II UKN 553/00

Wyrok z dnia 7 listopada 2001 r.

II UKN 553/00

Postępowanie sądowe w sprawie świadczeń z rentowego ubezpieczenia

społecznego ma charakter kontrolny, wobec czego organ rentowy nie może

przerzucać obowiązków obciążających lekarza orzecznika, wynikających z roz-

porządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w spra-

wie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (Dz.U. Nr 99, poz.

612) na biegłych sądowych, a swoich obowiązków na sąd.

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Barbara

Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2001 r. sprawy z wniosku

Krystyny G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o rentę

z tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 stycznia 2000 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację;

2. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. na rzecz Kry-

styny G. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 20 stycznia 2000 r. [...] oddalił

apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. od wyroku Sądu Okrę-

gowego w Częstochowie z dnia 21 czerwca 1999 r. [...], zmieniającego decyzję or-

ganu rentowego wstrzymującą wypłatę Krystynie G. renty z tytułu niezdolności do

pracy z dniem 1 marca 1998 r. i przyznającego ubezpieczonej od tej daty rentę z ty-

tułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe.

Sąd ustalił, że stwierdzone u ubezpieczonej schorzenia (niewydolność zasta-

wek żył odpiszczelowych wielkich powodująca chorobę żylakową, przewlekłe obrzęki

stóp i podudzi na tle niewydolności żylnej oraz zagrażające owrzodzenie żylakowate

2

podudzia lewego) czynią ją całkowicie i trwale niezdolną do pracy. Schorzenia te

mają charakter utrwalony; są efektem długotrwałego przewlekłego procesu chorobo-

wego, co nie rokuje odzyskania zdolności do pracy. Ustalenia tego Sąd dokonał

uwzględniając przede wszystkim opinię biegłego lekarza specjalisty z zakresu chirur-

gii naczyniowej. Opinia stanowi, zadaniem Sądu, miarodajny dowód w sprawie, al-

bowiem została wydana „po przeprowadzeniu przez lekarza bezpośredniego badania

ubezpieczonej, po zapoznaniu się przez niego z całością udostępnionej dokumenta-

cji lekarskiej, zawiera dogłębną analizę schorzeń rozpoznanych u Krystyny G. oraz

wyczerpujące, fachowe i przekonywujące uzasadnienie”.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył powyższy wyrok kasacją. Wska-

zując jako jej podstawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 286 KPC „po-

przez oparcie orzeczenia na opinii biegłego sądowego zawierającej braki i rażąco

sprzecznej z zasadami orzecznictwa lekarskiego”, oraz naruszenie prawa material-

nego, a mianowicie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin „poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w

stosunku do ubezpieczonej, której całkowita niezdolność do pracy nie została po-

twierdzona, a w konsekwencji naruszenie art. 78 ust. 1 cyt. ustawy przez przyznanie

prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wobec braku podstaw do

przyznania tego rodzaju świadczenia”, pełnomocnik strony skarżącej wniosła o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach. Wywodziła ona, że schorzenia rozpoznane u

Krystyny G. przez biegłego są rodzajowo tożsame „ze schorzeniami stanowiącymi

podstawę uprzednio orzekanej częściowej niezdolności do pracy, co skutkowało

przeciwwskazaniem do pracy ciężkiej, wymagającej pozycji stojącej, odbywanej w

ruchu, a więc pracy zgodnej z kwalifikacjami posiadanymi przez ubezpieczoną. Opi-

nia biegłego, przyjęta za podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, ustalająca

całkowitą niezdolność do pracy na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji

lekarskiej oraz na podstawie badania ubezpieczonej jest więc rażąco sprzeczna z

zasadami orzecznictwa lekarskiego, co nie pozwala na uznanie jej za słuszną”. Opi-

nia nie zawiera również „określenia w jakim zakresie nastąpiło pogorszenie stanu

zdrowia ubezpieczonej, ani też nie ustala wyraźnej granicy czasowej zmiany stanu

zdrowia ubezpieczonej, co jest koniecznym elementem zmiany stopnia niezdolności

do pracy”, a także „dogłębnej analizy schorzeń rozpoznanych u ubezpieczonej, jak

3

również nie jest przekonująco uzasadniona i wyczerpująca, pomimo dwukrotnego jej

uzupełnienia przez biegłego”.

