I PKN 697/00

Wyrok z dnia 23 listopada 2001 r.

I PKN 697/00

Z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr

89, poz. 402 ze zm.) nie wynikał obowiązek mianowania każdej osoby, w odnie-

sieniu do której dyrektor generalny urzędu przedstawił wniosek.

Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Andrzej

Wasilewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2001 r. sprawy z po-

wództwa Alicji W. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Szefa

Służby Cywilnej w W. o ustalenie stosunku pracy na podstawie mianowania, na sku-

tek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy I Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Częstochowie z dnia 17 maja 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Częstochowie wyrokiem z dnia 13 maja 1999 r.

[...] w sprawie z pozwu Alicji W. przeciwko Skarbowi Państwa - reprezentowanemu

przez Szefa Służby Cywilnej w W. o ustalenie stosunku pracy na podstawie miano-

wania i o odszkodowanie, oddalił powództwo. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Re-

jonowy ustalił, że powódka była pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego w C., przystą-

piła do egzaminu kwalifikacyjnego na pracownika służby cywilnej i egzamin ten zali-

czyła z wynikiem pozytywnym. W tej sytuacji, w dniu 31 października 1997 r. Dyrek-

tor Generalny Urzędu Wojewódzkiego wystąpił do Szefa Służby Cywilnej z wnio-

skiem o mianowanie powódki do kategorii „B” służby cywilnej. Ponieważ jednak w

dniu 27 maja 1998 r. Szef Służby Cywilnej poinformował powódkę o tym, że wniosek

złożony przez Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego nie stanowił podstawy

do automatycznego uzyskania przez nią statusu prawnego urzędnika służby cywilnej,

powódka uznała, iż informacja ta jest równoznaczna z odmową mianowania jej na

2

stanowisko urzędnika służby cywilnej i wniosła skargę do Naczelnego Sądu Admini-

stracyjnego, którą Sąd ten odrzucił, wskazując że w sprawie właściwy jest Sąd

Pracy.

Rozpoznając meritum sprawy, Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Częstochowie

stwierdził, że art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr

89, poz. 402 ze zm.): „nie nakłada na Szefa Służby Cywilnej obowiązku nawiązania

stosunku pracy w drodze mianowania z osobą, która zakończyła z wynikiem pozy-

tywnym postępowanie kwalifikacyjne do służby cywilnej i co do której został złożony

wniosek dyrektora generalnego o mianowanie”. Sąd Rejonowy stanął przy tym na

stanowisku, że art. 32 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r. przeniósł „kompeten-

cję do nawiązania stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej na ręce Szefa

Służby Cywilnej, który w tym momencie występuje w imieniu pracodawcy”; także inne

przepisy tej ustawy (między innymi art. 35 ust. 1 i ust. 2) przyznają Szefowi Służby

Cywilnej szereg dalszych kompetencji, które świadczą o tym, że przysługuje mu sta-

tus prawny pracodawcy, który zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z

1996 r. powołany jest do realizowania polityki państwa wobec korpusu urzędniczego

służby cywilnej. Natomiast art. 32 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r. „nie obli-

guje Szefa Służby Cywilnej do nawiązania w drodze mianowania stosunku pracy z

osobą, co do której zostały spełnione przesłanki wynikające z ustawy i co do której

dyrektor generalny wystąpił ze stosownym wnioskiem”.

Apelację powódki od powyższego wyroku Sądu Rejonowego, Sąd Okręgowy-

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie wyrokiem z dnia 17 maja

2000 r. [...] oddalił. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Okręgowy w pełni podzielił po-

gląd prawny wyrażony w wyroku Sądu Rejonowego w kwestii sposobu interpretacji

art. 32 ust. 1, zwłaszcza w związku z art. 5 i art. 27 ustawy o służbie cywilnej z 1996

r. Sąd Okręgowy stwierdził również, że trafny jest pogląd strony pozwanej, wedle któ-

rego mianowanie jest formą nawiązania stosunku pracy (art. 76 oraz art. 298 KP) i

nie może być uznane za decyzję administracyjną w rozumieniu Kodeksu postępowa-

nia administracyjnego także wtedy, gdy funkcję pracodawcy w zakresie nawiązania

stosunku pracy wykonuje organ administracji rządowej.

W kasacji od powyższego wyroku powódka zarzuciła naruszenie art. 7 ustawy

z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz.

483) oraz art. 32 ust.1 i art. 88 pkt. 4 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r., a także art.

