II UKN 660/00

Wyrok z dnia 11 grudnia 2001 r.

II UKN 660/00

Decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego jest dokumentem urzę-

dowym w rozumieniu art. 244 § 1 KPC tylko w zakresie dotyczącym stwierdze-

nia istnienia lub nieistnienia choroby zawodowej. Stwierdzenie choroby zawo-

dowej nie jest równoznaczne z prawem do renty z tego tytułu (art. 18 ustawy z

dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).

Przewodniczący SSN Teresa Romer, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Maria

Tyszel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2001 r. sprawy z wniosku

Andrzeja S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o rentę

z tytułu choroby zawodowej, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Ape-

lacyjnego w Gdańsku z dnia 10 maja 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem

z dnia 10 maja 2000 r. [...] oddalił apelację Andrzeja S. od wyroku Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni z dnia 20 października 1999 r. [...],

oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału

w G. z dnia 11 marca 1999 r., którą organ rentowy odmówił przyznania prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą zawodową. Sąd ten

uznał za prawidłowe zarówno ustalenie Sądu pierwszej instancji, że wyniki postępo-

wania dowodowego nie dały podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca jest niezdolny

do pracy w związku z chorobą zawodową, jak i wskazaną podstawę prawną roz-

strzygnięcia.

W kasacji, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naru-

2

szenie „art. 233 § 1 KPC in fine poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie

materiału dowodowego a także art. 244 § 1 KPC poprzez nie przyjęcie zasady, że

dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone”

i wniósł o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie w całości poprzedzającego go

wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Kasacja jest nie zwykłym środkiem zaskarżenia, lecz środkiem o charakterze

ściśle prawnym, o ograniczonym zakresie podmiotowym, przedmiotowym i czaso-

wym, a Sąd Najwyższy nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji. Sto-

sownie do art. 39311

KPC przy rozpoznawaniu kasacji, Sąd Najwyższy jest związany

granicami kasacji wyznaczonymi jej podstawami, skonkretyzowanych zarzutami i ich

uzasadnieniem oraz wnioskami.

Zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 233 § 1 KPC jest chybiony. Na

czym to naruszenie polega, skoro Sąd drugiej instancji nie prowadził postępowania

dowodowego, tego autor kasacji nie wykazał. Autor kasacji pominął to, że wyrażona

w tym przepisie zasada pozostawia sądowi orzekającemu wybór określonych środ-

ków dowodowych, sposób ich przeprowadzenia oraz ocenę. Granice tej „swobody”

wyznaczają trzy czynniki: logiczny, ustawowy oraz ideologiczny, przez który rozumie

się poziom świadomości prawnej sędziego czyli znajomość przepisów, doktryny i

orzecznictwa, a także informacje dotyczące faktów życia społecznego, kultura

prawna, jak i system pozaprawnych reguł i ocen społecznych, do których odsyłają

przepisy obowiązującego prawa. Które z tych czynników narusza wyrok Sądu drugiej

instancji względnie, że Sąd pominął istotne, wnioskowane w postępowaniu apelacyj-

nym, dowody przeciwne, tego w kasacji nie wykazano. Sąd Najwyższy wielokrotnie

już wyjaśniał, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC zasadnie może być postawiony

sądowi drugiej instancji wówczas, gdy uzupełniając lub ponawiając dowody dokony-

wał on własnych nowych ustaleń faktycznych w sposób sprzeczny z regułami wyni-

kającymi z tego przepisu (wyrok z dnia 20 lutego 1997 r., I CKN 97/96 - OSN C 1997

z. 6-7, poz. 97, postanowienie z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 125/97, wyrok z dnia

18 lutego 1997 r., II UKN 77/96 - OSNAPiUS 1997 nr 21, poz. 427). Sąd Najwyższy

natomiast zwraca też uwagę na to, że ograniczenie zarzutu do fragmentu „in fine” art.

233 § 1 KPC jest niezrozumiałe. Wyrażony po łacinie zwrot oznacza bowiem „zakoń-

3

czenie”, a ponieważ jest to przepis jednozdaniowy, jego część końcowa (po przecin-

ku) nie ma samodzielnego bytu gramatycznego, stanowi jedynie dookreślenie pierw-

szej części tego zdania, zawierającej jego podmiot i orzeczenie. Tak sformułowany

zarzut jest więc sprzeczny z regułami gramatyki, a w konsekwencji również - logiki.

Nie usprawiedliwiony jest też zarzut naruszenia art. 244 § 1 KPC. Przede

wszystkim należy przypomnieć, że decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego o

stwierdzeniu choroby zawodowej nie jest wiążąca dla sądów orzekających w spra-

wach o świadczenia przysługujące z tytułu chorób zawodowych. Decyzja ta, podob-

nie jak decyzja o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej, podlega kontroli sądo-

wej. Treść uzasadnienia kasacji wskazuje, że zarzut ten wynika z poglądu jej autora,

że stwierdzenie istnienia u wnioskodawcy choroby zawodowej jest równoznaczne z

jego prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku prawidłowo ocenił „sądząc po wywodach apelacji, że co do

kilku kwestii istotnych w sprawie: zachodzi nieporozumienie” i wyjaśnił zasady przy-

znawania renty na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1975 r. o

świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst:

Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Autor kasacji całkowicie zignorował to uza-

sadnienie, natomiast Sąd Najwyższy nie widzi potrzeby powtarzania omówionych w

nim zasad orzekania w sprawach o renty z tytułu niezdolności do pracy. Zauważyć

tylko należy, co słusznie podkreślił Sąd Apelacyjny, iż sam fakt rozpoznania choroby

zawodowej nie uprawnia do przyznania renty ubezpieczonemu, u którego nie stwier-

dzono niezdolności do pracy. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że pozbawiony pod-

staw prawnych i całkowicie błędny jest pogląd kasacji, że tylko Państwowy Inspektor

Sanitarny oraz Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy są „wyłącznie uprawnione do

ustalania i określania zakresu choroby zawodowej”. W świetle tego poglądu, przy-

znawanie świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, należałoby

do innych organów niż to określa powołana wyżej ustawa z 12 czerwca 1975 r., i to z

wyłączeniem prawa odwołania się do sądu na podstawie art. 476 § 2 KPC. Odmowa

przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby zawodowej nie

stanowi naruszenia art. 244 § 1 KPC, bowiem moc dowodowa dokumentu urzędowe-

go, jakim jest decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego, jest ograniczona do

jego treści czyli stwierdzenia (odmowy stwierdzenia) istnienia choroby zawodowej,

natomiast decyzja ta nie określa niezdolności do pracy dla celów rentowych.

Mając powyższe na uwadze, uznając przytoczoną podstawę kasacyjną za nie

4

usprawiedliwioną, Sąd Najwyższy zgodnie z art. 39312

KPC orzekł jak w sentencji

wyroku.

========================================