I PKN 783/00

Wyrok z dnia 10 stycznia 2002 r.

I PKN 783/00

Konsultacji związkowej nie wymaga wypowiedzenie umowy o pracę za-

wartej na czas nie określony dokonane w następstwie odwołania pracownika z

zarządu spółki kapitałowej.

Przewodniczący SSN Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2002 r. sprawy z po-

wództwa Bogusława R. przeciwko Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej Spółce z

o.o. w R.P. o odszkodowanie, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2000 r. [...]

z m i e n i ł zaskarżony wyrok i oddalił apelację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z

dnia 28 stycznia 2000 r. [...] oddalił powództwo Bogusława R. przeciwko Przedsię-

biorstwu Energetyki Cieplnej - Spółce z o.o. w R.P. o odszkodowanie. W motywach

tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy powołał się na poniższe ustalenia faktyczne oraz

ich prawne oceny.

Powód Bogusław R. był w pozwanej Spółce zatrudniony na stanowisku preze-

sa jej Zarządu na czas nie określony w pełnym wymiarze czasu pracy. Uchwałą Wal-

nego Zgromadzenia Wspólników z dnia 3 marca 1999 r. zmieniono powodowi pod-

stawę naliczania płacy , uzależniając ją od średniej krajowej, a nie - jak poprzednio -

od średniej zakładowej, co sprowadziło się do obniżenia wynagrodzenia. Na posie-

dzeniu Rady Nadzorczej w dniu 19 kwietnia 1999 r. Burmistrz Miasta R.P. i jego za-

stępca przekazali powodowi ofertę zmiany warunków płacowych na zasadzie poro-

zumienia stron. Powód nie zgłaszał zastrzeżeń do tej propozycji organu założyciel-

skiego i kilka dni później podpisał porozumienie. Walne Zgromadzenie Wspólników

2

Spółki podjęło w dniu 22 czerwca 1999 r. uchwałę [...] w sprawie odwołania powoda

z zajmowanego stanowiska. W trakcie tego posiedzenia przewodniczący Rady Nad-

zorczej wręczył powodowi pismo zawierające wypowiedzenie umowy o pracę. Powód

jest członkiem Krajowego Związku Zawodowego Ciepłowników - Oddziałowej Orga-

nizacji Związkowej w R.P. Zamiaru wypowiedzenia nie konsultowano z organizacją

związkową, której powód był członkiem.

Sąd Okręgowy uznał, że wymaganie przewidzianej w art. 38 k.p. konsultacji z

organizacją związkową i podawania jej przyczyny uzasadniającej odwołanie powoda

jest w istocie zbędne i miałoby jedynie formalne znaczenie. Odwołany ze stanowiska

członek zarządu spółki nie może bowiem tak czy owak świadczyć pracy określonej w

umowie o pracę. Sąd Okręgowy nie zaakceptował też poglądu powoda, że obniżenie

mu wynagrodzenia za pracę wymagało wypowiedzenia zmieniającego. Porozumienie

stron stanowi bowiem częstą i preferowaną przez prawo pracy formę kształtowania

treści stosunku pracy.

W uwzględnieniu apelacji powoda Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2000 r. [...] zmienił zaskarżone

orzeczenie w ten sposób, że od strony pozwanej zasądził mu kwotę 13.431,84 zł z

ustawowymi odsetkami od daty wyrokowania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd

Apelacyjny stwierdził, że wprawdzie odwołanie powoda ze stanowiska prezesa Za-

rządu uzasadniało wypowiedzenie mu umowy o pracę, ale nie zwalniało pracodawcy

z obowiązku przeprowadzenia związkowej konsultacji, choćby miała ona mieć tylko

formalny charakter, skoro w dacie wypowiedzenia powód był członkiem zakładowej

struktury Krajowego Związku Ciepłowników. Niedopełnienie tego obowiązku przez

pracodawcę uzasadniało zasądzenie powodowi na podstawie art. 471

k.p. odszkodo-

wania w wysokości wynagrodzenia za trzymiesięczny okres wypowiedzenia.

