I PKN 446/00

Wyrok z dnia 31 maja 2001 r.

I PKN 446/00

Zasada przejścia z dniem 1 stycznia 1999 r. pracowników dotychczaso-

wych państwowych jednostek organizacyjnych do nowych pracodawców (art.

55 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy

reformujące administrację publiczną, Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nie ma za-

stosowania do pracowników, z którymi przed tą datą wadliwie rozwiązano sto-

sunek pracy.

Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera,

Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2001 r. sprawy z powództwa

Grażyny K. przeciwko Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa L. w L. o przywró-

cenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 14 marca 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym rozpatrywaną kasacją wyrokiem z dnia 14 marca 2000 r. Sąd

Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił apelację pozwa-

nego od wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy w Zamościu z dnia 26 listopada 1999

r. przywracającego powódkę do pracy w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w L. Filii w Z.

na dotychczasowe stanowisko i zasądzającego 2.269 zł tytułem wynagrodzenia za

czas pozostawania bez pracy,

Podstawa wyroku z uwzględnieniem ustaleń Sądu pierwszej instancji, które

zostały podzielone przez Sąd Okręgowy, przedstawia się jak następuje:

W związku z likwidacją województwa z. z dniem 1 stycznia 1999 r. przestał

funkcjonować Wojewódzki Urząd Pracy w Z., w którym powódka pracowała na sta-

nowisku starszego inspektora w Wydziale Kontroli Legalności Zatrudnienia. Na mocy

2

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 30 grudnia 1998 r. w spra-

wie dostosowania organizacji i obszaru działania wojewódzkich i rejonowych urzę-

dów pracy do organizacji administracji publicznej (Dz.U. Nr 166, poz. 1247) w jego

miejsce powołano Filię w Z. WUP w L. Zarządzeniem Nr 1 z 8 stycznia 1999 r. Pre-

zes Krajowego Urzędu Pracy na podstawie § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z dnia 21 marca 1995 r. w sprawie organizacji, szczegółowych za-

sad i zakresu działania Krajowego Urzędu Pracy oraz wojewódzkich i rejonowych

urzędów pracy (Dz.U. Nr 38, poz. 187), a także powołanego wyżej rozporządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 30 grudnia 1998 r., wprowadził harmono-

gram działań związanych z dostosowaniem służb zatrudnienia do reformy admini-

stracji publicznej.

Sąd Pracy ustalił, że wypowiedzenie powódce stosunku pracy było nieuza-

sadnione. Po pierwsze, w kwietniu 1999 r. nie były przeprowadzane zmiany organi-

zacyjne ani też nie były dokonywane zmiany planów finansowych. Otrzymany zaś

przez Filię w Z. w maju 1999 r. plan finansowy zapewniał środki finansowe odpo-

wiednie do zakresu dotychczasowego zatrudnienia. Po drugie, pracodawca nie kie-

rował się uchwytnymi kryteriami wyboru pracowników do zwolnienia. Po trzecie, je-

żeli według pracodawcy istniała konieczność zwiększenia obsady etatowej w powia-

towych urzędach pracy, to powinno to znaleźć swój wyraz w opracowanych planach

finansowych dla powiatowych urzędów pracy. Tymczasem korekta planu finansowe-

go była dokonywana jedynie wówczas, gdy następowało przejście pracownika. Nie

była stosowana, gdy pracownik nie wyrażał zgody na przejście i odchodził wskutek

wypowiedzenia. Po czwarte, strona pozwana przedstawiła nierzetelne dane dotyczą-

ce limitu zatrudnienia dla Filii i etatowej struktury organizacyjnej (sprzeczne z planem

finansowym). Na złożonym przez stronę dokumencie przedstawiającym strukturę

organizacyjną ilość etatów nie odpowiada ilości wynikającej z planu finansowego, a

ponadto żaden z dokumentów nie wyjaśnia, kiedy i w jakim celu i przez kogo ta

struktura została opracowana. W konsekwencji tych ustaleń Sąd Pracy orzekł na

podstawie art. 45 § 1 KP oraz art. 47 KP.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie uznając

apelację strony pozwanej za bezzasadną stwierdził, że Sąd Rejonowy przeprowadził

wyczerpujące postępowanie dowodowe i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku podniesiono w szczególności,

że wynikające z reformy administracyjnej zmiany w zakresie dostosowania stanu za-

3

trudnienia do potrzeb wynikających w związku z reformą administracji publicznej po-

zwany przeprowadzał bardzo chaotycznie i w sposób budzący wiele zastrzeżeń. Na-

leży się liczyć z koniecznością dokonywania przesunięć kadrowych i rzeczą zrozu-

miałą jest, iż kierownictwo zakładu pracy musi mieć w tym zakresie swobodę decyzji,

bez której realizacja niezbędnych przesunięć kadrowych mogłaby okazać się nie-

możliwa lub utrudniona. Nie może to jednak prowadzić do całkowitej dowolności za-

kładu pracy.

Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Pracy opracowany i za-

twierdzony w dniu 29 stycznia 1999 r. określał strukturę i zakres działania komórek

organizacyjnych WUP w L. W skład WUP w L. wchodziły komórki organizacyjne oraz

Filie w B.P., C. i Z. W Filii w Z. wielkość etatów wynosiła 47. Z planów organizacyj-

nych pozwanego w żaden sposób nie wynika do jakiej liczby etatów miało nastąpić

ograniczenie zatrudnienia. Wskazana przez pozwanego liczba 26 etatów, do której

miało nastąpić ograniczenie zatrudnienia, nie znajduje oparcia w jakimkolwiek doku-

mencie. Ustalenie przez pozwanego listy pracowników przewidzianych do przenie-

sienia do Powiatowych Urzędów Pracy lub do zwolnienia było dowolne, zaś ustalenie

kryteriów nastąpiło już po sporządzeniu tej listy, co nie miało wpływu na podjęte

wcześniej decyzje.

W zakresie zmian w strukturach organizacyjnych i właściwości urzędów pracy

wprowadzonych od 1 stycznia 2000 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że nie powodują one

dezaktualizacji wyroku Sądu pierwszej instancji wobec Wojewódzkiego Urzędu Pracy

w Lublinie, gdyż - podobnie jak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 października

1997 r. I PKN 296/97 (OSNAPiUS 1998 r. nr 14, poz. 422) - sytuacje przejścia z

mocy prawa zakładu pracy na innego pracodawcę (art. 231

§ 1 i § 2 KP) nie obejmują

pracowników, którzy w momencie przejścia zakładu pracy nie pozostawali w stosun-

ku pracy wobec wcześniejszego rozwiązania umów. Jeżeli zatem stosunek pracy z

powódką został rozwiązany przed 1 stycznia 2000 r., to zmiany, jakie dokonały się po

tej dacie, nie mogą wywierać ujemnych skutków dla powódki oraz ograniczać sku-

teczności jej roszczeń wobec Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L.

Powyższa ocena została zakwestionowana w kasacji pozwanego Urzędu

Marszałkowskiego Województwa L. w L. Kasacja, nie zawierając podstawy proceso-

wej (art. 3931

pkt 2 KPC), nie zaprzecza, że zachodzą ustalone w zaskarżonym wy-

roku okoliczności faktyczne, w szczególności dotyczące nieuzasadnionego wypowie-

dzenia umowy o pracę z powódką. Natomiast podstawę kasacji stanowi zarzut błęd-

4

nej wykładni i niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów prawa material-

nego - art. 19 ust. 2 i ust. 5 w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 października

1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.

Nr 133, poz. 872 ze zm.), także w związku z art. 6 pkt 8 i art. 60 ustawy z dnia 14

grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 45 § 2 KP

przez przyjęcie - jak to ujęto w kasacji - że pracownik będący w 1999 r. pracownikiem

wojewódzkiego urzędu pracy i wykonujący zadania, które z dniem 1 stycznia 2000 r.

stały się zadaniami samorządu powiatowego, może być przywrócony po tej dacie do

pracy w wojewódzkim urzędzie pracy wchodzącym w skład urzędu marszałkowskie-

go. Wskazując na tę podstawę strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie o zmianę wyro-

ku w części dotyczącej wskazania pracodawcy, zobowiązanego do przywrócenia

powódki do pracy, poprzez wskazanie właściwego powiatowego urzędu pracy. W

uzasadnieniu kasacji podniesiono, że z dniem 1 stycznia 2000 r. w związku z reformą

administracji, nastąpił podział zadań, a w ślad za tym podział pracowników i majątku,

dotychczasowych wojewódzkich urzędów pracy (WUP-ów) pomiędzy trzy podmioty:

wojewodów, urzędy marszałkowskie i powiatowe urzędy pracy.

Nowy podział zadań został określony w znowelizowanej ustawie z dnia 14

grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 1997 r. Nr 25,

poz. 128 ze zm.). Zadania z zakresu kontroli legalności zatrudnienia zostały uloko-

wane w powiatowych urzędach pracy - art. 6 pkt 8 i art. 60 ustawy w brzmieniu na-

danym tym przepisom ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw

określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą

ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668). W toku postępowania prowadzonego

przed Sądem drugiej instancji, nastąpiła zmiana po stronie pracodawcy, do którego

należałoby skierować orzeczenie o przywróceniu powódki do pracy, albowiem „do-

tychczasowe miejsce pracy” powódki, o którym mowa w wyroku Sądu pierwszej in-

stancji, znalazło się we właściwym terytorialnie powiatowym urzędzie pracy.

