I PKN 581/00

Wyrok z dnia 20 sierpnia 2001 r.

I PKN 581/00

Przesłankę rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem z mianowa-

nym pracownikiem samorządowym polegającą na zmniejszeniu stanu zatrud-

nienia (art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach sa-

morządowych, jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.) należy

odnosić do całego reorganizowanego urzędu, a nie do jego poszczególnych

jednostek organizacyjnych.

Przewodniczący SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN:

Katarzyna Gonera, Józef Iwulski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2001 r. sprawy z powódz-

twa Marka K. przeciwko Urzędowi Miasta K. o przywrócenie do pracy, na skutek ka-

sacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Kielcach z dnia 12 kwietnia 2000 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są-

dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Powód Marek K. domagał się przywrócenia do pracy w Urzędzie Miasta K.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 1999 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kielcach przy-

wrócił powoda do pracy. Swoje rozstrzygnięcie Sąd oparł na następujących ustale-

niach. Powód podjął pracę w Urzędzie Miasta K. w dniu 4 października 1995 r. na

stanowisku inspektora i pełniącego obowiązki naczelnika Wydziału Urbanistyki i Ar-

chitektury. Aktem mianowania z dnia 1 lutego 1996 r. został Naczelnikiem Wydziału

Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta K. Pismem z dnia 29 marca 1999 r. rozwią-

zano z powodem stosunek pracy za wypowiedzeniem, w którym jako przyczynę

wskazano reorganizację Urzędu Miasta K. wprowadzoną uchwałą [...] Rady Miejskiej

w K. z dnia 25 lutego 1999 r., połączoną ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia - art.

2

10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Na

podstawie tej uchwały zlikwidowano Wydział Urbanistyki i Architektury, którego na-

czelnikiem był powód, a powołano Wydział Mieszkalnictwa, Urbanistyki i Architektury.

Nowy wydział objął zakresem swego działania kompetencje wydziału, którym wcze-

śniej kierował powód oraz kwestie związane z mieszkalnictwem. Wszyscy pracowni-

cy Wydziału Urbanistyki i Architektury z wyjątkiem powoda zostali zatrudnieni w no-

wym wydziale. Sąd Rejonowy uznał, że reorganizacja Urzędu Miasta nie wypełniła

kryteriów wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych.

Apelację strony pozwanej oddalił Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2000 r. [...]. Zdaniem Sądu dru-

giej instancji nie jest zasadny zarzut apelacji, niewzięcia pod uwagę faktu, że w wyni-

ku reorganizacji Urzędu Miasta K., w miejsce 22 wydziałów oraz równorzędnych ko-

mórek organizacyjnych, powstało 15 wydziałów i równorzędnych komórek organiza-

cyjnych, a także że w jej wyniku wypowiedziano umowę o pracę 26 pracownikom, w

tym powodowi. Sąd Rejonowy ustalił sposób przeprowadzenia reorganizacji wydzia-

łu, w którym zatrudniony był powód, a także jakie dotychczasowe komórki organiza-

cyjne strony pozwanej objął nowy wydział. Co do drugiej z przesłanek przewidzia-

nych w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorzą-

dowych, to jest zmniejszenia zatrudnienia, Sąd Rejonowy w sposób właściwy przyjął

za orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., I PKN 435/98, że nie

może być ona utożsamiana ze zredukowaniem tylko stanowisk kierowniczych. Prze-

słankę tę należy odnieść do wydziału, w którym poprzednio powód był zatrudniony.

Nie ulega wątpliwości, iż w nowym wydziale znaleźli zatrudnienie wszyscy pracowni-

cy poprzednio zatrudnieni w Wydziale Urbanistyki i Architektury, z wyjątkiem powoda.

Ponadto powód posiadał wymagane kwalifikacje oraz praktykę do zajmowania sta-

nowiska naczelnika wydziału, a strona pozwana nie wskazała przyczyn, dla których

on jako jedyny utracił pracę.

Kasację od tego wyroku wniosła strona pozwana. Zarzuciła naruszenie art. 10

ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 1990 r. o pracownikach samorządowych przez

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż spełnienie

jego przesłanek należy oceniać w odniesieniu do reorganizacji poszczególnych ko-

mórek organizacyjnych pozwanego, w oderwaniu od całej reorganizacji i jej skutków

w postaci likwidacji, łączenia komórek organizacyjnych i zmniejszania stanu zatrud-

nienia, a w konsekwencji uznanie, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy roz-

3

wiązania stosunku pracy z powodem, mimo że u pozwanego nastąpiła szeroka reor-

ganizacja połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Strona pozwana zarzuciła

też naruszenie art. 45 § 1 KP przez zastosowanie go w miejsce art. 45 § 2 KP w

wyniku błędnego przyjęcia, że istnieje możliwość przywrócenia powoda do pracy na

poprzednich warunkach. W uzasadnieniu kasacji strona pozwana wywiodła w szcze-

gólności, że Sąd Okręgowy dokonał oceny zasadności wypowiedzenia powodowi

stosunku pracy na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorzą-

dowych, z pominięciem sposobu i skutków całej reorganizacji, ograniczając się jedy-

nie do jej wycinka związanego z reorganizacją wydziału, którym uprzednio kierował

powód. Sąd Okręgowy wyraźnie stwierdził, że jedną z przesłanek wymienionych w

art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych, to jest zmniejszenie

stanu zatrudnienia w reorganizowanym urzędzie gminy, należy odnieść tylko do wy-

działu, w którym poprzednio był zatrudniony powód. Zdaniem pozwanego brzmienie

przepisu nie daje podstawy do takiej wykładni. Przepis ten nie uzależnia wypowie-

