I PKN 758/00

Wyrok z dnia 8 stycznia 2002 r.

I PKN 758/00

Przy stosowaniu § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca

1997 r. w sprawie wynagradzania pracowników zatrudnionych w jednostkach

organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 77, poz. 482 ze

zm.) nie można traktować jako jednego zatrudnienia, okresów pracy u dwóch

różnych pracodawców na podstawie odrębnych stosunków pracy, choćby

drugi pracodawca był następcą prawnym pierwszego.

Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Katarzyna

Gonera, Józef Iwulski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2002 r. sprawy z powództwa

Ryszarda P. przeciwko Gminie P. - Ośrodkowi Profilaktyki i Rozwiązywania Proble-

mów Alkoholowych w P. o zapłatę nagrody jubileuszowej, na skutek kasacji strony

pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Poznaniu z dnia 2 czerwca 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Pile wyrokiem z dnia 8 marca 2000 r. [...] zasądził

od pozwanego Gminnego Ośrodka Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoho-

lowych w P. na rzecz powoda Ryszarda P. kwotę 6.641,16 zł tytułem nagrody jubileu-

szowej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 sierpnia 1999 r. Sąd Rejonowy

ustalił, że powód był zatrudniony: 1) od 16 sierpnia 1959 r. do 31 sierpnia 1965 r. w

Szkole Podstawowej w P., 2) od 1 września 1965 r. do 31 marca 1990 r. w Szkole

Policji w P. oraz 3) od 14 września 1988 r. do 31 sierpnia 1995 r. w Zespole Szkół

Ekonomicznych w P. Pismem z dnia 4 marca 1991 r. przewodniczący zarządu miasta

w P. powołał powoda na stanowisko dyrektora Izby Wytrzeźwień w P. od dnia 5

marca 1991 r. Na stanowisku dyrektora tej Izby powód był zatrudniony do 30 czerwca

2

1999 r. Izba uległa likwidacji, a stosunek pracy rozwiązany za porozumieniem stron.

Od 1 lipca 1999 r. powód został zatrudniony na stanowisku dyrektora pozwanego

Ośrodka na czas określony, tj. do czasu zatrudnienia dyrektora wyłonionego w dro-

dze konkursu. Ośrodek jest następcą prawnym zlikwidowanej Izby Wytrzeźwień w P.

Stosunek pracy stron ustał z dniem 1 listopada 1999 r. W okresie od 1 kwietnia 1990

r. do 4 marca 1991 r. powód pracował tylko u jednego pracodawcy, tj. w Zespole

Szkół Ekonomicznych w P. Okres zatrudnienia w Zespole Szkół Ekonomicznych w P.

zakończył się w dniu 31 sierpnia 1995 r. Wynagrodzenie powoda za sierpień 1999 r.

wynosiło 2.213,72 zł. Zgodnie z § 9 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1

lipca 1997 r. w sprawie wynagradzania pracowników zatrudnionych w jednostkach

organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 77, poz. 482 ze zm.)

do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej wlicza się wszystkie po-

przednio zakończone okresy zatrudnienia. W razie równoczesnego pozostawania w

więcej niż jednym stosunku pracy, do okresu pracy uprawniającego do nagrody wli-

cza się jeden z tych okresów. Niesporną okolicznością jest, że w okresie od 1 kwiet-

nia 1990 r. do 4 marca 1991 r. powód był zatrudniony wyłącznie w Zespole Szkół

Ekonomicznych w P. Jest również poza sporem, że zatrudnienie to ustało w dniu 31

sierpnia 1995 r. Brak jest przeszkód, aby ten okres zatrudnienia zaliczyć powodowi

do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej. Powód w dniu 15 sierp-

nia 1999 r. osiągnął 40-letni staż pracy. Po 40 latach przysługuje powodowi nagroda

jubileuszowa w wysokości 300% wynagrodzenia miesięcznego.

