I PKN 548/00

Wyrok z dnia 12 lipca 2001 r.

I PKN 548/00

Likwidacja stanowiska kierownika jednostki organizacyjnej zakładu

pracy, przed podjęciem decyzji o likwidacji tej jednostki, nie jest przyczyną or-

ganizacyjną, uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę na czas określony

na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasa-

dach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących

zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze

zm.).

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Andrzej

Kijowski, Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2001 r. sprawy z powództwa

Dariusza M. przeciwko D.P. Spółce z o.o. w T. o uznanie bezskuteczności wypowie-

dzenia, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowi-

cach z dnia 10 listopada 1999 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację;

2. zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda 1000 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 10 listopada 1999 r. [...] oddalił

apelację D.P. Spółki z o.o. w T., od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 9 kwietnia 1999 r. [...], zasądzającego od

strony apelującej na rzecz Dariusza M. kwotę 16.500 zł z odsetkami od dnia 26

czerwca 1997 r. i oddalającego powództwo w pozostałej części.

Sąd ustalił, że strony procesowe zawarły umowę o pracę na czas określony od

2 maja 1997 r. do 31 października 1997 r. Powodowi powierzono obowiązki dyrekto-

ra działu piekarniczego w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem mie-

2

sięcznym 5.500 zł brutto oraz roczną premią uznaniową. Do podstawowych jego

obowiązków należała koordynacja działań pracowników działu piekarniczego i na-

wiązywanie kontaktów z odbiorcami przemysłowymi. Z dniem 11 lipca 1997 r. strona

pozwana rozwiązała z powodem umowę za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Jako

przyczynę rozwiązania stosunku pracy podano likwidację zajmowanego przez powo-

da stanowiska pracy. Przedmiotem działalności Spółki jest sprzedaż półproduktów do

wyrobu artykułów spożywczych. Zakres jej zadań w latach 1997 i 1998 nie uległ

zmianie. Na przełomie 1994 i 1995 roku utworzono dział piekarniczy, który zatrudniał

dwóch pracowników na stanowiskach reprezentantów handlowych. Dział ten nie

przynosił zysków. Nigdy nie osiągnął zakładanego planu sprzedaży. Był dofinanso-

wywany z działu napojów. W celu usprawnienia koordynacji pracy utworzono stano-

wisko dyrektora działu piekarniczego. W związku z zatrudnieniem powoda nastąpił

wzrost kosztów utrzymania działu. W dniu 19 listopada 1997 r. zarząd Spółki podjął

decyzję o całkowitej likwidacji działu piekarniczego z dniem 31 marca 1998 r.

W ocenie Sądu, wypowiedzenie Dariuszowi M. umowy o pracę było w świetle

art. 33 KP niedopuszczalne, albowiem została ona zawarta na okres krótszy niż 6

miesięcy. W pozwanej Spółce nie nastąpiły zmiany organizacyjne, które uzasadnia-

łyby wypowiedzenie umowy terminowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 28

grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.

z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa o zwolnieniach gru-

powych”. Do czasu zatrudnienia powoda, w strukturze organizacyjnej zakładu nie

figurowało stanowisko dyrektora działu piekarniczego. Utworzono je specjalnie dla

niego. Powodowi nie dano szans na wykazanie się umiejętnościami i doprowadzenie

do zwiększenia sprzedaży i poprawienia wyników finansowych działu, którym kiero-

wał. Zatrudnienie Dariusza M. poprzedzały kilkumiesięczne negocjacje. Przez pierw-

sze trzy tygodnie zapoznawał się on z pracą firmy i odbywał szkolenie w Niemczech.

Likwidacja stanowiska nie była spowodowana koniecznością racjonalizacji kosztów.

Nie można jej kwalifikować jako przyczyny organizacyjnej uzasadniającej zwolnienie

na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 28

grudnia 1989 r. Wypowiedzenia dokonano bowiem 26 czerwca 1997 r., zaś okolicz-

ności, które świadczyłyby o zasadności wypowiedzenia, powstały dopiero w momen-

cie podjęcia w dniu 19 listopada 1997 r. decyzji o likwidacji działu piekarniczego.

3

Strona pozwana zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę

naruszenie prawa materialnego, a „w szczególności” art. 5 ust. 5 w związku z art. 1 i

art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. przez ich błędną wykładnię, wniosła o

uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej

instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania

lub o jego zmianę i oddalenie powództwa, w obu przypadkach z orzeczeniem na

rzecz skarżącego o kosztach postępowania według norm przepisanych.