Według kasacji zaskarżony wyrok opiera się na całkowicie bezpodstawnym

założeniu, że WUP z 1999 roku i WUP z 2000 roku - to te same podmioty, gdy tym-

czasem wojewódzki urząd pracy w 2000 roku to zupełnie nowy i odmienny ustrojowo

podmiot, który z urzędu dotychczasowego przejął nazwę, zadania i odpowiadającą

tym zadaniom grupę pracowników i część mienia. Okoliczność ta ma zasadnicze

znaczenie dla sprawy, albowiem w pozwanym Urzędzie nie ma już stanowiska pracy

5

powódki. Tym samym uwzględnienie żądania powódki przywrócenia do pracy stało

się niemożliwe i niecelowe w rozumieniu art. 45 § 2 KP.

W kasacji wyrażono pogląd, że sytuacja powódki, mimo wygranego procesu,

wskutek błędnie zastosowanych przez Sąd Okręgowy w Lublinie przepisów ustawy o

zatrudnieniu i bezrobociu w istocie swojej uległa znacznemu pogorszeniu w stosunku

do pracowników byłego WUP-u, którzy w sporze sądowym nie pozostawali. Nie

ulega wątpliwości, że zaskarżony wyrok jest - wbrew pozorom - niekorzystny dla po-

wódki, albowiem jako pracownik Urzędu Marszałkowskiego - bez zadań i swoistego

stanowiska, będzie w sposób oczywisty objęta dyspozycją art. 58 ust. 1 „Przepisów

wprowadzających” i jej stosunek pracy wygaśnie z dniem 30 czerwca 2000 r. Nato-

miast przywrócenie powódki do pracy w powiatowym urzędzie pracy byłoby dla niej

korzystniejsze, albowiem zgodnie z art. 55 ust. 1 „Przepisów wprowadzających” pra-

cownicy tych urzędów nie podlegają regulacji art. 58 ust. 1, ich stosunki pracy są

chronione przed nieuzasadnionym rozwiązaniem na ogólnych zasadach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja pozwanego starała się wykazać, że pozwany Urząd Marszałkowski

Województwa L. nie ma materialnej legitymacji, gdyż po strukturalnych zmianach w

administracji spraw zatrudnienia, powódka powinna być zatrudniona w powiatowym

urzędzie pracy, który zapewniłby jej ustabilizowaną sytuację na stanowisku analo-

gicznym co do zakresu zadań z tym, jakie zajmowała przed wypowiedzeniem umowy

o pracę w 1999 r. w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w L. Filii w Z.

Zasadnicze - jak się wydaje - założenie, na którym opiera się przedstawione w

kasacji stanowisko, polega na tym, że nie należy akceptować takiego stosowania

prawa, ażeby pracownicy - jak powódka - którzy w trakcie wdrażania reformy admini-

stracji pracy pozostawali w sporze sądowym z dotychczasowym pracodawcą, po wy-

granym procesie nie uzyskiwali takiej samej sytuacji zatrudnienia, jak inni pracowni-

cy, którzy uzyskali zmianę pracodawcy z mocy wskazanych w kasacji przepisów

ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące

administrację publiczną.

Sąd Najwyższy stwierdził, że przedstawione zagadnienie, skądinąd interesu-

jące, nie jest odpowiednie do zakresu rozpatrywanej sprawy w granicach wynikają-

cych z kasacji (por. art. 39311

KPC).

6

W zakresie podstawy faktycznej nie można tracić z pola widzenia tego, że

Wojewódzki Urząd Pracy w L. wypowiedział powódce umowę o pracę i że na skutek

tego wypowiedzenia umowa o pracę uległa rozwiązaniu. Tak więc w rozpatrywanej

sprawie powódka dochodziła przywrócenia do pracy u pracodawcy, który niezasad-

nie doprowadził do rozwiązania umowy o pracę. W toku postępowania sądowego

powódka nie pozostawała w stosunku pracy i z tego, jak się wydaje, względu nie

skierowała żądania w stosunku do powiatowego urzędu pracy, który - jak to wywie-

dziono w kasacji - od 1 stycznia 2000 r. wykonuje zadania odpowiednie dla poprzed-

niego zatrudnienia powódki. W każdym razie powódka nie odwoływała się od orze-

czenia Sądu Pracy, a w postępowaniu kasacyjnym nie przedstawiła stanowiska apro-

bującego sugestię kasacji pozwanego, jakoby jej wnioski odpowiadały interesom po-

wódki.

