I PKN 695/00

Wyrok z dnia 22 listopada 2001 r.

I PKN 695/00

Pracodawca nie ma obowiązku rozwiązania umowy o pracę z pracowni-

kiem nie będącym działaczem związkowym w celu zapewnienia stanowiska

pracy dla pracownika, którego stosunek pracy podlega szczególnej ochronie

na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodo-

wych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), gdy jego stanowi-

sko pracy jest likwidowane.

Przewodniczący SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Katarzyna Gonera, Andrzej Kijowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2001 r. sprawy z po-

wództwa Ryszarda B. i Roberta B. przeciwko „F.P.” Spółce z o.o. w K. o przywróce-

nie do pracy, na skutek kasacji powoda Ryszarda B. od wyroku Sądu Okręgowego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 30 maja 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy w Koszalinie wyrokiem z dnia 30 maja 2000 r. [...] oddalił ape-

lację Ryszarda B. od wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 31 grudnia 1999 r.

[...], oddalającego powództwo o przywrócenie do pracy w „F.P.” Spółce z o.o. w K.

Sąd ustalił, że powód był zatrudniony u strony pozwanej od dnia 21 paździer-

nika 1993 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku stolarza i świadczył

pracę w wydziale maszynowym w zakładzie nr 2 w S. przy ul. J., gdzie obsługiwał

maszynę do kołkowania. Od 1 marca 1998 r. jest członkiem Komisji Zakładowej

NSZZ „Solidarność”. Jesienią 1998 r. w pozwanej Spółce podjęto działania zmierza-

jące do likwidacji zakładu nr 2. W grudniu tego samego roku wypowiedziano umowy

o pracę niektórym pracownikom wydziału maszynowego. Nie przedłużono umów o

pracę zawartych na czas określony. O zamiarze likwidacji zakładu pracownicy wie-

2

dzieli już wiosną 1998 r. Zakład nr 2 w Słupsku zlikwidowano w czerwcu 1998 r. Wy-

działy pianki i montażu zostały „w całości” przeniesione do zakładu nr 1 w K. Produk-

cję wykonywaną w dziale maszynowym zlecono podwykonawcom spoza spółki. Do

zakładu nr 1 przeniesiono pilarkę taśmową, szlifierkę, wiertarkę i piłę tarczową, które,

„funkcjonując” przy modelarni, miały być wykorzystane do drobnych prac wymagają-

cych obróbki ręcznej. Obsługę maszyn przeniesionych do zakładu nr 1 powierzono

Marianowi W. i Jerzemu C., których stosunek pracy w chwili dokonywania zmiany

warunków pracy podlegał ochronie, a po rezygnacji z pracy tego ostatniego - W.M.

Obecnie wszystkie maszyny obsługuje Marian W. na jednej zmianie.

W styczniu 1999 r. powodowi wypowiedziano dotychczasowe warunki pracy i

płacy, proponując zatrudnienie na stanowisku szwacza - krojczego. Po wniesieniu

odwołania od wypowiedzenia strona pozwana za zgodą powoda cofnęła wypowie-

dzenie. W dniu 10 maja 1999 r. ponownie dokonano Ryszardowi B. wypowiedzenia

dotychczasowych warunków pracy i płacy, wskazując jako jego przyczynę zmiany

organizacyjne w dziale maszynowni. Powodowi zaproponowano stanowisko szycia

głównego w systemie akordowym. W okresie przyuczenia do nowej pracy otrzymy-

wałby wynagrodzenie według stawki 3,70 zł za godzinę i dodatek wyrównawczy. Za-

kładowa Komisja NSZZ „Solidarność” oraz Zarząd Regionu Słupskiego NSZZ „Soli-

darność” nie wyraziły zgody na zmianę warunków pracy i płacy powoda. Ryszard B.

odmówił przyjęcia zaproponowanych warunków pracy.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasa-

dach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakła-

du pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.), po-

woływanej dalej jako „ustawa o zwolnieniach grupowych”, pracodawca może wypo-

wiedzieć warunki pracy pracownikowi, którego stosunek pracy jest chroniony szcze-

gólnymi przepisami, jeżeli zatrudnienie takiego pracownika na zajmowanym stanowi-

sku nie jest możliwe. W ocenie Sądu drugiej instancji, wypowiedzenie powodowi wa-

runków pracy i płacy było uzasadnione i nie naruszało powołanego przepisu. Zakład

nr 2 w S. uległ likwidacji. Zlikwidowano dział maszynowy i stanowisko powoda, a ma-

szyna do kołkowania, którą powód obsługiwał nie została przeniesiona do zakładu nr

1 w K.