W odpowiedzi na kasację Krystyna G. wniosła o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uzasadnienie zarzutów kasacyjnych w całości zmierza do podważenia mocy

dowodowej opinii biegłego sądowego. Oceniając tę opinię w aspekcie jej wiarygod-

ności i rzetelności należy podnieść przede wszystkim fakt, że to biegły, a nie lekarz

orzecznik ZUS był specjalistą właściwym z punktu widzenia schorzeń rozpoznanych

u ubezpieczonej. Dwukrotnie uzupełniał on na piśmie pierwotnie wydaną opinię,

ustosunkowując się do zastrzeżeń i wątpliwości zgłaszanych przez organ rentowy.

Wbrew odmiennemu twierdzeniu strony skarżącej, biegły wyjaśnił na czym polega

pogorszenie stanu zdrowia Krystyny G. w porównaniu z istniejącym w czasie po-

przedniego badania i dlaczego nie ulegnie poprawie po ewentualnym przyszłym le-

czeniu operacyjnym. Trzeba przy tym zauważyć, że jednozdaniowa konkluzja za-

warta w opinii lekarza orzecznika stwierdzająca poprawę stanu zdrowia ubezpieczo-

nej i odzyskanie przez nią zdolności do pracy nie została w ogóle uzasadniona. W

tym kontekście zarzuty pod adresem biegłego, że nie uzasadnił „przekonująco” i „wy-

czerpująco” (zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wydanej opinii może bu-

dzić zdziwienie. Z przebiegu postępowania przed Sądami obu instancji można wno-

sić, że żadne uzasadnienie nie zadowoliłoby strony skarżącej.

Dodać trzeba, że postępowanie w sprawie świadczeń z ubezpieczenia rento-

wego toczy się przed organem rentowym i to na nim spoczywa ciężar prawidłowego

ustalenia, czy ubezpieczony spełnia warunki konieczne do nabycia prawa do świad-

czeń, o przyznanie których wnosi. Postępowanie przed sądem ma charakter tylko

sprawdzający, kontrolny. Organ rentowy nie może przeto przerzucać obowiązku ob-

ciążającego lekarza orzecznika (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z

dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rento-

wych, Dz.U. Nr 99, poz. 612) na biegłych sądowych i swoich obowiązków na sąd.

Zgodnie z art. 286 KPC, sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożo-

nej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych

lub innych biegłych. Skoro Sąd dwukrotnie zażądał dodatkowej opinii od tego same-

go biegłego, mniemać należy, że zarzut uchybienia powołanemu przepisowi dotyczy

4

odmowy dopuszczenia dowodu z opinii innych biegłych. Art. 286 KPC nie nakłada na

sąd obowiązku zażądania opinii od innych biegłych, lecz przyznaje mu taką kompe-

tencję. Sąd podejmuje więc dalsze czynności dowodowe, jeśli uzna to za konieczne

dla wyjaśnienia okoliczności spornych. Takiej konieczności strona skarżąca nie wy-

kazała. Nie stanowi jej bowiem różnica zdań (stanowisk) między stronami proceso-

wymi wynikająca z ich subiektywnego przekonania co do faktów i ich oceny. Skoro

Sąd uznał opinię biegłego za miarodajną, a w okolicznościach sprawy miał do tego

pełne podstawy, i uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, za-

rzut, że nie prowadził on dalszego postępowania dowodowego ponad potrzebę pro-

cesową jest bezzasadny.

Wobec tego, że zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest usprawie-

dliwiony, ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w za-

skarżonym wyroku należy uznać za prawidłowe. Skoro stan zdrowia ubezpieczonej

uległ pogorszeniu w takim stopniu, że będąc uprzednio niezdolną do pracy częścio-

wo (art. 23 ust. 3 ustawy o z.e.p.) i okresowo (art. 24 ust. 4 ustawy o z.e.p.), stała się

niezdolną do pracy całkowicie (art. 23 ust. 2 ustawy o z.e.p.) i trwale ( art. 24 ust. 2

ustawy o z.e.p.), to Sąd prawidłowo zastosował art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 14 grud-

nia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, przyznając jej w

miejsce pobieranej do dnia 1 marca 1998 r. renty z tytułu częściowej okresowej nie-

zdolności do pracy, rentę z tytułu całkowitej i trwałej niezdolności do pracy od tej

daty.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================