Jeżeli zaś chodzi o ocenę prawną zaskarżonego wyroku, to - oprócz uwzględ-

nienia niezakwestionowanej jego podstawy faktycznej - Sąd Najwyższy nie mógł

rozważać przedmiotowego zagadnienia w oderwaniu od podstawy kasacji, której

granice określone zostały podniesionymi w niej zarzutami (por. art. 39311

KPC); w

szczególności kasacja nie dopuszcza możliwości rozważenia zastosowania art. 231

§

1 KP, gdyż zajętego w tym zakresie stanowiska w wyroku nie kwestionuje.

Rozważając zatem sprawę w granicach zarzutów kasacji należy stwierdzić, że

zaskarżony wyrok nie narusza żadnego ze wskazanych w kasacji przepisów prawa

materialnego. Nie jest bowiem tak, że w oparciu o art. 19 ust. 2 i ust. 5 w związku z

art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające

ustawy reformujące administrację publiczną (w związku ze wskazanymi przepisami

ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) można skonkretyzować zobo-

wiązanie właściwego powiatowego urzędu pracy do przywrócenia powódki do pracy i

zapłacenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (art. 45 § 1 i art. 47 KP),

skoro podstawę tych roszczeń stanowi nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę

przez innego pracodawcę.

Zaskarżony wyrok został wydany po rozpoznaniu sprawy z udziałem po stro-

nie pozwanej Urzędu Marszałkowskiego Województwa L., co odpowiadało wynikają-

cemu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2000 r. przekształceniu dotychczasowych

wojewódzkich urzędów pracy w wojewódzkie urzędy pracy wchodzące w skład

urzędu marszałkowskiego (art. 19 ust. 2 powołanej ustawy). W tym kontekście utwo-

rzony z dniem 1 stycznia 2000 r. wojewódzki urząd pracy (w składzie Urzędu Mar-

7

szałkowskiego Województwa L. w L.) stał się następcą prawnym byłego Wojewódz-

kiego Urzędu Pracy w L. Przejęciu na tej podstawie zobowiązania pozwany nie może

skutecznie przeciwstawić sugerowanego w kasacji zobowiązania powiatowego

urzędu pracy. Nie jest bowiem przekonujące konstruowanie takiej podstawy według

zawartej w art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. regulacji stanowiącej,

że pracownicy dotychczasowych państwowych jednostek organizacyjnych stają się z

dniem 1 stycznia 1999 r. pracownikami odpowiednio wojewódzkich, samorządowych

lub powiatowych jednostek organizacyjnych. Regulacja ta obejmuje pracowników, a

więc osoby będące w stosunku pracy.

W odniesieniu do reformy urzędów pracy zastosowanie art. 19 ust. 5 ustawy

Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną może stanowić

podstawę do zastosowania art. 55 ust. 1 tej ustawy do pracowników dotychczaso-

wych urzędów pracy z konsekwencjami w tym przepisie określonymi - z dniem 1

stycznia 2000 r. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy - jak to wyżej wyjaśniono -

nie budzi wątpliwości że 1 stycznia 2000 r. powódka nie będąc pracownikiem, do-

chodziła w postępowaniu sądowym przywrócenia do pracy i wynagrodzenia od Wo-

jewódzkiego Urzędu Pracy w L. Filia w Z. Nie jest więc zasadne proponowane w ka-

sacji zastosowanie wskazanych przepisów, ażeby powódkę dochodzącą przywróce-

nia do pracy traktować od dnia 1 stycznia 2000 r. jak pracownika, którego ustawa z

tym dniem - z mocy prawa - ustanowiła pracownikiem innego zakładu pracy.

Wreszcie nie jest zasadny pogląd kasacji jakoby nowy rozkład kompetencji

pomiędzy urzędami pracy i związane z tym trudności w zapewnieniu powódce wyko-

nywania pracy na takim samym stanowisku jak poprzednio oznaczały w konsekwen-

cji, że uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy stało się niemożliwe lub niece-

lowe (art. 45 § 2 KP). W kwestii tej strony mogą ewentualnie ukształtować stosunek

pracy odpowiednio do zakresu zadań strony pozwanej, z czego powódka zapewne

zdaje sobie sprawę skoro dochodziła przywrócenia do pracy. Zgodzić się zatem, na-

leży z oceną zaskarżonego wyroku, iż zmiany wynikające po 1 stycznia 2000 r. nie

powinny ograniczyć wynikających z art. 45 § 1 KP roszczeń powódki z tytułu bezza-

sadnego (w 1999 r.) wypowiedzenia umowy o pracę.

Z powyższych przyczyn uznając, że kasacja nie ma usprawiedliwionej pod-

stawy, Sąd Najwyższy orzekł stosownie do art. 39312

KPC.

========================================