415 KC - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów. W

3

uzasadnieniu kasacji powódka wywodziła w szczególności, że Szef Służby Cywilnej

jest centralnym organem administracji rządowej, lecz - w przeciwieństwie do Dyrekto-

ra Generalnego Urzędu Wojewódzkiego - nie jest on pracodawcą wobec urzędników

służby cywilnej. Szef Służby Cywilnej, w opinii kasacji: „z mocy ustawowego upo-

ważnienia działa na rzecz pracodawcy (konkretnego urzędu administracji rządowej),

bowiem skutkiem mianowania jest powstanie nowego stosunku pracy. Odmowa mia-

nowania narusza więc nie tylko zasadę praworządności, ale także zasadę swobody

zawierania umów (art. 11 KP)”. Dlatego w konkluzji uzasadnienia kasacji stwierdza

się, że „Szef Służby Cywilnej miał obowiązek dokonania mianowania. Brakiem mia-

nowania naraził powódkę na szkodę, która wynikła z bezczynności organu admini-

stracji”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna. Wedle przepisów ustawy o służbie cywilnej z 1996

r., obowiązującej w chwili podejmowania rozstrzygnięć w rozpoznawanej sprawie,

centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach służby cywilnej,

w zakresie określonym ustawą, był Szef Służby Cywilnej (art. 23 ust. 1 tej ustawy).

Natomiast dyrektor generalny urzędu, do zadań którego należała realizacja polityki

personalnej w służbie cywilnej, powołany był do dokonywania wobec urzędników

służby cywilnej między innymi także czynności z zakresu prawa pracy, o ile ustawa

nie stanowiła inaczej (art. 26 ust. 2 pkt. 2 i pkt. 4 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r.).

Zgodnie z dyspozycją art. 27 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r., nawiązanie

stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej następowało na podstawie mianowa-

nia, przy czym art. 32 ust. 1 tej ustawy stanowił równocześnie, że: „Mianowania

urzędnika do służby cywilnej dokonuje Szef Służby Cywilnej na wniosek dyrektora

generalnego urzędu”, natomiast dyrektor generalny urzędu wyznaczał urzędnikowi

służby cywilnej stanowisko odpowiadające jego kategorii urzędniczej i określał wyna-

grodzenie urzędnika, jeżeli przepisy ustawy kompetencji tej nie zastrzegały na rzecz

innego organu (art. 32 ust. 4 i ust. 5 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r.). Oznaczało

to wprawdzie, że dyrektor generalny urzędu pełnił wobec urzędnika rolę pracodawcy

i bez jego wniosku o mianowanie określonej osoby do służby cywilnej nie było możli-

we nawiązanie z nią stosunku pracy w drodze mianowania. Jednakże dyspozycja art.

32 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r. w żadnym razie nie przesądzała o obo-

4

wiązku mianowania do służby cywilnej każdej osoby, w odniesieniu do której dyrektor

generalny urzędu przedstawi wniosek o jej mianowanie do służby cywilnej. Ozna-

czała ona natomiast, że nawiązanie stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej

następowało wprawdzie dopiero na podstawie autonomicznego oświadczenia woli

Szefa Służby Cywilnej o przyjęciu określonej osoby do służby cywilnej, czyli na pod-

stawie aktu mianowania urzędnika do służby cywilnej, który jednak nie mógł być wy-

dany bez uprzedniego przedstawienia przez dyrektora generalnego urzędu wniosku

o mianowanie tej osoby. W tej sytuacji, podstawowy zarzut kasacji, dotyczący naru-

szenia art. 32 ust. 1 w związku z art. 88 pkt. 4 ustawy o służbie cywilnej z 1996 r.,

okazał się nietrafny. W rozpoznawanej sprawie sam fakt przedstawienia przez Dy-

rektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego w C. wniosku o mianowanie powódki

do służby cywilnej oznaczał tylko, że w danym wypadku spełniona została konieczna

przesłanka prawna dla wydania aktu jej mianowania do służby cywilnej. Jednakże

wniosek ten nie mógł zastąpić samego aktu mianowania, będącego wyrazem auto-

nomicznego oświadczenia woli Szefa Służby Cywilnej, na podstawie którego docho-

dzi do nawiązania stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej. Tym samym, oczy-

wiście chybiony okazał się podniesiony w kasacji zarzut naruszenia zasady swobody

zawierania umów (art. 11 KP), a w konsekwencji bezprzedmiotowy jest zarówno za-

rzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP oraz oparte na art. 415 KC żądanie naprawienia

szkody.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312

KPC

orzekł jak w sentencji.

========================================