Pełnomocnik Spółki wywodził, że przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych

stosuje się do tych zakładów, w których następuje zmniejszenie zatrudnienia z przy-

czyn ekonomicznych. Wyłączną przyczyną wypowiedzenia powodowi umowy o pracę

było „zmniejszenie zatrudnienia spowodowane względami ekonomicznymi”. Zmniej-

szenie zatrudnienia nastąpiło już choćby w wyniku rozwiązania stosunku pracy z po-

wodem. W bezpośrednim związku czasowym ze zwolnieniem Dariusza M. pozostaje

zwolnienie pozostałych dwóch pracowników i w konsekwencji likwidacja działu. Kon-

statacja, że nie nastąpiły zmiany, które uzasadniałyby zastosowanie art. 10 ustawy z

dnia 28 grudnia 1989 r., jest sprzeczna z materiałem dowodowym zebranym w spra-

wie. Celem likwidacji stanowiska dyrektora działu piekarniczego i zwolnienia powoda

było zwiększenie rentowności firmy jako całości. Lepszy wynik ekonomiczny zamie-

rzano osiągnąć przez ograniczenie strat i obniżenie wielkości nakładów. Wyrok jest

sprzeczny z intencją ustawodawcy, którego wolą było odformalizowanie i uproszcze-

nie procedur określonych w Kodeksie pracy. Ustawodawca ustanowił dla osób, z któ-

rymi rozwiązano umowę o pracę z przyczyn określonych w art. 1 ustawy, rekompen-

satę finansową w postaci odprawy pieniężnej.

W odpowiedzi na kasację Dariusz M. wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według art. 5 ust. 5 ustawy o zwolnieniach grupowych, w sytuacji gdy z przy-

czyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi, produkcyjnymi

albo technologicznymi następuje konieczność zmniejszenia zatrudnienia w zakładzie

(art. 1 ust.1), pracodawca może rozwiązać umowę o pracę zawartą z pracownikiem

na czas określony za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Czynności tej może doko-

nać także wówczas, gdy zwolnienia mają charakter indywidualny, a wyłączny powód

wypowiedzenie stanowią przyczyny wskazane w art. 1 ust. 1 (art. 10 ust. 1).

4

Sąd ustalił, że umowa o pracę zawarta między stronami procesowymi w dniu 2

maja 1997 r. na czas określony do dnia 31 października 1997 r. została wypowie-

dziana przez skarżącą Spółkę w dniu 26 czerwca 1997 r. Wskazana przyczyna wy-

powiedzenia - likwidacja stanowiska pracy utworzonego specjalnie dla powoda - nie

była przyczyną organizacyjną powodującą w tym czasie konieczność zmniejszenia

zatrudnienia. Zmiany organizacyjne uzasadniające zastosowanie przepisów ustawy z

dnia 28 grudnia 1989 r. zapoczątkowała decyzja z dnia 19 listopada 1997 r. o likwi-

dacji działu. Przed tą datą żadne zmiany organizacyjne w dziale piekarniczym nie

miały miejsca.

Z tak poczynionych ustaleń należy wnosić, że Sąd właściwie zinterpretował

art. 5 ust. 5 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupo-

wych. Prowadził bowiem postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia faktów istot-

nych w świetle powołanych przepisów dla rozstrzygnięcia sprawy. Badał czy podana

powodowi przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony

mieściła się w kategorii przyczyn wskazanych w art. 1 ust. 1, czy powodowała ko-

nieczność zmniejszenia zatrudnienia i czy zmiany organizacyjne polegające tylko na

likwidacji stanowiska pracy stanowiły wyłączną przyczynę wypowiedzenia. Dokonał

wszelkich ustaleń koniecznych do prawidłowego zastosowania przepisów stanowią-

cych podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Kasacja, pomimo zarzutu naruszenia prawa materialnego zmierza w istocie,

jak wynika z jej uzasadnienia, do podważenia dokonanych przez Sąd ustaleń. Zgod-

nie z art. 39311

KPC, Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji biorąc

pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Pełnomocnik skarżącego

wskazał jako podstawę kasacyjną naruszenie prawa materialnego nie podnosząc

zarzutów w ramach podstawy z art. 3931

pkt 2 KPC, a zatem nie kwestionując usta-

leń stanowiących faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wy-

roku. Tym samym ustalenia te należy traktować jako niewadliwe. Jest nimi związany

także Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu kasacji.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================