Kasację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana zarzucając „błędną

wykładnię art. 38 § 1 k.p. w związku z art. 197 KH przez przyjęcie, że w odniesieniu

do członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością istnieje obligatoryjny

wymóg konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie-

określony z reprezentującą go organizacją związkową” oraz domagając się na tej

podstawie zmiany zaskarżonego orzeczenia przez oddalenie apelacji, ewentualnie

uchylenia kwestionowanego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu

do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji powołującym się na poglądy

literatury prawniczej podniesiono, że skoro odwołany członek zarządu spółki kapita-

3

łowej nie może z powodu utraty stanowiska świadczyć umówionej pracy, to stosowa-

nie przy wypowiadaniu umowy o pracę wymagania konsultacji z organizacją związ-

kową i podawania jej oczywistej skądinąd przyczyny uzasadniającej rozwiązanie sto-

sunku pracy jest zbędnym formalizmem, nie spełniającym ustawowej funkcji tej in-

stytucji prawnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja zasługuje na uwzględnienie, gdyż usprawiedliwiona jest jej podstawa.

Zaskarżony wyrok został bowiem rzeczywiście wydany z naruszeniem art. 38 k.p. w

związku z art. 197 KH. Co prawda żaden z tych przepisów nie wyłącza expressis

verbis związkowej konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę na stanowisku

członka zarządu spółki kapitałowej w następstwie odwołania danej osoby ze składu

zarządu, a przepis art. 197 § 1 KH stanowił nawet, że istniejąca w każdej chwili moż-

liwość odwołania „nie uwłacza roszczeniom z umowy o pracę”, lecz to jeszcze nie

znaczy, iż przeprowadzenie takiej konsultacji jest dla pracodawcy przedmiotem jego

prawnego obowiązku. Jej celem jest kontrola zasadności zamierzonych wypowie-

dzeń, czemu służy podanie przyczyny wypowiedzenia do wiadomości reprezentują-

cej pracownika zakładowej organizacji związkowej, której ewentualny sprzeciw naka-

zuje pracodawcy wstrzymać się z podjęciem ostatecznej decyzji do czasu zajęcia

stanowiska przez ogólnokrajową organizację związkową. Jeżeli jednak wypowiedze-

nie umowy o pracę jest skutkiem uprzedniego pozbawienia danej osoby członkostwa

w organie zarządzającym spółką, to cele analizowanej konsultacji są niemożliwe do

urzeczywistnienia, a poza tym przyczyny ustania stosunku pracy nie są wówczas w

gruncie rzeczy związane ze stosunkiem pracy, tylko ze stosunkiem organizacyjnym,

w odniesieniu do którego organy pracowniczego przedstawicielstwa związkowego

nie mają żadnych kompetencji kontrolnych.

Rozumowanie to potwierdza i wzmacnia regulacja przyjęta w art. 69 k.p.

wobec stosunków pracy na podstawie jednolitego aktu powołania, a więc aktu

powodującego powierzenie kierowniczej funkcji i zarazem nawiązanie umownego

stosunku pracy na czas nie określony. W konsekwencji akt odwołania ze stanowiska

nie tylko pozbawia kierowniczych kompetencji, ale jest równoznaczny co najmniej z

wypowiedzeniem stosunku pracy (art. 70 § 2 k.p.). Pomimo wspomnianej jednolitości

aktu powołania i odpowiednio aktu odwołania, ustawodawca wyraźnie wyłączył

4

związkową konsultację zamiaru odwołania jako przesłanki ustania stosunku pracy.

Zgodnie z art. 69 k.p. do stosunku pracy na podstawie powołania stosuje się w

zasadzie przepisy o umowie o pracę na czas nie określony, ale według postanowień

pkt 1 nie dotyczy to między innymi trybu postępowania przy rozwiązywaniu umów o

pracę. Innymi słowy, wykładnia przepisów art. 38 k.p. w związku z art. 197 KH i art.

69 pkt 1 k.p. stosowanego w drodze analogii upoważnia do wniosku, że konsultacji

związkowej nie wymaga wypowiedzenie bezterminowej umowy o pracę dokonywane

w następstwie odwołania danej osoby ze składu zarządu spółki kapitałowej.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39315

k.p.c. orzekł

jak w sentencji.

========================================