III RN 144/00

Wyrok z dnia 9 listopada 2001 r.

III RN 144/00

Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając o środkach usunięcia na-

ruszenia prawa niezbędnych dla załatwienia sprawy, nie może wykraczać poza

jej granice, wyznaczone żądaniem strony oraz faktycznymi i prawnymi jego

podstawami.

Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2001 r. sprawy ze skargi T.

Kopalni Surowców Mineralnych „B.G.” Spółki z o.o. w S. na decyzję Samorządowego

Kolegium Odwoławczego w P.T. z dnia 19 stycznia 1998 r. [...] w przedmiocie nad-

płaty podatku od nieruchomości za lata 1993-1995, na skutek rewizji nadzwyczajnej

Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Ad-

ministracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 2 lutego 2000 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi-

nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

T. Kopalnie Surowców Mineralnych „B.G.” spółka z ograniczoną odpowie-

dzialnością w S. zwróciły się z wnioskiem do Urzędu Gminy w T.M. o zaliczenie nad-

płaty w podatku od nieruchomości, wynikającej ze skorygowanych deklaracji za lata

1993-1996 na poczet zobowiązania podatkowego za 1997 r.

Wójt Gminy T.M. decyzją z dnia 15 września 1997 r., wydaną na podstawie

art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze

zm.) i art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U.

z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), oddalił wniosek, orzekając odmowę zaliczenia

kwoty 164.189,47 zł na poczet zobowiązań podatkowych należnych za rok 1997.

2

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w

P.T. decyzją z dnia 19 stycznia 1998 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA

w związku z art. 335 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.

Nr 137, poz. 926 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. Kopalnie Surowców

Mineralnych „B.G.” wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzuciły tym

orzeczeniom przede wszystkim naruszenie art. 6 KPA oraz przepisów prawa mate-

rialnego art. 248 § 1 KH i art. 31 ust. 1 ustawy o rachunkowości przez ich pominięcie

przy określaniu podstawy opodatkowania budowli dla celów podatku od nieruchomo-

ści za lata 1993-1996.

Wyrokiem z dnia 2 lutego 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Za-

miejscowy w Łodzi, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o

Naczelnym Sądzie Administracyjnym, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu

wyroku Sąd ten stwierdził, iż podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na

uwzględnienie, gdyż stanowisko organów orzekających w sprawie, co do braku pod-

staw do stwierdzenia nadpłaty w rozumieniu art. 29 ustawy o zobowiązaniach podat-

kowych było prawidłowe.

Pomimo uznania bezzasadności podniesionych przez stronę zarzutów Na-

czelny Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja jest niezgodna z prawem, z przy-

czyn rozważonych z urzędu. Według Sądu złożony w 1997 r. wniosek podatnika o

zaliczenie na poczet podatku od nieruchomości za 1997 nadpłaty podatku za lata

1993-1996 doprowadził do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie

rozliczenia tego podatku za 1997 r. Wprawdzie rozpoznając sprawę organy pierwszej

i drugiej instancji w sposób prawidłowy wywiodły, że podatnik obliczył i uiścił podatek

od nieruchomości za badany okres we właściwej wysokości i zasadnie odmówiły

zwrotu nadpłaty, to jednakże powinny rozstrzygnąć także co do rozliczenia podatku

od nieruchomości za rok 1997, co według NSA – również było objęte żądaniem

strony. Ponadto Sąd podniósł, że w toku postępowania nie zostało wyjaśnione, czy

były złożone deklaracje podatkowe za 1997 r. oraz, czy doszło do zapłaty podatku za

ten rok. Organy podatkowe miały obowiązek określić prawidłową wysokość zobowią-

zania w podatku od nieruchomości za 1997 r., względnie – jeśli doszło do wygaśnię-

cia zobowiązania podatkowego w związku ze spełnieniem świadczenia – orzec o

umorzeniu postępowania. W zaistniałej sytuacji – zdaniem Sądu – nie doszło do roz-

strzygnięcia o całości żądania podatnika, co spowodowało uchylenie decyzji organu

3

drugiej instancji, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o

Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Od wyroku powyższego rewizję nadzwyczajną wniósł Prezes Naczelnego

Sądu Administracyjnego zarzucając rażące naruszenie art. 33 ust. 1 w związku z art.

51 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a także art. 27 ust. 1 pkt 1 i ust. 2

pkt 1 i 3 tej ustawy w następstwie bezpodstawnego rozszerzenia w postępowaniu

sądowym zakresu sprawy o przedmiot, który nie był objęty postępowaniem admini-

stracyjnym.

Na podstawie powyższych zarzutów, podkreślając w ich uzasadnieniu, że nie

odnoszą się one do wyrażonej w zaskarżonym wyroku oceny prawnej w zakresie

tego przedmiotu sprawy, który wynikał z wniosku strony o zaliczenie nadpłaty w po-

datku od nieruchomości Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchy-

lenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administra-

cyjnemu Ośrodkowi Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy w zakresie określonym podaną wyżej

podstawą rewizji nadzwyczajnej (por. art. 39311

KPC odpowiednio stosowany), w

pełni podzielił podniesione w niej zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny podejmując

przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, jeśli jest to niezbęd-

ne dla końcowego załatwienia spawy, nie powinien rozstrzygać o innej sprawie niż

ta, która została poddana jego kontroli. Nie powinien wykraczać poza granice

sprawy, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego.

W rozważanym wypadku chodziło o sądową kontrolę decyzji wydanej w postępowa-

nia administracyjnego, które zostało wszczęte na żądanie strony (por. art. 61 § 1

KPA) i toczyło się wyłącznie w przedmiocie tego żądania. Żądanie strony, tak w po-

stępowaniu administracyjnym, jak i sądowym – wbrew przesłance zaskarżonego wy-

roku – ograniczało się do żądania zaliczenia nadpłaty za lata 1993-1996 na poczet

zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 1997. Tak określone

żądanie zostało przez stronę uzasadnione okolicznościami dotyczącymi podatku za

lata 1993-1996 i było oparte na wynikającym z przepisów prawa materialnego

uprawnieniu w przedmiocie nadpłaty podatku. Zaskarżony wyrok określił zakres

sprawy sprzecznie z jej przedmiotem ukształtowanym w postępowaniu administra-

cyjnym na podstawie żądania strony i odpowiadających mu podstaw prawnych. W

szczególności chodziło o przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o

zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze

4

zm.), które określiły warunki uprawnienia podatnika do zgłoszenia wniosku o zalicze-

nie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań. Słusznie w uzasadnieniu rewizji nad-

zwyczajnej podniesiono, że w dacie wydawania decyzji nie było przepisów, z których

wynikałby obowiązek rozszerzenia postępowania dotyczącego zaliczenia nadpłaty na

poczet przyszłego zobowiązania także o sprawę w przedmiocie przyszłych zobo-

wiązań podatkowych podatnika. Określenie wysokości nieuregulowanego w terminie

zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 1997 r. w drodze decyzji

deklaratoryjnej wydanej na podstawie art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o zobowiązaniach

podatkowych stanowi odrębną sprawę, która może być przedmiotem odrębnego po-

stępowania administracyjnego.

Uznając, że Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wykazał rażące na-

ruszenie w zaskarżonym wyroku wskazanych przepisów, które w konsekwencji pro-

wadziłoby do bezpodstawnego kontynuowania postępowania w sprawie poza jej

przedmiotem (por. art. 30 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Naczelnym

Sądzie Administracyjnym), Sąd Najwyższy orzekł stosownie do wniosku rewizji nad-

zwyczajnej (art. 39313

§ 1 KPC odpowiednio stosowany).

========================================