I PKN 753/00

Wyrok z dnia 18 grudnia 2001 r.

I PKN 753/00

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2001 r. sprawy z powódz-

twa Władysława P. przeciwko Szkole Podstawowej w Z. o przywrócenie do pracy, na

skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Łodzi z dnia 16 maja 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bełchatowie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2000 r.

uznał za bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę z dnia 29 października 1999

r. dokonane powodowi Władysławowi P. przez pozwaną Szkołę Podstawową w Z.

Sąd ten ustalił, że powód był zatrudniony w pozwanej Szkole od 21 sierpnia

1995 r. w charakterze woźnego szkolnego, początkowo na podstawie umów o pracę

na czas określony, a następnie - od 1 lipca 1996 r. na podstawie umowy o pracę na

czas nieokreślony. Strona pozwana dokonała wypowiedzenia tej umowy, składając

oświadczenie w piśmie z 29 października 1999 r. , doręczonym powodowi tego sa-

mego dnia. Okres wypowiedzenia miał upłynąć 31 stycznia 2000 r. Jako przyczyny

wypowiedzenia wskazano „nieprzestrzeganie dyscypliny pracy, niewykonywanie po-

leceń służbowych, niedyspozycyjność i łamanie regulaminu pracy”. Powód nie jest

członkiem związku zawodowego. Zakres jego obowiązków pracodawca określił na

piśmie. Powód był 8 marca 1999 r. nietrzeźwy w pracy. Z tego powodu dyrektor

Szkoły zwolnił go od świadczenia pracy. Tego dnia dyrektor nie częstował pracowni-

ków szampanem. Zdarzało się, że powód (nie tylko tego dnia) był nietrzeźwy w miej-

scu pracy. W lipcu 1999 r. powód korzystał z urlopu wypoczynkowego. Dyrektor od-

wołał go z urlopu z uwagi na smołowanie dachu. Powód zgodził się na odwołanie.

Powód przyszedł rano do pracy, a następnie oddalił się z miejsca pracy. Po powrocie

2

był pod wpływem alkoholu. Z tej przyczyny dyrektor nie pozwolił mu wejść na dach i

nakazał opuszczenie terenu szkoły. Powód nie uskarżał się, że jest chory. Zdarzało

się, że inni pracownicy wykonywali za powoda jego obowiązki. W maju 1999 r. po-

wód nie wykonał polecenia dyrektora pobielenia krawężników przed Szkołą. Pod ko-

niec listopada Jacek S. miał wraz z powodem malować okna, ale wykonywał tę czyn-

ność sam, gdyż powód był tego dnia nietrzeźwy. Z uwagi na nietrzeźwość dyrektor

nakazał mu opuszczenie Szkoły. W grudniu 1999 r. powód był po raz kolejny nie-

trzeźwy w pracy. Powód pracował przy budowie domu dyrektora Szkoły Henryka K.

w godzinach pracy w Szkole, jak i po tych godzinach. W 1999 roku powód korzystał

ze zwolnień lekarskich przez 58 dni. W okresie od 4 do 23 sierpnia 1999 r. przebywał

w szpitalu na oddziale zakaźnym. Inni pracownicy, spośród 15 osób zatrudnianych

przez Szkołę, również korzystali ze zwolnień lekarskich w 1999 r.

Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że określenia użyte przez pracodawcę

w jego piśmie zawierającym oświadczenie o wypowiedzeniu są zbyt ogólne, aby

można było uznać, że spełniają przewidziane w art. 30 § 4 KP wymaganie wskazania

przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie. Sąd nie ograniczył się do stwierdzenia

naruszenia przez pracodawcę przepisów o wypowiadaniu umów o pracę lecz zbadał

też merytoryczną zasadność wypowiedzenia. Za niezasadny uznał zarzut niedyspo-

zycyjności, pod którym pracodawca rozumiał korzystanie ze zwolnień lekarskich. Z

drugiej strony Sąd stwierdził, że powód naruszał swe podstawowe obowiązki prze-

bywając w miejscu pracy w stanie nietrzeźwości. Wobec tego okoliczności dotyczące

jego sytuacji życiowej, niezwiązane ze stosunkiem pracy nie mogą wskazywać na

sprzeczność wypowiedzenia z zasadami współżycia społecznego. Za przyczynę

uzasadniającą wypowiedzenie nie może być - zdaniem Sądu Rejonowego - uznane

niewykonanie polecenia malowania krawężników z uwagi na upływ czasu między

tym zdarzeniem a wypowiedzeniem. Sąd rozważał też zgodność żądania pozwu z

zasadami współżycia społecznego. Powód naruszył zasady współżycia społecznego

przez przebywanie w pracy w stanie nietrzeźwym. Dyrektor Szkoły również naruszył

zasady współżycia społecznego przez to, że zatrudniał powoda na budowie swego

domu w czasie, gdy powód miał świadczyć pracę woźnego w Szkole. Stwierdzenie,

że obie strony stosunku pracy przekroczyły swe uprawnienia i obowiązki z tego sto-

sunku, doprowadziło Sąd pierwszej instancji do konkluzji, że „naganna postawa po-

woda nie może z uwagi na także niewłaściwe zachowanie pracodawcy stanowić

podstawy do uznania, że pomimo naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów po-

