III RN 194/01

Wyrok z dnia 9 listopada 2001 r.

III RN 194/01

Nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie ho-

mologacji pojazdu (art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu dro-

gowym, Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm. w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 i § 55 rozpo-

rządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w

sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, jednolity tekst: Dz.U. z 1996

r. Nr 155, poz. 772 ze zm.) w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań

technicznych tego pojazdu (art. 66 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5

ust. 1 pkt 2 i § 57 powołanego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki

Morskiej).

Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2001 r. sprawy ze skargi

Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego s.c. M. Zygmunta K. i spółka na decyzję

Izby Skarbowej w R. w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za

styczeń 1998 r., na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich [...]

od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rze-

szowie z dnia 30 stycznia 2001 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

U z a s a d n i e n i e

Urząd Skarbowy w S. decyzją z dnia 7 kwietnia 1999 r., wydaną na podstawie

art. 10 ust. 2 i art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od

towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), określił i

ustalił Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu M. s. c. - Zygmunt K. i S-ka w S.

zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 1998 r. W uzasadnieniu tej

decyzji Urząd Skarbowy podniósł, że w wyniku kontroli podatkowej stwierdzono, iż

2

podatnik w ewidencji zakupu „środki trwałe” uwzględnił fakturę VAT Nr 1/98 z dnia 22

stycznia 1998 r. na kwotę 55.132, 36 zł wystawioną przez Firmę Jolanta W. „Handel

artykułami przemysłowymi, przystosowanie samochodów osobowych do przewozu

towarów” w S., której przedmiotem była sprzedaż samochodu na rzecz PHM M. s. c.

Z treści faktury wynika, że przedmiotem sprzedaży był samochód „Renault Mégane

Scenic”: po pierwsze - o numerach: silnika - [...]; podwozia - [...]; rejestracji - [...]; oraz

po drugie - o danych technicznych: rodzaj pojazdu - ciężarowy; rok produkcji - 1998;

liczba miejsc - 2 lub 5; ładowność - 650 kg. Wyciąg świadectwa homologacji [...]

stwierdza, że jest to samochód osobowy, zgodny z typem homologowanym, na który

Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wydał świadectwo homologacji z dnia 9

października 1996 r. Samochód ten w okresie od dnia 20 do 23 stycznia 1998 r. był

przedmiotem kilku transakcji kupna-sprzedaży, jego rejestracji dokonano w dniu 21

stycznia 1998 r., a przekwalifikowania na ciężarowy w dniu 22 stycznia 1998 r. Prze-

róbki dokonane w samochodzie są niewielkie i polegają na zamontowaniu za fotelami

przednimi dodatkowej przegrody z siatki metalowej w górnej części mocowanej w

specjalnych gniazdach, przystosowanych fabrycznie do montażu takiej przegrody.

Zdaniem Urzędu Skarbowego w S., okoliczności te wskazują na to, że dokonano

„czynności pozornych” w celu uniknięcia zastosowania w danym wypadku art. 25 ust.

1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowi, że obniżenia kwoty lub

zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika

samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do

500 kg, z wyjątkiem wypadków, gdy ich odprzedaż stanowi przedmiot działalności

gospodarczej podatnika. W ocenie organu podatkowego, podatnik dokonując odli-

czenia naruszył art. 27 ustawy o podatku od towarów i usług, w którym określone

zostały zasady prowadzenia ewidencji dla potrzeb tego podatku – w danym wypadku

naruszenie to polegało na zawyżeniu podatku naliczonego obniżającego podatek

należny, co w konsekwencji spowodowało zawyżenie kwoty deklarowanego zwrotu.

W takiej sytuacji, zgodnie z art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług,

urząd skarbowy określa wysokość tego zobowiązania w prawidłowej wysokości oraz

ustala dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% kwoty zaniżenia tego zobowiąza-

nia. Następnie, w wyniku postępowania odwoławczego, Izba Skarbowa w R. decyzją

z dnia 12 lipca 1999 r. wydaną na podstawie art. 10 ust. 2 i art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy

o podatku od towarów i usług oraz § 54 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Fi-

nansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy

3

o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 165, poz. 1024

ze zm. – powoływanego nadal jako: rozporządzenie Ministra Finansów z 1997 r.)

utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego w S. W uzasadnieniu tej

decyzji Izba Skarbowa stwierdziła w szczególności, że dokonane przeróbki samo-

chodu nabytego przez podatnika nie powodują zmiany klasyfikacji samochodu. Sa-

mochód ten, zgodnie z homologacją, został zakupiony przez pierwszego nabywcę -

importera jako samochód osobowy; dopiero drugi nabywca tego samochodu dokonał

w nim zmian polegających na zamontowaniu przegrody metalowej za przednimi fo-

telami i uzyskał zaświadczenie ze stacji kontroli pojazdów o dopuszczeniu tego po-

jazdu do ruchu jako samochodu ciężarowo-osobowego, po czym sprzedał samochód

podatnikowi – PHU M. s. c. Izba Skarbowa uznała, że dokonane czynności miały

charakter „pozorny” i zmierzały do zmiany kwalifikacji pojazdu i jego rodzaju, a więc

prowadziły w istocie do ominięcia ograniczeń wynikających z art. 25 ust. 1 pkt 2

ustawy o podatku od towarów i usług. Izba Skarbowa stanęła na stanowisku, że

skoro ze znajdujących się w aktach sprawy fotokopii faktur [...] z dnia 20 stycznia

1998 r. w powiązaniu ze świadectwem homologacji [...] jednoznacznie wynika, że

zakupiony przez podatnika pojazd był samochodem osobowym, to dokonane w nim

przeróbki, a w ich konsekwencji także wpis w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, nie

mogą mieć znaczenia z punktu widzenia zwrotu podatku. Organ podatkowy stoi

bowiem na stanowisku, że dowód rejestracyjny pojazdu jest dokumentem dopusz-

czającym pojazd do ruchu, natomiast nie może stanowić podstawy dla określenia

rodzaju oraz typu pojazdu dla celów podatkowych. Z ustawy z dnia 20 czerwca 1997

r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) wynika bowiem, że do-

wód rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu

(art. 1 i art. 71 tej ustawy), natomiast o typie pojazdu decyduje świadectwo homolo-

gacji (art. 68 ust. 1 tej ustawy). I dlatego, w razie zmiany warunków stanowiących

podstawę do wydania świadectwa homologacji producent lub importer jest obowią-

zany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wypo-

sażenia lub część. Izba Skarbowa uznała, że w danym wypadku ma zastosowanie §

54 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z 1997 r., który stanowi, że

gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzające

czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i art. 83 KC, faktury te i

dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz

zwrotu różnicy podatku naliczonego.

4

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem

z dnia 30 stycznia 2001 r. [...] oddalił skargę podatnika – PHU M. s. c. na powyższą

decyzję Izby Skarbowej w R. z dnia 12 lipca 1999 r. W uzasadnieniu tego wyroku

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł w szczególności, że dla oceny zgodności z

prawem zaskarżonej decyzji podatkowej, obok trafnego uzasadnienia tej decyzji

przez Izbę Skarbową, miała znaczenie także treść uchwały Naczelnego Sądu Admi-

nistracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2000 r. (OPK 17/00 – ONSA 2001

nr 2, poz. 62), wedle której z art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2

Prawa o ruchu drogowym oraz z § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i

Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania

pojazdów (Dz.U. Nr 59, poz. 632 ze zm.) wynika, że warunkiem dokonania zmiany w

dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu (z samochodu osobowego

na tzw. samochód ciężarowy specjalizowany) jest dołączenie nowego świadectwa

homologacji na dany typ pojazdu.

Rzecznik Praw Obywatelskich pismem z dnia 20 września 2001 r. [...] wniósł

rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-

Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 30 stycznia 2001 r. [...], któremu zarzu-

cił rażące naruszenie: Po pierwsze – art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3, art. 78 ust. 2

pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, a to „przez nieuzasadnione przyjęcie, że warunkiem

dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju (przeznaczenia) pojazdu, z

samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homolo-

gacji na zmieniony rodzaj pojazdu”. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, Naczel-

ny Sąd Administracyjny kierował się bowiem treścią uchwały Naczelnego Sądu Ad-

ministracyjnego z dnia 23 października 2000 r. (OPK 17/00 – ONSA 2001 nr 2 poz.