Ryszard B. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawy naru-

szenie przepisów postępowania, a to art. 233 § 1 KPC w związku z art. 391 KPC i

art. 382 KPC oraz art. 328 § 2 KPC „polegające w szczególności na; - wadliwym

3

ustaleniu stanu faktycznego, nie znajdującym potwierdzenia w zebranym materiale

dowodowym: dotyczącym w szczególności okoliczności związanych z likwidacją sta-

nowiska pracy powoda w świetle dokonywanych przez pozwanego zmian organiza-

cyjnych związanych z likwidacją placówki pozwanej a nie wyłączenia czynności ob-

jętych stanowiskiem pracy powoda z zakresu statutowych zadań pozwanej ”, „ pomi-

nięciu przez Sąd dowodu z dokumentów - pism Komisji Zakładowej pozwanego za-

wartych w aktach sprawy a dotyczących kręgu osób objętych szczególną ochroną

trwałości stosunku pracy, prowadzących do wadliwych ustaleń, iż pracownicy C. i W.

byli w dacie złożenia powodowi wypowiedzenia zmieniającego również pracownikami

objętymi szczególną ochroną trwałości stosunku pracy, i to tym pracownikom nale-

żało w pierwszej kolejności zapewnić stanowisko pracy, na którym wykonywać pracę

mógł właśnie powód”, „ nienależytej ocenie dowodów wynikającej z braku wszech-

stronnego rozważenia przez Sąd Okręgowy zebranego w sprawie materiału dowo-

dowego”, a także naruszenie prawa materialnego, a mianowicie „wynikające z w/w

uchybień dotyczących ustalenia stanu faktycznego, które doprowadziły w konse-

kwencji do błędnego ustalenia o braku możliwości zatrudnienia powoda na dotych-

czasowym stanowisku a w dalszej kolejności do uznania, że spełnione zostały prze-

słanki z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28.12.1989 o grupowych

zwolnieniach ..., uzasadniające w ocenie Sądu Okręgowego dokonane powodowi

wypowiedzenie zmieniające, skutkujące oddaleniem apelacji powoda”, jego pełno-

mocnik wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Są-

dowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania lub o uchylenie zaskarżonego wy-

roku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu „przy uwzględnieniu kosztów po-

stępowania wg. norm przepisanych”.

W uzasadnieniu skargi twierdzi się, że Sąd drugiej instancji nie rozważył ze-

branego materiału dowodowego, nie dokonał własnej, samodzielnej i swobodnej

oceny dowodów, a przyjmując ustalenia Sądu pierwszej instancji „powielił w tym za-

kresie błędy Sądu Rejonowego”. Skarżący był zatrudniony od dnia 28 lipca 1998 r.

na stanowisku stolarza - montażysty. Posiadał kwalifikacje do obsługi maszyn prze-

niesionych z zakładu nr 2 w S. do zakładu nr 1 w K. Nie posiadał natomiast kwalifika-

cji do wykonywania zaproponowanej pracy szwacza - krojczego, dotychczas wyko-

nywanej tylko przez kobiety, a więc nie była to praca odpowiednia. Nadto, nie składał

oświadczenia woli o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków pracy i wyna-

4

grodzenia, „wręcz przeciwnie w piśmie z dnia 08.06.99 do pozwanego jednoznacznie

stwierdził, że nie będzie ustosunkowywał się do nowych warunków w związku ze

skierowaniem sprawy do sądu”. W dacie składania powodowi oświadczenia woli

M.W. i J.C. nie podlegali ochronie, gdyż okres ich ochrony upłynął 1 marca 1999 r.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, strona pozwana miała możliwość zatrudnienia