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2000 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Poznaniu oddalił apelację pozwanego. Sąd Okręgowy przejął

ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji. Niesporne między stro-

nami jest, że okres zatrudnienia powoda w Zespole Szkół Ekonomicznych w P. za-

kończył się przed nabyciem prawa do nagrody jubileuszowej. Okres zatrudnienia po-

woda od 1 kwietnia 1990 r. do 4 marca 1991 r. w Zespole Szkół Ekonomicznych w P.

był zatrudnieniem w jedynym miejscu pracy. Do okresu pracy powoda należy więc

zaliczyć następujące okresy: 1) w Szkole Podstawowej w P. od dnia 16 sierpnia 1959

r. do 31 sierpnia 1965 r. (łącznie 9 lat i 14 dni), 2) w Szkole Policji w P. od 1 września

1965 r. do 31 marca 1990 r. (łącznie 24 lata 5 miesięcy), 3) w Zespole Szkół Ekono-

micznych w P. w okresie od 1 kwietnia 1990 r. do 4 marca 1991 r. (łącznie 11 miesię-

cy i 4 dni), 4) u pozwanego i jego poprzednika prawnego od 4 marca 1991 r. do 1

listopada 1999 r. (łącznie 8 lat, 6 miesięcy i 27 dni). Łączny okres zatrudnienia powo-

3

da w dniu ustania stosunku pracy wynosił więc 42 lata, 12 miesięcy i 16 dni. Wbrew

zarzutom pozwanego żaden z okresów zatrudnienia powoda nie został zaliczony po-

dwójnie. Okres zatrudnienia powoda w Zespole Szkół Ekonomicznych w P. został

zaliczony tylko w części, gdy było to jedyne miejsce pracy powoda.

Kasację od tego wyroku wniosła strona pozwana, która zarzuciła naruszenie §

9 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 1997 r. przez przyjęcie, że

pozwala on na zaliczenie do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej,

okresu zatrudnienia niezakończonego przed podjęciem pracy u aktualnego praco-

dawcy lub też na wliczenie do takiego okresu pracy dwóch równocześnie trwających

stosunków pracy. Zdaniem strony pozwanej § 9 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Mini-

strów z dnia 1 lipca 1997 r. pozwalają na wliczenie do okresu pracy uprawniającego

do nagrody jubileuszowej jedynie poprzedniego i zakończonego okresu zatrudnienia,

a nadto w razie równoczesnego pozostawania w więcej niż jednym stosunku pracy,

na wliczenie tylko jednego z tych okresów. W świetle tego wliczenie powodowi do

okresu pracy uprawniającego do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej, zatrud-

nienia w Zespole Szkół Ekonomicznych w P. od 1 kwietnia 1990 r. do 4 marca 1991 r.

pozbawione jest podstaw prawnych. Zatrudnienie to bowiem nie zakończyło się 4

marca 1991 r., lecz trwało do 31 sierpnia 1995 r. Nie mogło być ono uznane za po-

przedni i zakończony okres pracy w stosunku do zatrudnienia powoda w Izbie Wy-

trzeźwień. Z drugiej strony było ono równoczesnym pozostawaniem w więcej niż jed-

nym stosunku pracy i dlatego zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia do okresu pracy

uprawniającego do nagrody jubileuszowej nie mogły być zaliczone obydwa te okresy,

tak jak uczynił to Sąd, lecz jedynie jeden z nich. Z § 9 ust. 2 rozporządzenia wynika

zdaniem pozwanego, iż do okresu pracy uprawniającego do nabycia nagrody jubile-

uszowej zaliczone mogą być tylko te okresy wcześniejszego zatrudnienia, które za-

kończyły się przed podjęciem zatrudnienia u aktualnego pracodawcy. Odmienna in-

terpretacja tego przepisu prowadziłaby do sytuacji, w której pracodawca, zatrudniając

pracownika, nie mógłby ustalić, kiedy i jaka nagroda będzie mu przysługiwać.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istota występującego w sprawie problemu sprowadza się do wykładni i zasto-

