III RN 126/00

Wyrok z dnia 7 czerwca 2001 r.

III RN 126/00

Zarzut rewizji nadzwyczajnej rażącego naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 1 i

ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyj-

nym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 80 KPA i art. 11 pkt 2 Proto-

kołu nr 6 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między

Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich

Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 16

grudnia 1991 r. (załącznik do Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.) jest bezpod-

stawny w sytuacji, gdy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylo-

na została decyzja organu celnego w sprawie ustalenia wartości celnej towaru i

wymiaru należności celnej na podstawie dostarczonych w trybie art. 3 ust. 1

tego Protokółu nr 6 komputerowych wydruków faktur, dotyczących dostaw to-

warów na rzecz polskiego importera, które pochodzą z księgowości eksportera

(firmy belgijskiej), jeżeli Sąd stwierdził, iż pomimo zakwestionowania ich wia-

rygodności przez skarżącego, organy celne nie dokonały uprzedniego spraw-

dzenia zasadności podniesionych zarzutów.

Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2001 r. sprawy ze skargi

Jana S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27 maja 1998 roku [...] w

przedmiocie wymiaru cła, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości

[...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poz-

naniu z dnia 14 grudnia 1999 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

U z a s a d n i e n i e

Dyrektor Urzędu Celnego w R., decyzją z dnia 20 czerwca 1997 r., wydaną w

2

wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art.

145 § 1 pkt 5 KPA oraz art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1 i art.77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia

28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze

zm.), uchylił swoją uprzednią decyzję z dnia 22 czerwca 1995 r. zawartą w JDA SAD

nr 110803/00604 w części dotyczącej wartości i należności celnych oraz dokonał po-

nownego wymiaru cła od Jana S., jako właściciela firmy „D.”, za sprowadzone z Bel-

gii tkaniny obiciowe. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ celny stwierdził, że z

dokumentów nadesłanych przez belgijskie władze celne wynika, iż faktury, które sta-

nowiły podstawę do ustalenia wartości celnej towaru, były sfałszowane, bowiem

podane w nich kwoty należne za importowany towar nie odzwierciedlały faktycznej

wartości transakcyjnej, jaką importer zapłacił kontrahentowi zagranicznemu – firmie

„A.”. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że na

prośbę firmy „D.” do każdej partii wysyłanych towarów wystawiane były dodatkowe

faktury, na kwoty niższe aniżeli kwoty ujęte w księgowości eksportera, przy czym

firma importująca płaciła „za fałszywe faktury” przelewem bankowym, a pozostałe

kwoty, do wysokości faktycznej wartości towaru, regulowała bezpośrednio gotówką.

Następnie, Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpoznaniu odwołania importera od

powyższej decyzji, decyzją z dnia 27 maja 1998 r. utrzymał w mocy decyzję organu

celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes Głównego Urzędu

Ceł stwierdził, że ujawnione przez belgijskie władze celne faktury, opiewające na

wyższą wartość transakcyjną towaru, uznane zostały za rzetelne, pomimo że brako-

wało na nich podpisu i pieczęci wystawiającego je eksportera, bowiem zostały one

ujęte w księgowości eksporterów.

W wyniku skargi Jana S., Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejsco-

wy w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 grudnia 1999 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję

Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27 maja 1998 r. W uzasadnieniu tego wyroku

Sąd stwierdził, że wprawdzie „wyniki dochodzenia prowadzonego przez belgijskie

władze celne przekazane organom polskim stanowią dowód w postępowaniu

administracyjnym prowadzonym przez te organy”, tym niemniej podlega on – na

równi z innymi dowodami – ocenie polskich organów celnych (art. 80 KPA). Jeżeli

więc skarżący zgłaszał zastrzeżenia natury formalnej co do wiarygodności i mocy

dowodowej doręczonych organom polskim faktur firmy „A.”, bowiem brak było na

nich pieczęci tych firm i podpisu wystawiającego pracownika, to – zgodnie z regułami

postępowania dowodowego – należało tę sprawę wyjaśnić, w miarę potrzeby także

3

przy pomocy belgijskich służb finansowo-celnych (art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80

KPA).

Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego

Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 14 grudnia

1999 r. [...], zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z

dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368

ze zm.) w związku z art. 80 KPA i art. 11 pkt 2 Protokołu nr 6 do Układu Europejs-

kiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej

strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony

(załącznik do Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38), a w konsekwencji na podstawie art. 57

ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. W

uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że zgodnie z art. 3

Protokołu nr 6 do UE „na prośbę władz występujących z wnioskiem, władze proszone

o pomoc dostarczą wszystkie stosowne informacje umożliwiające właściwe

stosowanie ustawodawstwa celnego, łącznie z informacjami dotyczącymi ujawnio-

nych lub planowanych działań, które naruszają lub naruszą to ustawodawstwo.

