II UKN 633/00

Wyrok z dnia 21 listopada 2001 r.

II UKN 633/00

Ustalenie, że do wypadku doszło w wyniku przestępstwa (art. 442 § 2

KC), przy braku wyroku skazującego, następuje w oparciu o kryteria przewi-

dziane w przepisach prawa karnego.

Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2001 r. sprawy z po-

wództwa Barbary M. przeciwko Browarom Ł. Spółce Akcyjnej w Ł. o zadośćuczynie-

nie i rentę, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia

10 maja 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację,

nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 19 stycznia 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Łodzi oddalił powództwo Barbary M. przeciwko Browarom Ł. S.A. o

odszkodowanie i rentę z tytułu wypadku przy pracy z dnia 25 marca 1991 r. z uza-

sadnieniem, iż roszczenie powódki uległo trzyletniemu przedawnieniu z art. 442 § 1

KC, ponieważ pozew wpłynął dnia 19 września 1995 r., a brak było przesłanek do

zastosowania terminu przedawnienia z art. 442 § 2 KC.

Wyrokiem z dnia 10 maja 2000 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Łodzi oddalił apelację powódki, podzielając stanowisko Sądu pierw-

szej instancji. Kasacja powódki od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa

materialnego - art. 442 § 2 KC - przez jego niezastosowanie oraz art. 191 § 2 d. KK

przez uznanie, że naruszenie przepisów rozporządzenia Ministrów: Pracy i Opieki

Społecznej, Zdrowia, Przemysłu, Odbudowy, Administracji Publicznej oraz Ziem Od-

2

zyskanych z dnia 6 listopada 1946 r. (Dz.U. Nr 62, poz. 344 ze zm.) nie rodzi odpo-

wiedzialności karnej po stronie pozwanego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 39311

KPC

Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w jej granicach, a to oznacza, że zgłoszenie za-

rzutów naruszenia prawa materialnego powoduje, iż Sąd Najwyższy jest związany

ustalonym w sprawie stanem faktycznym. Kasacja nie zawiera zarzutu naruszenia

przepisów postępowania, a tym samym nie może kwestionować ustalenia, że po-

wódka, która uległa wypadkowi w dniu 25 marca 1991 r., polegającemu na złamaniu

prawej ręki miała świadomość doznania szkody oraz że zobowiązanym do jej napra-

wienia jest zakład pracy; pozew natomiast wpłynął dnia 19 września 1995 r., a więc

po upływie trzyletniego przedawnienia wynikającego z art. 442 § 1 KC. Wprawdzie

kasacja stoi na stanowisku, że przepis ten został zastosowany niewłaściwie, bowiem

powinien być zastosowany przepis art. 442 § 2 KC, a więc, że powódki dotyczy

przedawnienie dziesięcioletnie gdyż szkoda wynikła z przestępstwa - art. 191 § 2 d.

KK. Jednakże uchodzi uwadze skrżącej, iż wyrokiem z dnia 10 grudnia 1998 r. Sąd

Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi uchylił wyrok Sądu pierw-

szej instancji oddalający powództwo i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego

rozpoznania celem przeprowadzenia ustaleń w kierunku wystąpienia przesłanek do

zastosowania dziesięcioletniego okresu przedawnienia z art. 442 § 2 KC, a więc

spowodowania szkody zbrodnią lub występkiem. W ponownym postępowaniu Sąd

pierwszej instancji przeprowadził dowód z zeznań świadków i opinii biegłego na oko-

liczność naruszenia przez pracodawcę przepisów bhp powodującego odpowiedzial-

ność karną i doszedł do przekonania, iż w okolicznościach zdarzenia z dnia 25

marca 1991 r., w wyniku którego powódka doznała szkody nie można dopatrzyć się

znamion przestępstwa z art. 191 d. KK, a więc ustalić winy umyślną lub nieumyślną

osoby, będącej w zakładzie pracy odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę

pracy, polegającej na niedopełnieniu wynikającego stąd obowiązku i przez to powo-

dujące narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, cięż-

kiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Tego rodzaju przekonanie

Sądu pierwszej instancji, zaakceptowane przez Sąd drugiej instancji (mimo zarzutów

apelacji, które w zasadzie zostały powtórzone w kasacji) należy niewątpliwie do

3

ustaleń faktycznych, których kasacja poprzez brak zarzutu naruszenia przepisów

postępowania nie jest w stanie skutecznie zakwestionować. Prowadzi to do konkluzji,

iż przepis art. 442 § 2 KC nie został naruszony. Nie doszło także do obrazy art. 191 §

2 d. KK, gdyż - jak to wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 grudnia

1998 r., II UKN 348/98 (OSNAPiUS 2000 r. nr 2, poz. 77) - na gruncie prawa karnego

nie jest możliwe popełnienie zbrodni lub występku przez pracodawcę będącego jed-

nostką organizacyjną, gdyż przestępstwo może popełnić tylko osoba fizyczna. Wyni-

ka to zresztą wprost z brzmienia art. 191 § 1 d. KK (kto będąc odpowiedzialnym...) i §

2 (jeżeli sprawca...). Także, według wyroków Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca

1969 r., I PR 157/69 i z dnia 29 czerwca 1971 r., I PR 84/71 (Lex nr 14029 i nr 6951),

jakkolwiek sąd cywilny przy braku wyroku skazującego władny jest samodzielnie

ustalić, czy szkoda wynikła z przestępstwa, jednakże niezbędne jest ustalenie istnie-

nia znamion przestępstwa oznaczonych w prawie karnym i stosowanie kryteriów

przewidzianych w przepisach prawa karnego - przede wszystkim kryterium winy. Je-

żeli zatem ustalenia faktyczne w przedmiotowej sprawie (nie podważone w kasacji)

prowadzą do wniosku, iż zdarzenie z dnia 25 marca 1991 r. nastąpiło w okoliczno-

ściach, w których nie jest możliwe stwierdzenie znamion czynu przestępnego, należy

dojść do przekonania, iż zaskarżony wyrok nie zapadł z obrazą żadnego z podnie-

sionych w kasacji przepisów prawa materialnego.

W tym stanierzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw

do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================