62), która została podjęta w nawiązaniu do stanu prawnego obowiązującego w dniu

27 lipca 1999 r. Równocześnie w rewizji nadzwyczajnej zwrócono uwagę na to, że

Naczelny Sąd Administracyjny uznał: „iż zmian rodzaju pojazdu z samochodu oso-

bowego na ciężarowy nie można w żadnym razie traktować mniej rygorystycznie niż

określonego w art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym obowiązku uzyskania nowego

świadectwa homologacji przy zmianie przedmiotu wyposażenia lub części pojazdu,

na przykład lampki kierunkowskazu (§ 3 pkt 8 rozporządzenia z dnia 7 października

1999 r.)”. Tymczasem, jak wywiedziono w rewizji nadzwyczajnej, odmienne stanowi-

sko w tej kwestii zajął Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w skierowanym do

Rzecznika Praw Obywatelskich piśmie z dnia 29 sierpnia 2001 r. [...], w którym

5

stwierdził on, że: „obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o

ruchu drogowym (...) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie wymagają, aby

podmiot dokonujący przeróbki używanego samochodu powodującej zmianę jego ro-

dzaju (przeznaczenia) zobowiązany był do uzyskiwania kolejnego świadectwa ho-

mologacji na nowy rodzaj pojazdu, gdyż wystarczające jest zaświadczenie ze stacji

kontroli pojazdów o dopuszczeniu pojazdu do ruchu”. Zdaniem Ministra, zgodnie z

art. 78 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, właściciel pojazdu zarejestrowanego

obowiązany jest do zawiadomienia starosty w terminie 30 dni o zmianie stanu fak-

tycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.

„Dokumentem potwierdzającym, że używany pojazd odpowiada warunkom tech-

nicznym jest zaświadczenie z badania technicznego pojazdu, wystawione przez

upoważnioną stację kontroli pojazdów na podstawie § 3 pkt 4 lit. d rozporządzenia

Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 7. 09. 1999 r.”. Co więcej, Minister

Transportu i Gospodarki Morskiej jest zdania, że: „obowiązujące przepisy Prawa o

ruchu drogowym wyraźnie rozdzielają obowiązki producenta i importera od obo-

wiązków właściciela. Na producencie i importerze ciąży, z mocy art. 68, obowiązek

uzyskania świadectwa homologacji nowego typu pojazdu oraz przedmiotów ich wy-

posażenia lub części, następnie zobowiązany jest wydać dla każdego nowego po-

jazdu wyciąg ze świadectwa homologacji i przekazać go właścicielowi samochodu.

Właściciel zaś posługuje się wyciągiem ze świadectwa homologacji, ale tylko w przy-

padku pojazdów nowych i zgodnie z art. 72 przedstawia go w organie rejestracyjnym

celem dokonania rejestracji pojazdu. Po rejestracji jednak stan techniczny pojazdu

oraz jego kontrola nadzorowana jest przez system okresowych i dodatkowych badań

technicznych (art. 81). Zdaniem Ministra Transportu nie ma żadnych prawnych prze-

szkód dla przebudowy samochodów osobowych na ciężarowe oraz produkowania

samochodów ciężarowych i osobowych na nadwoziu samochodu osobowego, po-

nieważ zgodnie z art. 2 Prawa o ruchu drogowym samochód osobowy i ciężarowy

zaliczane są do jednej grupy pojazdów ciężarowych. Rzecznik Praw Obywatelskich

podzielił w tym względzie pogląd prawny Ministra Transportu, który – w opinii Rzecz-

nika – zgodny jest z dyspozycją art. 66 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu

drogowym. W rewizji nadzwyczajnej podniesiono przy tym równocześnie, że to: „Ja-

kie dokumenty należało przedstawić przy rejestracji pojazdu określało rozporządze-

nie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14. 04. 1993 r. w sprawie reje-

stracji, ewidencji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 37, poz. 164 ze zm.), obowiązu-

6

jące w dacie nabycia przez podatnika samochodu będącego przedmiotem sporu w

sprawie. Przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o ruchu drogowym zobowiązuje nato-

miast właściciela pojazdu zarejestrowanego do zawiadomienia właściwego starosty o

zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w do-

wodzie rejestracyjnym”. W opinii Rzecznika Praw Obywatelskich, zmiany dokonane

w samochodzie zakupionym przez Spółkę M. mieściły się w zakresie upoważnienia

wynikającego z przepisów § 57 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 2 lit. h rozporządzenia Ministra

Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków tech-

nicznych i badań pojazdów (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 155, poz. 772 ze zm.),

a organ dokonujący rejestracji tego pojazdu „upoważniony był do dokonania w do-

wodzie rejestracyjnym pojazdu zmiany jego rodzaju i przeznaczenia z samochodu

osobowego na samochód ciężarowy, mając za podstawę zawiadomienie właściciela

o dokonanych zmianach oraz opis zmian dokonanych w samochodzie wraz z zaś-

wiadczeniem stacji kontroli pojazdów o spełnianiu przez pojazd wymaganych warun-

ków technicznych. Ten zakres zmian, jaki został faktycznie w pojeździe dokonany,

mógł być zalegalizowany zaświadczeniem stacji kontroli pojazdów i na tej podstawie

uwzględniony w dowodzie rejestracyjnym”.

Po drugie – art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz § 54

ust. 4 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z 1997 r., a to „przez przyjęcie, iż prze-

róbki samochodu nabytego przez podatnika miały charakter pozorny, skutkiem czego

samochód ten jest pojazdem osobowym i podatnik nie uzyskał prawa do zastosowa-

nia obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego”. W uzasadnieniu tego

zarzutu w rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że: „nie ma żadnych dowodów, iż

umowa sprzedaży samochodu była umową pozorną. Tak więc od dnia zakupu

wspólnicy s. c. M. eksploatowali pojazd ciężarowo-osobowy przystosowany do cha-

rakteru ich działalności gospodarczej. Organy podatkowe nie są uprawnione do do-

konywania oceny warunków technicznych pojazdów”. Natomiast rozstrzygające zna-

czenie dla ustalenia istnienia przesłanek dopuszczalności zastosowania art. 25 ust. 1

pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług ma rodzaj i przeznaczenie samochodu w

momencie nabycia przez podatnika pojazdu, jeżeli nabycie to jest udokumentowane

wymaganą fakturą, na podstawie której - zgodnie z art. 19 ustawy o podatku od to-

warów i usług - podatnik nabywa prawo obniżenia podatku należnego o podatek na-

liczony. Tymczasem „organy podatkowe oceniły czynność nabycia przez Spółkę sa-

mochodu Renault Mégane Scenic jako czynność pozorną, której celem było obejście

7

prawa do odliczenia VAT z tytułu nabycia samochodu. (...) Twierdzenie to – przyjęte

przez NSA – nie zostało potwierdzone jakimkolwiek dowodem. Taka ocena dowodo-

wa dokonana przez NSA w sposób rażący przekracza granice swobodnej oceny do-

wodów”, bowiem jest faktem bezspornym, że: „spółka M. nabyła w drodze umowy

kupna-sprzedaży samochód Renault Mégane Scenic już przerobiony przez poprzed-

niego właściciela na samochód ciężarowo-osobowy, co potwierdza nie tylko zakwes-

tionowana przez organy skarbowe faktura VAT nr 1/98 z dnia 22 stycznia 1998 r., ale

także inne dokumenty, którym organy podatkowe, kierując się swoją bezpodstawną

oceną pozorności czynności prawnej i dokonaniem jej w celu obejścia prawa – od-

mówiły mocy dowodowej”.

Po trzecie – „przez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia

sprawy okoliczności oraz przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów”, bo-

wiem organy podatkowe dokonały niewłaściwej „oceny faktury VAT nr 1/98, doku-

mentującej zakup samochodu (jako ciężarowego) przez Spółkę M., a przede wszyst-

kim dowodu rejestracyjnego samochodu, pomimo, iż spełnia on przesłanki art. 194 §

1 Ordynacji podatkowej (...)”. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich świadczy to o

tym, że: „Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe ma w tej

sytuacji cechy oceny dowolnej. Także odwołanie się organów podatkowych i NSA do

poglądu Głównego Urzędu Statystycznego i klasyfikacji SWW - wyrażonego w innej

sprawie, bez analizy, czy pogląd ten mógł być przyrównany do stanu faktycznego w

rozpoznawanej sprawie - potwierdza zarzut rewizji naruszenia przez Sąd przepisów

postępowania”.