sowania § 9 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 1997 r. w spra-

wie wynagradzania pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jed-

4

nostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z nimi do okresu pracy uprawniającego do

nagrody jubileuszowej wlicza się wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrud-

nienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu

do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (ust. 2). W razie rów-

noczesnego pozostawania w więcej niż w jednym stosunku pracy, do okresu pracy

uprawniającego do nagrody wlicza się jeden z tych okresów (ust. 3). Nie były one

dotychczas przedmiotem rozpoznania w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a ich wy-

kładnia ma poważne znaczenie, gdyż w systemie prawnym podobne (identyczne)

regulacje są liczne (por. np. § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia

11 września 2001 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniają-

cych pracowników uczelni do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wy-

płacania, Dz.U. Nr 101, poz. 1094; § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26

lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowni-

ków samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samo-

rządu terytorialnego, Dz.U. Nr 61, poz. 708 ze zm.; § 11 rozporządzenia Rady Mini-

strów z dnia 26 lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifika-

cyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach

powiatowych i urzędach marszałkowskich, Dz.U. Nr 61, poz. 707 ze zm.; § 9 rozpo-

rządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania

pracowników nie będących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzę-

dach administracji rządowej i pracowników innych jednostek, Dz.U. Nr 24, poz. 299

ze zm.; § 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca

1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki

zdrowotnej, Dz.U. Nr 52, poz. 543 ze zm.; art. 92 § 4 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001

r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.).

Na wstępie trzeba jednak dokonać pewnych uściśleń, co do stanu faktycznego

sprawy i jego prawnej kwalifikacji. Sąd drugiej instancji popełnił bowiem kilka błędów

matematycznych w ustaleniu poszczególnych okresów zatrudnienia powoda, które

prowadziłyby do wątpliwości, czy 40-letni staż nie upłynął mu w okresie zatrudnienia

w Izbie Wytrzeźwień w P. Przede wszystkim jednak Sądy obu instancji (a także

strony) nie dostrzegły, że w ostatnim czasie powód był zatrudniony na podstawie

dwóch różnych stosunków pracy, u dwóch pracodawców. Sądy przyjęły, że pozwany

Ośrodek jest następcą prawnym Izby Wytrzeźwień w P. Być może tak jest, ale nie w

zakresie stosunku pracy powoda. Powód nie został bowiem przejęty przez pozwany

5

Ośrodek w trybie art. 231

§ 1 k.p. (nawet, gdyby tak było, to i tak byłyby to dwa

okresy zatrudnienia - por. art. 36 § 11

k.p.). W okresie od dnia 5 marca 1991 r. do

dnia 30 czerwca 1999 r. powód był zatrudniony w Izbie Wytrzeźwień w P. na podsta-

wie umowy o pracę na czas nie określony i ta umowa została rozwiązana za poro-

zumieniem stron. Od 1 lipca 1999 r. powód został zatrudniony na stanowisku dyrekto-

ra pozwanego Ośrodka na podstawie umowy o pracę na czas określony i umowa ta

rozwiązała się z upływem jej terminu w dniu 1 listopada 1999 r. Były to więc dwa

okresy zatrudnienia, na różnych podstawach i u różnych pracodawców. Nie ma więc

żadnych podstaw, aby kwalifikować te okresy jako jedno zatrudnienie.