Otrzymane informacje mogą być wykorzystane w postępowaniu sądowym lub admi-

nistracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych (art. 11 ust.

2 Protokołu nr 6 do UE)”. Skoro więc z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika,

że Naczelny Sąd Administracyjny uznał rezultaty przeprowadzonego przez belgijskie

władze celne dochodzenia w rozpoznawanej sprawie za istotny materiał dowodowy,

wskazujący jednoznacznie na to, że skarżący dokonywał płatności za importowany

towar na rzecz eksporterów dwutorowo – przelewem według wartości wykazanej w

sfałszowanych fakturach oraz gotówką do wysokości rzeczywistej wartości transak-

cyjnej towaru, wynikającej z faktur księgowanych w firmach belgijskich, to oznacza

to, że te ostatnie faktury stanowiły wiarygodny dowód księgowy. Równocześnie w

rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że: po pierwsze – skoro podnoszony w toku tego

postępowania przez pełnomocnika strony skarżącej zarzut braku podpisu eksportera

na fakturze nie stanowił przeszkody do uregulowania przez skarżącego kwoty na-

leżności do wysokości wynikającej z tej faktury, to świadczy to o tym, że zarzucana

okoliczność traktowana jest obecnie przez skarżącego instrumentalnie; oraz po wtóre

– podniósł, iż przyjętą regułą jest, że jeżeli wystawca faktury posługuje się tzw. pa-

pierem firmowym, to nie ma on obowiązku przystawiania na niej pieczątki. W odpo-

wiedzi na rewizję nadzwyczajną skarżący wniósł o jej oddalenie, podkreślając przy

4

tym, że – wbrew zarzutowi rewizji nadzwyczajnej – w danym wypadku w ogóle nie

można mówić o rażącym naruszeniu prawa, skoro zaskarżony wyrok Naczelnego

Sądu Administracyjnego „zmierza (...) wyłącznie do uzupełnienia materiału dowodo-

wego, nie przesądzając bynajmniej ostatecznego, merytorycznego wyniku sprawy”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie skarżący

zakwestionował wiarygodność komputerowych wydruków faktur dotyczących dostaw

towarów na rzecz polskiego importera – skarżącego, pochodzących z księgowości

eksportera – firmy belgijskiej, która dostarczała na jego rzecz tkaniny obiciowe, a

przekazanych polskim organom celnym na ich prośbę, przez belgijskie władze celne,

w trybie art. 3 ust. 1 Protokółu nr 6 do UE. Skarżący zarzucił w szczególności, że: po

pierwsze – na komputerowych wydrukach tych faktur brak jest pieczęci firmy wysta-

wiającej i podpisu wystawiającego je pracownika; oraz po drugie – rozliczenia kwot

należnych od skarżącego – jako importera na rzecz firmy belgijskiej – jako eksporte-

ra, z tytułu dostarczanych tkanin obiciowych, dokonywane były na podstawie orygi-

nałów faktur, które opiewały na niższe kwoty i były dokonywane wyłącznie w drodze

przelewów bankowych, a nie gotówką. Dlatego, mając na uwadze zasadę prawdy

obiektywnej oraz reguły postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA

w związku z art. 59 ustawy o NSA), Naczelny Sąd Administracyjny trafnie uznał, że

podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego w rozpoznawanej sprawie powinno być

poprzedzone dodatkowym postępowaniem wyjaśniającym, w celu sprawdzenia za-

sadności podnoszonych przez skarżącego zarzutów oraz w celu ustalenia wszystkich

okoliczności faktycznych dotyczących przedmiotowych rozliczeń finansowych, jakie z

tytułu dostawy tkanin obiciowych przeprowadzone zostały pomiędzy skarżącym

importerem a eksporterem belgijskim. W tej sytuacji, podniesiony w rewizji nadzwy-

czajnej zarzut rażącego naruszenia prawa, a w szczególności art. 22 ust. 1 pkt 1 i

ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA w związku z art. 80 KPA i art. 11 pkt 2 Protokołu nr 6 do

UE, jest całkowicie bezpodstawny, skoro organy celne podjęły decyzję w sprawie

ustalenia wartości celnej towaru i wymiaru należności celnej bez uprzedniego

sprawdzenia zasadności zarzutów sformułowanych w toku postępowania przez skar-

żącego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art.39312

KPC w

5

związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej – Prawo upadłościowe i

Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

========================================