.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych sprawy niespornych między

stronami, Sąd Rejonowy uznał roszczenie powoda o odszkodowanie za niezgodne z

prawem rozwiązanie stosunku pracy za uzasadnione. Podzielając pogląd o braku

kompetencji Burmistrza do zwolnienia powoda z pracy bez zachowania ustawowego

okresu wypowiedzenia. Sąd wskazał, że powoda łączył ze stroną pozwaną stosunek

pracy oparty na powołaniu go na stanowisko sekretarza, gdyż tak wyraźnie stanowi

art. 18 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (jed-

nolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.). Zdaniem Sądu, do oceny spornej

w sprawie kwestii legitymacji organu uprawnionego do rozwiązania z powodem sto-

sunku pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia, stosować należy

przepisy Kodeksu pracy, odnoszące się do stosunku pracy z powołania. Wynika z

nich, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie

odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Odwołanie jest równoznacz-

ne z rozwiązaniem umowy o pracę z zachowaniem ustawowego okresu wypowie-

dzenia, chyba że nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52, 53 KP (art. 70 § 1 i

2 KP). Jeżeli odwołanie nastąpiło w okresie usprawiedliwionego zwolnienia z pracy, a

upłynął już okres przewidziany w art. 53 § 1 KP, z pracownikiem może być rozwiąza-

ny stosunek pracy bez wypowiedzenia, ale czynności tej winien dokonać tylko organ,

3

który pracownika powołał na stanowisko (art. 72 § 1 KP). Powód został odwołany z

funkcji sekretarza miasta uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia 17 grudnia 1998 r. W

chwili podjęcia uchwały nie istniały przesłanki do rozwiązania z nim stosunku pracy

bez wypowiedzenia. Z tej przyczyny decyzja podjęta przez Burmistrza nie była „wy-

konaniem uchwały” Rady, lecz stanowiła nowy akt o niezwłocznym odwołaniu powo-

da ze stanowiska i rozwiązaniu z nim stosunku pracy. Była ona sprzeczna z prawem.

Dlatego Sąd Rejonowy z mocy art. 69 KP w związku z art. 58 KP zasądził od strony

pozwanej na rzecz powoda odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres

trzymiesięcznego wypowiedzenia obliczonego jak ekwiwalent pieniężny za urlop wy-

poczynkowy. Wysokość ekwiwalentu Sąd ustalił na podstawie zaświadczenia praco-

dawcy na kwotę 3.455 zł.

Apelacją wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżyła strona pozwana. Wnosiła

o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa, bądź uchylenie orzeczenia Sądu Re-

jonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie o

kosztach procesu w instancji apelacyjnej, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń

Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału i naruszenie prawa materialnego

przez błędne przyjęcie, że Burmistrz nie mógł rozwiązać z powodem stosunku pracy

w związku z jego nieobecnością w pracy przez czas przekraczający okres wskazany

w art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP. Zdaniem skarżącej uprawnienie Burmistrza do dokonania

tej czynności wynika z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracowni-

kach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.).

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z

dnia 9 marca 2000 r. oddalił apelację. Uznając zarzuty apelacyjne za niezasadne,

Sąd Okręgowy stwierdził, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji poczynił ustalenia

faktyczne i trafnie ocenił, że powoda ze stroną pozwaną łączył stosunek pracy na

podstawie powołania, do którego zastosowanie mają wprost przepisy Kodeksu pracy,

w szczególności art. 70 i 72 § 1 i 2. Zarzut błędnej wykładni art. 4 ust. 1 ustawy z

dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, według Sądu Okręgowego

był chybiony. Przepis ten stanowi bowiem, że statut gminy lub związku, bądź regula-

min sejmiku samorządowego określają organ lub osoby właściwe do rozwiązania w

imieniu zakładu pracy stosunku pracy na podstawie wyboru, mianowania i powołania

oraz rodzaj aktu i tryb jego wydania. Z § 11 pkt 3 Statutu miasta G. wynika natomiast,

że powoływanie i odwoływanie sekretarza miasta, na wniosek Przewodniczącego

Zarządu, należy do wyłącznej kompetencji Rady Miejskiej. W konsekwencji Sąd dru-

4

giej instancji podzielił pogląd, że po odwołaniu powoda z zajmowanego stanowiska

przez Radę Miejską uchwałą z dnia 17 grudnia 1998 r. mógł ulec rozwiązaniu stosu-

nek pracy z przyczyn wskazanych w art. 53 Kodeksu pracy, ale tylko w sposób okre-

ślony w art. 72 § 1 KP, czyli po podjęciu decyzji przez organ uprawniony do powoła-

nia powoda na stanowisko sekretarza miasta. Z tych motywów Sąd Okręgowy oddalił

apelację pracodawcy.