Ryszarda B. na dotychczasowym stanowisku pracy, „albowiem nie uległo ono likwi-

dacji, a jedynie zreorganizowano (fizycznie uległ likwidacji Zakład nr 2) dział maszy-

nowni”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd wszechstronnie rozważył

materiał dowodowy i prawidłowo go ocenił. Wyprowadzonym wnioskom i sposobowi

dochodzenia do nich nie można zasadnie zarzucić alogiczności. Dokonał niewadli-

wych ustaleń, które stanowiły faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w za-

skarżonym wyroku. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, Sąd nie ustalił, że

stosunki pracy Mariana W. i Jerzego C. podlegały szczególnej ochronie w chwili do-

konania wypowiedzenia warunków pracy i płacy Ryszardowi B. (10 maja 1999 r.);

ustalił, że byli oni pracownikami szczególnie chronionymi w chwili likwidacji zakładu

nr 2 w S. i w momencie dokonywania zmiany ich stosunków pracy (co znajduje po-

twierdzenie w piśmie Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” z dnia 12 stycznia

1999 r.). W świetle dowodów, przede wszystkim dokumentów, nie może być kwestio-

nowane ustalenie, że zakład nr 2 w S. został zlikwidowany w czerwcu 1998 r., a wraz

z nim wydział maszynowy i stanowisko zajmowane przez skarżącego. W zakładzie nr

1 w K. nie utworzono wydziału maszynowego, a maszyny do kołkowania nie przenie-

siono do modelarni.

Reorganizacja zakładu pracy polegająca na likwidacji niektórych komórek or-

ganizacyjnych i stanowisk pracy jest przyczyną, o której stanowi art. 1 ust. 1 ustawy

o zwolnieniach grupowych. Skoro tak, zgodnie z art. 6 ust. 1 tejże ustawy, wypowie-

dzenie skarżącemu - jako członkowi Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” - wa-

runków pracy i płacy było uzasadnione i dopuszczalne. Pracodawca nie miał bowiem

możliwości zatrudniania go na zajmowanym uprzednio stanowisku. Gdyby nawet

przyjąć, że umowa o pracę zawarta w dniu 1 lipca 1999 r. określająca stanowisko

pracy Ryszarda B. od 28 lipca 1998 r. jako „stolarz - montażysta”, na którą powołuje

5

się w kasacji, była prawnie skuteczna, to prawo nie nakłada na pracodawców obo-

wiązku rozwiązywania umów o pracę z pracownikami nie będącymi działaczami

związkowymi, po to by „pozyskać” stanowisko pracy dla pracownika, którego stosu-

nek pracy podlega szczególnej ochronie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23

maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 79, poz.

854). Przepis tej treści byłby oczywiście sprzeczny z zasadą niedyskryminacji ze

względu na przynależność związkową (art. 113

KP).

Zaproponowane przez pracodawcę warunki pracy i płacy przyjęli inni pracow-

nicy likwidowanego zakładu; nie przyjął ich skarżący. Sąd prawidłowo bowiem ocenił

fragment pisma Ryszarda B. z dnia 8 czerwca 1999 r., że nie będzie się on ustosun-

kowywał do nowych warunków pracy w związku ze skierowaniem sprawy do sądu,

jako oświadczenie woli o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków pracy i

płacy. Pośrednio na jego trafność wskazuje treść kasacji, w której stanowisko szwa-

cza - krojczego traktuje się z niejakim niesmakiem, jako przeznaczone wprawdzie

„dotychczas”, ale jednak „tylko” dla kobiet.

Podzielić należy pogląd pełnomocnika skarżącego, że lakoniczne uzasadnie-

nie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom z art. 328 KPC. Nie miało to jed-

nak wpływu na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie przepisom postępowania sta-

nowi uzasadnioną podstawę kasacji (art. 3931

pkt 2 KPC). Sąd drugiej instancji nie

prowadził samodzielnego postępowania dowodowego, uznając, że materiał dowo-

dowy zebrany w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wystarcza do rozstrzygnięcia

rozpoznawanej sprawy. Podzielił też bez zastrzeżeń faktyczną podstawę wyroku za-

skarżonego apelacją, korygując jedynie jego podstawę prawną.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================