dzenia od sposobu reorganizacji poszczególnego wydziału, lecz jako przesłankę

umożliwiającą wypowiedzenie stosunku pracy pracownikowi samorządowemu mia-

nowanemu wskazuje sam fakt reorganizacji urzędu połączonej ze zmniejszeniem

stanu zatrudnienia. Zmniejszenie stanu zatrudnienia musi dotyczyć wszystkich reor-

ganizowanych komórek organizacyjnych urzędu. Gdyby ustawodawca chciał połą-

czyć możliwość wypowiedzenia ściśle ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia w kon-

kretnie reorganizowanej komórce organizacyjnej urzędu, zależność taka musiałaby

wyraźnie wynikać z przepisu. Sąd Okręgowy naruszył także, zdaniem strony pozwa-

nej, art. 45 § 1 KP w związku z art. 45 § 2 KP w wyniku błędnego przyjęcia, że ist-

nieje możliwość przywrócenia powoda do pracy na poprzednich warunkach. Wydział,

którym powód kierował, uległ połączeniu z innym wydziałem i w wyniku tego tylko

jedna osoba z dotychczasowych naczelników mogła pozostać na stanowisku kierow-

nika nowego wydziału. Wobec połączenia dwóch wydziałów w jeden, dotychczasowe

stanowisko powoda uległo likwidacji. Powód nie został wytypowany do pełnienia

funkcji kierownika, a nie może powrócić do pracy na poprzednich warunkach, skoro

wydział, którym kierował, nie istnieje, a utworzonym kieruje inna osoba.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4

Zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pra-

cownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) jest uzasadniony, a jego

uznanie jest wystarczające do uwzględnienia kasacji. Zgodnie z tym przepisem roz-

wiązanie stosunku pracy z pracownikiem samorządowym mianowanym może nastą-

pić w drodze wypowiedzenia w razie likwidacji lub reorganizacji urzędu gminy lub

innych jednostek, o których mowa w art. 1 pkt 3 oraz biur (ich odpowiedników), o któ-

rych mowa w art. 1 pkt 4, połączonej ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Treść

tego przepisu wskazuje więc jednoznacznie, że zmniejszenie stanu zatrudnienia sta-

nowiące przesłankę umożliwiającą wypowiedzenie należy odnosić do całego reorga-

nizowanego urzędu, a nie do jego poszczególnych jednostek organizacyjnych.

Wbrew twierdzeniom Sądów obu instancji taka wykładnia jest przyjęta i utrwalona w

orzecznictwie. W szczególności odmiennej wykładni nie zawiera wyrok z dnia 10 lis-

topada 1998 r., I PKN 435/98 (OSNAPiUS 2000 r. nr 1, poz. 8), w którym Sąd Naj-

wyższy (analogicznie jak w uzasadnieniach wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN

148/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 12, poz. 391 i wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN

134/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 12, poz. 387) uznał, że reorganizacja urzędu gminy

polegająca na zmianie nazw i zakresu kompetencyjnego poszczególnych jednostek

organizacyjnych, nie uzasadnia rozwiązania stosunku pracy z mianowanym pracow-

nikiem samorządowym w trybie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o

pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.), jeżeli jednocześnie

nie następuje rzeczywiste zmniejszenie zatrudnienia, z którym nie należy utożsamiać

samego tylko zredukowania stanowisk kierowniczych. Wykładnia, że zmniejszenie

zatrudnienia z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach

samorządowych należy odnosić do całego urzędu wynika z uzasadnienia wyroku z

dnia 20 maja 1998 r., I PKN 134/98 (OSNAPiUS 1999 r. nr 12, poz. 387; OSP 1999 r.

z. 12, poz. 209 z glosą A. Dubowik; OSP 1999 r. z. 12, poz. 210 z glosą H. Szewczyk

oraz z uzasadnienia wyroku z dnia 20 maja 1998 r., I PKN 148/98, OSNAPiUS 1999

r. nr 12, poz. 391). Charakterystyczne jest przy tym, że jedna z tych spraw dotyczyła

takiej samej sytuacji, jak w niniejszej sprawie, to jest połączenia dwóch wydziałów i

likwidacji stanowiska kierownika jednego z nich. Tak samo był interpretowany art. 13

ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych

(Dz.U. Nr 31, poz. 214 ze zm.) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z

dnia 2 grudnia 1994 r. o zmianie ustawy o pracownikach urzędów państwowych

(Dz.U. Nr 136, poz. 704 ze zm.), który stanowił, że rozwiązanie stosunku pracy z

5

urzędnikiem państwowym mianowanym może nastąpić w drodze wypowiedzenia w

razie likwidacji urzędu lub jego reorganizacji połączonej ze zmniejszeniem stanu za-

trudnienia, jeżeli przeniesienie urzędnika państwowego mianowanego, za jego

zgodą, do innego urzędu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 1990 r.,

II SA 525/90, ONSA 1990 r. z. 2-3, poz. 53). Wykładnia art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o

pracownikach samorządowych dokonana przez Sąd drugiej instancji jest więc nie-

prawidłowa, gdyż przesłankę zmniejszenia zatrudnienia odnosi do jednej z jednostek

reorganizowanego urzędu. Zresztą gdyby ją nawet przyjąć, to i tak należało uznać,

że doszło do zmniejszenia zatrudnienia w tej jednostce, skoro po połączeniu dwóch

wydziałów jest oczywiste, że zlikwidowano jedno stanowisko naczelnika, a więc także

w tej nowej jednostce organizacyjnej utworzonej w miejsce poprzednich dwóch wy-

działów doszło do zmniejszenia zatrudnienia.

Z tych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie art. 39313

§ 1 KPC, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania.

========================================