I PKN 523/00

Wyrok z dnia 4 lipca 2001 r.

I PKN 523/00

Zespół szkół składający się ze szkoły podstawowej i gimnazjum, utwo-

rzony na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), jest pracodawcą

dla nauczycieli wykonujących pracę w obu tych placówkach.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie: SN

Jadwiga Skibińska-Adamowicz, SA Kazimierz Josiak.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2001 r. sprawy z powództwa

Grażyny W. przeciwko Szkole Podstawowej w W. i Zarządowi Gminy w W. o przy-

wrócenie do pracy na stanowisko nauczyciela i dyrektora szkoły, na skutek kasacji

pozwanej Szkoły Podstawowej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację i zasądził od pozwanej Szkoły Podstawowej na rzecz po-

wódki kwotę 100 zł (sto) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Pozwana Szkoła Podstawowa w W. w sprawie z powództwa Grażyny W.,

(wytoczonego także przeciwko Zarządowi Gminy w W.) o przywrócenie do pracy na

stanowisko nauczyciela i dyrektora szkoły, wniosła kasację od wyroku Sądu Okręgo-

wego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 27 kwietnia

2000 r. [...]. Zaskarżonym wyrokiem zmieniono wyrok Sądu pierwszej instancji - w

części oddalającej powództwo - w ten sposób, że przywrócono powódkę na stanowi-

sko nauczyciela mianowanego w pozwanej Szkole i zasądzono wynagrodzenie w

kwocie 1.445,20 zł pod warunkiem podjęcia pracy oraz oddalono jej apelację w po-

zostałym zakresie, co dotyczy żądania przywrócenia na stanowisko dyrektora szkoły.

Z ustaleń Sądów wynika, że powódka była mianowanym nauczycielem języka

rosyjskiego w Szkole Podstawowej w W., a od dnia 1 czerwca 1998 r. zajmowała

2

stanowisko dyrektora tej Szkoły. Z tej funkcji została odwołana uchwałą Rady Gminy

W. z dnia 23 kwietnia 1999 r. Pismem z dnia 21 czerwca 1999 r. pozwana przeniosła

powódkę w stan nieczynny ze skutkiem od dnia 1 września 1999 r. na podstawie art.

20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U.

z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.). Powódka jest nauczycielką języka rosyjskiego. W

związku z reformą szkolnictwa liczba godzin nauki tego języka w sześcioklasowej

Szkole Podstawowej w W. została zmniejszona do 6 godzin tygodniowo i z tej przy-

czyny przeniesiono powódkę w stan nieczynny. W W. w 1999 r. zostało utworzone

Gimnazjum, przy czym na podstawie art. 62 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o sys-

temie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), to Gimnazjum

i Szkoła Podstawowa zostały połączone w Zespół Szkół w W. Do nauczania języka

rosyjskiego w roku szkolnym 1999/2000 została zatrudniona inna nauczycielka, w

wymiarze po 8 godzin zajęć w Gimnazjum i Szkole Podstawowej. Zdaniem Sądu

drugiej instancji Zespół Szkół był jedną placówką zatrudnienia. Przeniesienie powód-

ki w stan nieczynny, czego skutkiem było wygaśnięcie stosunku pracy po 6 miesią-

cach, nastąpiło z naruszeniem art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Była bowiem możli-

wość dalszego jej zatrudniania, o czym świadczy przyjęcie do pracy innego nauczy-

ciela języka rosyjskiego. Godziny brakujące do pełnego pensum powódka mogła

uzupełniać zajęciami w świetlicy lub z plastyki, co jest praktykowane wobec innych

nauczycieli. Sąd drugiej instancji stwierdził także niezachowanie przez pozwaną

trybu postępowania przewidzianego w art. 22 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 1 Karty

Nauczyciela.

W kasacji pozwana zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa

materialnego: 1. art. 3531

KC w związku z art. 300 KP i w związku z art. 91c ust. 1

Karty Nauczyciela oraz w związku z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Na-

rodowej z dnia 15 lutego 1999 r. w sprawie sposobów i terminów dostosowania

działalności dotychczasowych szkół podstawowych do wymogów nowego systemu

szkolnego oraz tworzenia gimnazjów (Dz.U. Nr 14, poz. 124) poprzez błędną wy-

kładnię tych przepisów, polegającą na przyjęciu, że istniał obowiązek zawarcia z po-

wódką umowy o pracę w Gimnazjum w W., a tym samym naruszenie zasady swobo-

dy umów, 2. art. 22 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 1 oraz art. 62 ust. 1 Karty Nauczy-

ciela poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że Zespół

Szkół w W., utworzony z dniem 1 września 1999 r. jest placówką zatrudniającą po-

wódkę i realizującą postanowienia art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela (w uzasadnieniu