Okresy zatrudnienia powoda przedstawiają się więc następująco: 1) w Szkole

w P. od dnia 16 sierpnia 1959 r. do 31 sierpnia 1965 r. (łącznie 6 lat i 15 dni, a nie jak

przyjął Sąd drugiej instancji - 9 lat i 14 dni), 2) w Szkole Policji w P. od 1 września

1965 r. do 31 marca 1990 r. (łącznie 24 lata i 7 miesięcy, a nie jak przyjął Sąd drugiej

instancji - 24 lata i 5 miesięcy), 3) w Zespole Szkół Ekonomicznych w P. w okresie od

14 września 1988 r. do 31 sierpnia 1995 r., z czego jako zatrudnienia wyłącznego

dotyczy okres od 1 kwietnia 1990 r. do 4 marca 1991 r. (łącznie 11 miesięcy i 4 dni),

4) w Izbie Wytrzeźwień w P. od 4 marca 1991 r. do 30 czerwca 1999 r. (łącznie 8 lat,

3 miesięcy i 25 dni), 5) w pozwanym Ośrodku od 1 lipca 1999 r. do 1 listopada 1999

r. (łącznie 4 miesiące).

Dopiero po tych uściśleniach możliwa jest prawidłowa ocena zastosowania

przez Sądy § 9 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lipca 1997 r. W tym

zakresie należy stwierdzić, że Sądy niewątpliwie prawidłowo interpretowały § 9 ust.

3, gdyż stosowały wprost wyrażoną w nim zasadę, że w razie równoczesnego pozo-

stawania w więcej niż w jednym stosunku pracy, do okresu pracy uprawniającego do

nagrody wlicza się jeden z tych okresów. Sądy też prawidłowo zastosowały ten prze-

pis, skoro okres zatrudnienia powoda w Zespole Szkół Ekonomicznych w P. (od 14

września 1988 r. do 31 sierpnia 1995 r.) zaliczyły do stażu pracy tylko w części, w

której było to jedyne miejsce pracy powoda (od 1 kwietnia 1990 r. do 4 marca 1991

r.). Na początku (do 31 marca 1990 r.) zatrudnienie to było bowiem równoczesne z

zatrudnieniem w Szkole Policji w P., a na końcu (od 4 marca 1991 r. do 31 sierpnia

1995 r.) z zatrudnieniem w Izbie Wytrzeźwień w P. Przy zaliczeniu w całości tych

okresów pracy (w Szkole Policji w P. i w Izbie Wytrzeźwień w P.) zgodnie z § 9 ust. 3

rozporządzenia do stażu pracy powoda mógł być zaliczony tylko okres pracy w Ze-

spole Szkół Ekonomicznych od dnia 1 kwietnia 1990 r. do 4 marca 1991 r.

6

Jeżeli chodzi o wykładnię § 9 ust. 2 rozporządzenia, to Sądy w tym zakresie

nie wypowiedziały się wyraźnie, czy przez okresy „poprzednie i zakończone” rozu-

mieją okresy zatrudnienia, które rozpoczęły się wcześniej i zostały zakończone przed

rozpoczęciem zatrudnienia u pracodawcy, w czasie którego pracownik ma nabyć

prawo do nagrody jubileuszowej (tak, w sposób zwężający interpretuje ten przepis

strona pozwana), czy też okresy, które rozpoczęły się przed tym zatrudnieniem i za-

kończyły się, choćby w czasie trwającego już zatrudnienia u tego pracodawcy (tak jak

się wydaje w sposób korzystny dla pracownika - przyjął Sąd drugiej instancji). Pro-

blem wykładni pojęcia „poprzednie zatrudnienie” ma bardzo długą historię, która za-

owocowała różnorodnymi poglądami w orzecznictwie i doktrynie (por. uchwała z dnia

26 sierpnia 1987 r., III PZP 37/87, OSNCP 1989 r. z. 1, poz. 11; OSPiKA 1988 r. z. 4,

poz. 82 z glosą B. Wagner; uchwała z dnia 27 stycznia 1977 r., V PZP 5/76, OSNCP

1977 z. 4 poz. 63, OSPiKA 1977 r. z. 11-12, poz. 181 z glosą J. Logi; PiP 1978 r. nr

8-9, s. 260 z glosą L. Florka; uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 6 lutego 1979 r.,

V PZP 5/78, OSNCP 1979 r. z. 6, poz. 109; uchwała pełnego składu Izby Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 1988 r., III PZP 33/88, OSNCP 1989 r.