Po czwarte – „naruszenie zasad art. 328 § 2 KPC przez nie zamieszczenie w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia,

brak wyjaśnienia stanowiska sądu w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach

oraz nie odniesienie się do wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okolicz-

ności faktycznych i prawnych”. W rewizji nadzwyczajnej podkreślono w szczególno-

ści, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku: „Sąd ograniczył się do bardzo lako-

nicznego przedstawienia stanowiska organów podatkowych i ocenił je, jako zgodne z

obowiązującymi przepisami (bez wskazania jakimi), orzecznictwem Naczelnego

Sądu Administracyjnego (nie wskazując na żadne przykłady) oraz uchwałą NSA z

dnia 23. 10. 2000 r., sygn. akt: OPK 17/00. Następnie Sąd przytoczył w całości sen-

tencję tej uchwały oraz stwierdził, iż uchwała ta znajduje zastosowanie w rozpozna-

wanej sprawie, jakkolwiek rozporządzenie, o którym mowa wyżej z dnia 7 paździer-

8

nika 1999 r. weszło w życie z dniem 18 listopada 1999 r., a więc po wydaniu zaskar-

żonej decyzji, jednak używa identycznego nazewnictwa, jak ustawa z dnia 20

czerwca 1997 r. i obowiązujące przed nią akty prawne, nie odbiegając również od ich

znaczenia w języku potocznym”. W opinii rewizji nadzwyczajnej, uzasadnienie za-

skarżonego wyroku nie czyni więc zadość standardom prawidłowo sporządzonego

uzasadnienia, zgodnego z wymaganiami art. 328 § 2 KPC, który należy stosować

odpowiednio także w odniesieniu do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego

(art. 59 ustawy o NSA).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna. W dacie podejmowanych przez po-

datnika czynności prawnych, czyli w styczniu 1998 r. (w okresie pomiędzy 20 a 23

stycznia 1998 r.), które w rozpoznawanej sprawie były naprzód przedmiotem oceny

prawnej dokonanej w decyzjach organów podatkowych, a następnie także w zaskar-

żonym rewizją nadzwyczajną wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowią-

zywał następujący stan prawny. Art. 1 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, określający

zakres przedmiotowy obowiązywania tej ustawy, stanowił między innymi, że ustawa

ta reguluje także warunki dopuszczania pojazdów do ruchu na drogach publicznych.

Z kolei, zgodnie z art. 68 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, producent lub importer

nowego typu pojazdu samochodowego był obowiązany uzyskać na taki pojazd świa-

dectwo homologacji, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej; przy

czym, wedle ustawy, za producenta: „uważa się również podmiot dokonujący monta-

żu lub zabudowy pojazdów” (art. 68 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym). I wreszcie,

stosownie do jednoznacznej dyspozycji art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym: „w

razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części

wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa

homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo ho-

mologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część”. Wprawdzie, sto-

sownie do wyraźnej dyspozycji § 55 ust. 1 zdanie ostatnie obowiązującego wówczas

rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r., obowiązek homologacji nie dotyczył

„pojazdu wyprodukowanego lub sprowadzonego z zagranicy w ilości jednej sztuki

rocznie”, tym niemniej przepis ten nie mógł stanowić podstawy prawnej rozstrzygnię-

cia w rozpoznawanej sprawie, bowiem, jak trafnie podniesiono także w uzasadnieniu

9

uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 paź-

dziernika 2000 r. (OPK 17/00 – ONSA 2001 nr 2 poz. 62): „art. 58 ust. 1 pkt 1 i art. 67

pkt 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r., na podstawie których wydano to rozporządze-

nie, nie zawierały upoważnienia do wprowadzenia takich zwolnień, lecz tylko do

określenia warunków i trybu uzyskiwania i cofania świadectw homologacji. Również

w art. 67 ust. 13 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. nie było upoważnienia do wpro-

wadzenia przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej wyjątków od zasady uzys-

kiwania świadectwa homologacji przy produkcji i imporcie nowego typu pojazdu,

przedmiotów wyposażenia i części oraz w wypadku zmian objętych art. 68 ust. 9”.