Od wyroku Sądu drugiej instancji wniesiona została kasacja w imieniu strony

pozwanej. Kasacja opiera się wyłącznie na podstawie art. 3931

pkt 1 KPC. Zarzuca-

jąc naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastoso-

wanie art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych strona

pozwana wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach po-

stępowania kasacyjnego, względnie o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa w

całości i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona. Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń Są-

dów obu instancji wynika, że powód zatrudniony był w charakterze sekretarza miasta

w G. Funkcja ta została mu powierzona na podstawie uchwały Rady Miejskiej z 1992

r. o powołaniu go na stanowisko sekretarza. Zgodnie z art. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia

22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych powód był więc pracownikiem

samorządowym, którego stosunek pracy powstał na podstawie powołania. Ustawa o

pracownikach samorządowych nie zawiera przepisów szczególnych normujących

skutki powołania. Z mocy art. 31 ustawy znajdują tu zastosowanie odpowiednio

przepisy Kodeksu pracy. Zgodzić się zatem należy z poglądem Sądu Okręgowego,

że odwołanie powoda ze stanowiska sekretarza miasta, dokonane uchwałą Rady

Miejskiej z 17 grudnia 1998 r., było równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy z

zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, skoro nic innego nie wynikało z

treści uchwały.

Błędnie natomiast Sąd drugiej instancji zastosował w sprawie przepis art. 4

ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Z uzasadnienia

wyroku Sądu Okręgowego wynika, że do oceny skutków prawnych czynności podję-

5

tej przez Burmistrza G. w dniu 16 czerwca 1999 r. Sąd drugiej instancji zastosował

przepis art. 4 ust. 1 ustawy w brzmieniu jakie obowiązywało do 31 grudnia 1998 r.

Nie uwzględnił Sąd zmiany treści tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia

1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej pań-

stwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126), która weszła w życie 1 stycznia 1999 r. Według no-

wej treści art. 4 czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za podmioty określone

w art. 1 („zwane dalej pracodawcami samorządowymi”) dokonują: organ stanowiący

jednostki samorządu terytorialnego lub w zakresie ustalonym w odrębnej uchwale

jego przewodniczący wobec przewodniczącego zarządu tej jednostki w formie

uchwały, a w stosunku do pozostałych pracowników, zatrudnionych w urzędzie sa-

morządu terytorialnego, niezależnie od sposobu nawiązania z nimi stosunku pracy

przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Zmiana art. 4 polega

przeto nie tylko na wprowadzeniu nieznanego wcześniej w ustawie pojęcia praco-

dawcy samorządowego, ale także na wyraźnym określeniu kompetencji przewodni-

czącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (między innymi wójta, burmi-

strza) do podejmowania w imieniu pracodawcy czynności w zakresie stosunku pracy

pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach i biurach wymienionych w

art. 1 ustawy. Artykuł 4 ustawy o pracownikach samorządowych jest niewątpliwie

przepisem szczególnym, wyłączającym z mocy art. 5 KP w związku z art. 71 § 12

KP,

sposób postępowania określony w zdaniu ostatnim art. 72 § 1 Kodeksu. Przypo-

mnieć trzeba, że w art. 72 § 1 KP ustawodawca umożliwił rozwiązanie stosunku

pracy z pracownikiem odwołanym z zajmowanego stanowiska z zachowaniem usta-

wowego okresu wypowiedzenia wcześniej, jeżeli okres jego usprawiedliwionej nie-

obecności w pracy z powodu choroby trwał dłużej niż okresy wymienione w art. 53 §

1 i 2 KP. Decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy bez zachowania okresu wypowie-

dzenia pozostawił organowi, który powołał pracownika na stanowisko. Brzmienie art.

4 ustawy o pracownikach samorządowych decyduje, że w stosunku do pracownika

samorządowego zatrudnionego na podstawie powołania, odwołanego z zajmowane-

go stanowiska przez właściwy organ z zachowaniem ustawowego okresu wypowie-

dzenia, decyzję o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez zachowania ustawowego

okresu wypowiedzenia z przyczyn wymienionych w art. 53 KP podejmuje przewodni-

czący zarządu właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Z tych motywów Sąd Najwyższy przyjmując, że wskazana w kasacji podstawa

naruszenia prawa materialnego jest uzasadniona, z mocy art. 39315

KPC zmienił za-

6

skarżony wyrok i orzekł co do istoty sprawy oddalając powództwo w całości.

O kosztach procesu między stronami Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z art. 98

KPC.

========================================