3

wrót powoda do pracy byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i spo-

łeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa”.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, po rozpozna-

niu apelacji strony pozwanej, zmienił zaskarżony wyrok i zasądził od pozwanej

Szkoły Podstawowej w Z. na rzecz Władysława P. kwotę 2.374,56 zł z odsetkami

tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę dokonane z naruszeniem

przepisów prawa. Sąd drugiej instancji nie podzielił poglądu Sądu Rejonowego, jako-

by zachowanie powoda naruszającego obowiązki pracownicze i zachowanie dyrekto-

ra zatrudniającego powoda prywatnie wzajemnie równoważyły się. Częste przypadki

spożywania przez powoda alkoholu w czasie i miejscu pracy nie mogą być niczym

usprawiedliwione. Ustalone przez Sąd Rejonowy naruszenie przez pozwaną Szkołę

przepisu art. 30 § 4 KP może być co najwyżej podstawą zasądzenia na rzecz powo-

da odszkodowania. W ocenie Sądu drugiej instancji, przywrócenie do pracy w szkole

woźnego, któremu zdarza się przebywać w miejscu i czasie pracy w stanie nietrzeź-

wym i takim może go widzieć młodzież szkolna, byłoby demoralizujące i jest niecelo-

we w rozumieniu art. 45 § 2 KP.

Powód wniósł kasację od tego wyroku, podnosząc zarzut naruszenia prawa

materialnego: art. 45 § 1 i 45 § 2 KP przez „przyjęcie niecelowości przywrócenia do

pracy powoda i zasądzenie odszkodowania na podstawie powołanego art. 45 § 2

KP” oraz (w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej) naruszenia art. 233 § 1 KPC

„przez przekroczenie granic w swobodnej ocenie dowodów przy ocenie postępowa-

nia powoda i pozwanego jako pracodawcy i wysnucie błędnych w tym zakresie wnio-

sków z dokonanych przez Sąd Rejonowy ustaleń”.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zarzuty kasacji nie są usprawiedliwione. W jej uzasadnieniu powołuje się ar-

gumenty nieodpowiednie do wskazanych podstaw. I tak zarzut naruszenia przepisu

art. 233 § 1 KPC nie został uzasadniony przez wskazanie, jakim dowodom Sąd dru-

giej instancji bezpodstawnie dał wiarę, a jakie niesłusznie pozbawił mocy dowodowej.

Sąd drugiej instancji nie prowadził postępowania dowodowego, a zatem dla skon-

struowania prawidłowej podstawy kasacyjnej konieczne byłoby powiązanie tego za-

rzutu z przepisem (przepisami) odnoszącym się do postępowania apelacyjnego.

Tymczasem w kasacji z tym zarzutem wiąże się rzekomo błędną ocenę proporcji na-

4

ruszeń zasad współżycia społecznego i niewłaściwego zachowania stron stosunku

pracy. Jest to płaszczyzna stosowania prawa materialnego. Tak przedstawiony pro-

blem sprowadza się do oceny prawidłowości subsumcji ustalonych faktów do hipote-

zy przepisu art. 45 § 2. Zdaniem Sądu Najwyższego, słusznie uznał Sąd Okręgowy w

zaskarżonym orzeczeniu, że powtarzające się przypadki nietrzeźwości powoda w

miejscu pracy czynią niecelowym (w rozumieniu art. 45 § 2 KP) przywrócenie go do

pracy, zważywszy, że wykonywał pracę w szkole, gdzie jego nietrzeźwość tym bar-

dziej była naganna jako mogąca wywołać zgorszenie i demoralizację młodzieży.

Wbrew zapatrywaniom autora kasacji, nie jest potrzebne udowodnienie złego wpływu

powoda na młodzież. Taka ocena jest uprawniona przez sam charakter placówki za-

trudniającej powoda. Natomiast dla uzasadnienia zarzutu naruszenia prawa mate-

rialnego skarżący powołuje się na brak dowodów „rzeczowych” na nietrzeźwość po-

woda w miejscu pracy. Niezależnie od tego mankamentu konstrukcyjnego, zarzut ten

jest niesłuszny. Dla ustalenia nietrzeźwości pracownika w pracy nie jest niezbędne

przeprowadzenie dowodów „rzeczowych”. Okoliczność ta może być udowodniona

wszelkimi środkami dowodowymi. W kasacji nie wskazuje się zresztą z jakiego prze-

pisu miałyby wynikać ograniczenia dowodowe w tym zakresie. Na uzasadnienie za-

rzutu naruszenia art. 45 § 1 i art. 45 § 2 KP powołuje się też w kasacji trudną sytua-

cję życiową powoda, nie podając żadnych konkretów. Nie wiadomo więc, jakie oko-

liczności życiowe dotyczące powoda mogłyby podważyć pogląd o niecelowości

przywrócenia go do pracy.

Kasacja jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała zatem od-

daleniu (art. 39312

KPC).

========================================