II UKN 619/00

Wyrok z dnia 21 listopada 2001 r.

II UKN 619/00

W sprawie, w której spółka z ograniczoną odpowiedzialnością domaga

się zmiany lub uchylenia prawomocnej decyzji ustalającej jej zobowiązanie za

nieuiszczanie składek na ubezpieczenie społeczne i odstąpienia od odpowie-

dzialności ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne

względy społeczno-gospodarcze (art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r.

o zobowiązaniach podatkowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486

ze zm.) sąd ogranicza się tylko do zbadania istnienia tych przesłanek.

Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2001 r. sprawy z wniosku

Romana W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o nie

obciążanie składką na ubezpieczenie społeczne, na skutek kasacji wnioskodawcy od

wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 13 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Toruniu oddalił odwołanie Romana W. od decyzji Oddziału Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 29 grudnia 1997 r., którą organ rentowy

stwierdził, iż ubezpieczony odpowiada za zobowiązania spółki z o.o. „M.” z tytułu

składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 120.073,45 zł proporcjonalnie do

udziału w zyskach spółki i przekazał organowi rentowemu do rozpoznania wniosek

ubezpieczonego o odstąpienie od odpowiedzialności ze względu na zasady współży-

cia społecznego lub inne ważne względy społeczno-gospodarcze. Powyższy wyrok

stał się prawomocny.

2

Pismem z dnia 15 kwietnia 1998 r. organ rentowy powiadomił ubezpieczone-

go, iż podtrzymuje swoje stanowisko w przedmiocie obciążenia go kwotą 10.073,45

zł, zajęte w decyzji z dnia 29 grudnia 1997 r. W dniu 27 kwietnia 1998 r. Roman W.

złożył wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji z dnia 29 grudnia 1997 r. na podstawie

art. 154 § 2 KPA i art. 155 KPA ze względu na ważny interes społeczny lub słuszny

interes ubezpieczonego.

Decyzją z dnia 18 grudnia 1998 r. organ rentowy odmówił uwzględnienia

wniosku, zaś odwołanie od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowe-

go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 14 czerwca 1999 r. z

uzasadnieniem, iż kwestia odpowiedzialności wnioskodawcy została przesądzona

prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 13 marca 1998 r.

Nie występują natomiast przesłanki uzasadniające uwzględnienie żądania uchylenia

lub zmiany decyzji zobowiązującej do zapłaty składek ubezpieczeniowych w postaci

interesu społecznego lub słusznego interesu strony, ponieważ wnioskodawca już po

wyroku z dnia 13 marca 1998 r. sprzedał samochód oraz zniósł wspólność majątko-

wą małżeńską, co zdaniem Sądu miało na celu uniemożliwienie ewentualnej przy-

szłej egzekucji, ponadto wnioskodawca w spółce pełnił obowiązki prezesa albo wice-

prezesa, a tym samym miał wpływ na jej działalność.

Wyrokiem z dnia 11 maja 2000 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Gdańsku oddalił apelację wnioskodawcy od powyższego wyroku,

podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji.

Kasacja wnioskodawcy od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa

materialnego - art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach po-

datkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz naruszenie

przepisów postępowania - art. 382 KPC przez nierozpatrzenie zasadności podstawy

prawnej obciążenia wnioskodawcy zaległościami z tytułu składki na ubezpieczenia

społeczne.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Przede wszystkim oczywi-

ście bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 382 KPC, ponieważ zasadność podstawy

prawnej obciążenia wnioskodawcy obowiązkiem zapłaty składek na ubezpieczenie

społeczne została już, jak słusznie zauważyły to Sądy obu instancji, przesądzona

3

prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 13 marca 1998 r., w

którym Sąd ten, poprzez oddalenie odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 29

grudnia 1997 r., uznał, iż wnioskodawca odpowiada za zobowiązania spółki z tytułu

składek ubezpieczeniowych w kwocie 10.073,45 zł, proporcjonalnie do udziałów w

zyskach spółki. Na okoliczność odpowiedzialności powoda za zobowiązania spółki w

zakresie składek ubezpieczeniowych Sądy obu instancji nie mogły zatem prowadzić i

nie prowadziły żadnego postępowania dowodowego w związku z decyzją organu

rentowego z dnia 18 grudnia 1998 r., wobec czego Sąd drugiej instancji nie mógł na-

ruszyć przepisu art. 382 KPC. Z kolei przepis art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach

podatkowych (w brzmieniu nadanym przez art. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o

zmianie ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych oraz o zmia-

nie niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 85, poz. 426, obowiązującym od dnia 24

sierpnia 1995 r.) stanowi, że wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od-

powiada całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu podatków w takiej

części, w jakiej ma prawo uczestniczyć w podziale zysku. Zdanie drugie tego ustępu

wyklucza wprawdzie możliwość rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach

podatkowych rozporządzeniem Rady Ministrów na inne rodzaje świadczeń, jednakże

z wyraźnym wyłączeniem zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne

(art. 2 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w brzmieniu nadanym przepi-

sem art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulu-

jących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 134, poz. 646,

obowiązującym od dnia 1 stycznia 1994 r.). Oznacza to, że w stanie prawnym obo-

wiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji wspólnik spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością odpowiadał całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z

tytułu obowiązku uiszczenia składek ubezpieczeniowych w takiej części, w jakiej ma

prawo uczestniczyć w podziale zysku. Przepis art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiąza-

niach podatkowych nie został zatem w przedmiotowej sprawie naruszony, tym wię-

cej, że także do tego zarzutu kasacyjnego odnoszą się wywody dotyczące przepisu

art. 382 KPC, ponieważ o tym, że wnioskodawca odpowiada za niezapłacone składki

ubezpieczeniowe oraz w jakim zakresie przesądzała decyzja organu rentowego z

dnia 29 grudnia 1997 r. i prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia

13 marca 1998 r. Powołanie się w kasacji na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z

dnia 27 lipca 1994 r. jest bezprzedmiotowe, gdyż wyrok ten dotyczył decyzji organu

rentowego z dnia 6 lipca 1993 r., a więc sprzed nowelizacji art. 2 i art. 47 ustawy o

4

zobowiązaniach podatkowych. Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest

kwestia występowania takich okoliczności jak interes społeczny lub słuszny interes

strony, które usprawiedliwiałyby zastosowanie art. 154 § 2 i 155 KPA, bądź art. 40

ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a więc zmianę lub uchylenie decyzji z

dnia 18 grudnia 1998 r. przez odstąpienie przez organ rentowy od orzeczenia odpo-

wiedzialności za składki na ubezpieczenia społeczne ze względu na zasady współ-

życia społecznego lub inne ważne względy społeczne. Sądy obu instancji odniosły

się do tej kwestii nie dopatrując się w stanie faktycznym sprawy okoliczności ze-

zwalających na uwzględnienie wniosku z dnia 27 kwietnia 1998 r. Jednakże ze

względu na treść przepisu art. 39311

KPC Sąd Najwyższy - rozpoznając kasację w jej

granicach - jest związany jej podstawami i wnioskami oraz stwierdza, iż kasacja sta-

wiająca jedynie zarzuty naruszenia art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podat-

kowych i art. 382 KPC uniemożliwia odniesienie się do kwestii będącej rzeczywistą

istotą sporu.

Skoro postawione w kasacji zarzuty okazały się nieuzasadnione Sąd Najwyż-

szy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia i w oparciu o art.

39312

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================