Równocześnie art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, określający wyłącznie

prawne przesłanki rejestracji pojazdu i w tym zakresie stanowiący, że może być ona

dokonana między innymi także na podstawie „wyciągu ze świadectwa homologacji

albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytyw-

nym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane”, w żadnym razie nie

daje podstaw do równorzędnego traktowania dwóch różnych rodzajów badań i pot-

wierdzających ich wyniki dokumentów: z jednej strony – tzw. „badań homologacyj-

nych”, mających na celu między innymi także określenie „rodzaju pojazdu”, a stano-

wiących podstawę dla wydania „świadectwa homologacji” (art. 68 Prawa o ruchu

drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 1 i § 55 rozporządzenia Ministra Transportu z

1993 r.); a z drugiej strony – tzw. „badań technicznych pojazdu”, stanowiących pod-

stawę do wydania „zaświadczenia o wyniku badania technicznego pojazdu” (art. 66

Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 i § 57 rozporządzenia Ministra

Transportu z 1993 r.), których celem jedynie wyjątkowo może być ewentualne także

określenie danych objętych „świadectwem homologacji” – może mieć to miejsce

wówczas, gdy pojazd w ogóle nie posiada świadectwa homologacji (art. 68 ust. 10 i

ust. 11 oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2

lit. a rozporządzenia Ministra Transportu z 1993 r.). Natomiast w żadnym wypadku

nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w „świadectwie homologacji” po-

jazdu w drodze wydania „zaświadczenia o wyniku badań technicznych” tego pojazdu.

Jeżeli więc rejestracji pojazdu dokonuje się zasadniczo na podstawie licznych doku-

mentów wskazanych w art. 72 Prawa o ruchu drogowym, przy czym w art. 72 ust. 1

pkt 3 Prawa o ruchu drogowym ustawodawca użył w tym kontekście łącznika „lub”, to

uczynił to z tej przyczyny, że jakkolwiek do dokumentu rejestracji pojazdu powinny

być wpisane również stosowne dane (informacje) wynikające zarówno ze „świa-

10

dectwa homologacji” pojazdu, jak i z „zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania

technicznego pojazdu”, to jednak w wypadku, gdy wydana zostanie decyzja zwal-

niająca w konkretnym wypadku pojazd z obowiązku uzyskania „świadectwa homo-

logacji” (art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym), a także w sytuacji, gdy prze-

pisy o obowiązku homologacji nie dotyczą określonego pojazdu (art. 72 ust. 2 w

związku z art. 68 ust. 12 Prawa o ruchu drogowym), można dokonać rejestracji po-

jazdu pomimo braku „świadectw homologacji”.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem to, że: po pierwsze – podatnik

nabył pojazd, który nie był zwolniony z obowiązku homologacji; po drugie – w „wy-

ciągu ze świadectwa homologacji” nabytego przez podatnika pojazdu stwierdza się,

że podatnik nabył: „samochód osobowy” typu „Renault Mégane Scenic, JADF05”; po

trzecie – następnie, we wnętrzu tego pojazdu – „samochodu osobowego” zainstalo-

wana została przegroda z siatki metalowej, która faktycznie umożliwiła jego użytko-

wanie jako samochodu „ciężarowo-osobowego”, jednakże po dokonaniu tej zmiany

samochód ten nie został poddany ponownej homologacji, a więc nie została dokona-

na zmiana „świadectwa homologacji” tego pojazdu, a to oznacza, że w świetle obo-

wiązujących przepisów prawnych pojazd ten nadal musi być traktowany jako „samo-

chód osobowy”. Dlatego, skoro – stosownie do dyspozycji art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy

o podatku od towarów i usług – obniżenie kwoty lub zwrotu różnicy podatku należne-

go „nie stosuje się do nabywanych przez podatnika (...) samochodów osobowych”,

także w rozpoznawanej sprawie podatnik nie mógł skorzystać ze zwrotu różnicy po-

datku należnego, bowiem dla oceny prawnej, czy nabył on „samochód osobowy” czy

też „samochód ciężarowy”, rozstrzygające znaczenie ma w danym wypadku treść

„świadectwa homologacyjnego” tego pojazdu, a nie treść „zaświadczenia o badaniu

technicznym” tego pojazdu i nawiązująca do niej treść „umowy kupna-sprzedaży”

tego pojazdu i towarzysząca jej faktura zakupu dokonanego przez podatnika. W tej

sytuacji, podniesione w rewizji nadzwyczajnej wobec zaskarżonego wyroku Naczel-

nego Sądu Administracyjnego wszystkie inne zarzuty rażącego naruszenia prawa

okazały się bezprzedmiotowe i nieuzasadnione.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

KPC w

związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i

Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,

11

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

========================================