z. 7-8, poz. 108; OSP 1990 r. z. 8, poz. 310 z glosą A. Świątkowskiego). Przez poję-

cie „poprzednie zatrudnienie” można bowiem rozumieć zatrudnienie, które rozpo-

częło się i trwało wcześniej od obecnego zatrudnienia, bądź jako zatrudnienie, które

rozpoczęło się, trwało wcześniej i zakończyło się przed rozpoczęciem zatrudnienia

obecnego, albo wreszcie jako zatrudnienie, które rozpoczęło się, trwało wcześniej i

zakończyło się w czasie zatrudnienia obecnego. Z analizowanego § 9 ust. 2 rozpo-

rządzenia wynika, że odrzucić należy pierwszą możliwość, gdyż niewątpliwie po-

przednie zatrudnienie musi być zakończone. Dwie pozostałe możliwości natomiast

dadzą się uzasadnić wykładnią gramatyczną przepisu (może bardziej racjonalna wy-

daje się wykładnia wyprowadzona z zasady lege non distiquente, gdyż przepis nie

rozróżnia, czy poprzednie zatrudnienie ma się zakończyć przed datą podjęcia aktual-

nego zatrudnienia, czy może nastąpić to w trakcie jego trwania).

Rozstrzygnięcie tego problemu nie jest jednak potrzebne w stanie faktycznym

sprawy. Jeżeli bowiem zbadamy staż pracy powoda w dniu rozpoczęcia jego zatrud-

nienia u pozwanego pracodawcy, to okazuje się, że wszystkie poprzednie (niejedno-

czesne) okresy zatrudnienia były już wówczas zakończone, co w szczególności doty-

czy zatrudnienia w Zespole Szkół Ekonomicznych. Zatrudnienie to bowiem ustało w

dniu 31 sierpnia 1995 r., a ostatni stosunek pracy powoda u strony pozwanej rozpo-

7

czął się w dniu 1 lipca 1999 r. (stosunek pracy powoda w Zespole Szkół Ekonomicz-

nych nie był zakończony w dacie rozpoczęcia przedostatniego zatrudnienia powoda

w Izbie Wytrzeźwień). Prawidłowe wyliczenie stażu pracy powoda w dniu 1 lipca

1999 r. (rozpoczęcie pracy w pozwanym Ośrodku) po wliczeniu tylko okresów nie

będących zatrudnieniem jednoczesnym i wyłącznie okresów już w tej dacie zakoń-

czonych, prowadzi do wniosku, że powodowi należy zaliczyć okresy pracy: w Szkole

w P. od dnia 16 sierpnia 1959 r. do 31 sierpnia 1965 r. (łącznie 6 lat i 15 dni, 2) w

Szkole Policji w P. od 1 września 1965 r. do 31 marca 1990 r. (łącznie 24 lata i 7 mie-

sięcy), 3) w Zespole Szkół Ekonomicznych w P. od 1 kwietnia 1990 r. do 4 marca

1991 r. (łącznie 11 miesięcy i 4 dni) oraz 4) w Izbie Wytrzeźwień w P. od 4 marca

1991 r. do 30 czerwca 1999 r. (łącznie 8 lat, 3 miesięcy i 25 dni). W dniu 1 lipca 1999

r. staż pracy powoda wynosił 39 lat, 10 miesięcy i 14 dni. Staż 40 lat zatrudnienia

powód osiągnął więc w dniu 15 sierpnia 1999 r. w czasie zatrudnienia w pozwanym

Ośrodku. Nabył więc w tym dniu prawo do nagrody jubileuszowej co oznacza, iż za-

skarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, bez względu na sposób wykładni § 9 ust. 2

rozporządzenia.

Zarzut naruszenia tego przepisu nie jest więc usprawiedliwioną podstawą ka-

sacji, która podlegała oddaleniu na mocy art. 39312

k.p.c..

========================================