3

kasacji prawidłowo powołano art. 62 ustawy o systemie oświaty dotyczący łączenia

szkół w zespół), 3. art. 9 Karty Nauczyciela w związku z § 2a i 3 rozporządzenia Mi-

nistra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych

kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których

można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98,

poz. 433 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że powódka jako nauczyciel

języka rosyjskiego ma wystarczające kwalifikacje do prowadzenia świetlicy oraz pro-

wadzenia zajęć z plastyki.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona. Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądu drugiej

instancji, że Zespół Szkół w W. był pracodawcą powódki. Powstał on z dniem 1

września 1999 r. ze Szkoły Podstawowej i nowo utworzonego Gimnazjum, na pod-

stawie art. 62 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 62 ust. 2 tej ustawy

dyrektor zespołu jest dyrektorem szkoły w rozumieniu ustawy. Wynika stąd, iż jest on

upoważniony do dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w imie-

niu pracodawcy będącego jednostką organizacyjną (art. 31

§ 1 KP). Jednostką tą jest

Zespół Szkół, jego dyrektor dokonuje więc tych czynności wobec nauczycieli Szkoły

Podstawowej i Gimnazjum. Zdolność do zatrudniania pracowników ma Zespół Szkół

(art. 3 KP), a Szkoła Podstawowa i Gimnazjum stanowią miejsce (placówkę) wyko-

nywania pracy. Nadto obie te jednostki posiadają ten sam organ prowadzący -

Gminę W. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 kwietnia

1979 r., I PR 16/79 (OSNCP 1979 z. 10, poz. 205, OSPiKA 1981 z. 1, poz. 19 z

glosą Z.Hajna oraz z. 9, poz. 158 z glosą J.Kuleszy), przyjmując, że zespół opieki

zdrowotnej będący samodzielną jednostką organizacyjną zespalającą wszystkie lub

niektóre placówki służby zdrowia działające na określonym obszarze, jest pracodaw-

cą w rozumieniu art. 3 KP. Nie są natomiast pracodawcami jednostki organizacyjne

wchodzące w skład zespołu, chyba że w statucie tego zespołu przewidziane są - i w

praktyce stosowane - dla kierowników tych jednostek organizacyjnych uprawnienia

do nawiązywania, zmiany i rozwiązywania stosunku pracy; wówczas są one praco-

dawcami w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.

Powódka jako pracownik Szkoły Podstawowej została przeniesiona od dnia 1

września 1999 r. w stan nieczynny dlatego, że w tej Szkole wymiar zajęć z naucza-

4

nego przez nią przedmiotu (język rosyjski) został ograniczony do 6 godzin tygodnio-

wo. Jednakże od tego samego dnia powstał Zespół Szkół, wymiar zajęć z języka ro-

syjskiego w Szkole Podstawowej podniesiono do 8 godzin tygodniowo, a w tym sa-

mym wymiarze przedmiot ten był prowadzony w Gimnazjum. Łącznie język rosyjski

był przedmiotem 16 godzin, a więc do pełnego pensum brakowało tylko 2 godzin ty-

godniowo. Zespół Szkół był zatem zobowiązany do przywrócenia powódki do pracy

na podstawie art. 20 ust. 7 Karty Nauczyciela. Powstała bowiem możliwość podjęcia

przez nią pracy w pełnym wymiarze zajęć. Przemawiają za tym dwa argumenty.

Przede wszystkim Zespół Szkół zatrudnił jako nauczycielkę języka rosyjskiego inną

osobę w pełnym wymiarze zajęć. Strona pozwana nie może zatem zasadnie twier-

dzić, iż nie mogła zatrudnić powódki, skoro zatrudniła nową nauczycielkę języka ro-

syjskiego. Brak 2 godzin do pełnego pensum dydaktycznego Zespół Szkół potrakto-

wał jako pretekst (okazję) do nieprzywrócenia powódki do pracy. Trafnie Sąd drugiej

instancji uznał, iż w tej sytuacji należało przywrócić powódkę do pracy. Wbrew za-

rzutom podniesionym w kasacji nie został przez to naruszony art. 3531

KC w związku

z art. 300 KP. Pracodawca nie może korzystać z przewidzianej w tym przepisie (a

także w art. 11 KP) swobody umów (swobody zatrudniania pracowników), jeżeli

przepis prawa pracy - tu art. 20 ust. 7 Karty Nauczyciela - wprowadza ograniczenia w

tym zakresie.

Nie może być także uwzględniony zarzut braku kwalifikacji powódki do uzu-

pełnienia brakujących 2 godzin tygodniowo do pełnego pensum dydaktycznego. Na-

leży bowiem podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z

dnia 27 maja 1999 r., I PKN 77/99 (OSNAPiUS 2000 nr 18, poz. 681), według które-

go istnienie możliwości ponownego podjęcia zajęć przez nauczyciela przeniesionego

w stan nieczynny ma miejsce także wtedy, gdy realizacja przywrócenia do pracy

przewidziana w art. 20 ust. 7 Karty Nauczyciela łączy się z koniecznością dokonania

przez pracodawcę pewnych posunięć natury organizacyjnej lub z innymi utrudnie-

niami w funkcjonowaniu szkoły.

Z tych względów na podstawie art. 39312

oraz art. 98 KPC orzeczono jak w

sentencji.

========================================