II UKN 732/00

Wyrok z dnia 17 stycznia 2002 r.

II UKN 732/00

Sąd drugiej instancji nie ma obowiązku przeprowadzenia z urzędu do-

wodów dotyczących okresu ubezpieczenia, który nie był przedmiotem decyzji

organu rentowego ani odwołania ubezpieczonego.

Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Roman Kuczyński, Jerzy Kuźniar.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2002 r. sprawy z wniosku

Michała P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.M. o

rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Łodzi z dnia 20 czerwca 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację i wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej w urzędu.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi po ponownym

rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 20 czerwca 2000 r. oddalił apelację ubezpie-

czonego Michała P. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-

łecznych w Łodzi z dnia 31 sierpnia 1998 r., oddalającego odwołanie ubezpieczone-

go od decyzji organu rentowego odmawiającej przyznania mu renty z tytułu niezdol-

ności do pracy z uwagi na brak co najmniej 5 letniego okresu zatrudnienia w dziesię-

cioleciu poprzedzającym powstanie u niego niezdolności do pracy. W sprawie tej

ustalono, że schorzenie powodujące u ubezpieczonego niezdolność do pracy zostało

stwierdzone w okresie pobytu przezeń w szpitalu więziennym od 15 stycznia do 11

czerwca 1997 r. Na okoliczność daty powstania tej niezdolności Sąd Apelacyjny przy

ponownym rozpoznaniu sprawy zażądał pełnej dokumentacji medycznej ubezpieczo-

nego, a następnie dopuścił dowód z uzupełniającej pisemnej opinii biegłych lekarzy

sądowych - specjalisty chorób wewnętrznych oraz chirurga, którzy uznali, że ubez-

2

pieczony nie był inwalidą przed majem 1998 r. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny uznał,

że ubezpieczony nie stał się osobą niezdolną do pracy przed upływem 18 miesięcy

od ustania ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tj. przed

dniem 30 maja 1993 r., przez co nie mógł nabyć uprawnień rentowych.

W kasacji wnioskodawcy jego pełnomocnik podniosła zarzut naruszenia art.

227 i 232 KPC w związku z art. 473 KPC, uzasadniany oddaleniem wniosku o do-

puszczenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność pracy w latach 1992-

94 „u pracodawcy, który nie dopełnił obowiązku ubezpieczenia wnioskodawcy w

ZUS”. Takiego wniosku dowodowego nie składał wcześniej, „gdyż Sąd nie pytał go o

świadków”, natomiast korzystał z pomocy prawnej udzielonej mu z urzędu dopiero po

uchyleniu przez Sąd Najwyższy poprzedniego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26

stycznia 1999 r. Na tej podstawie pełnomocnik wnioskodawcy domagała się uchyle-

nia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz za-

sądzenia kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty kasacji są chybione. Wbrew twierdzeniom w niej zawartym, Sąd Ape-

lacyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy procedował w granicach oceny prawnej i

wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Sądu Najwyższego z

dnia 23 listopada 1999 r., uchylającym sprawę do ponownego rozpoznania wyłącznie

w celu zweryfikowania prawidłowej daty powstania niezdolności do pracy wniosko-

dawcy. Wykluczało to badanie jego twierdzeń o zatrudnieniu w latach 1992-94 u bli-

żej nieokreślonego pracodawcy (a contrario art. 386 § 6 KPC w związku z art. 39319

KPC). Takiego oświadczenia ani zeznań świadków dotyczących sygnalizowanego

nowego okresu ubezpieczenia wnioskodawca nie składał w postępowaniu rentowym.

Kwestii tej nie podnosił w odwołaniu od negatywnej decyzji rentowej, a także w ape-

lacji od wyroku Sądu pierwszej instancji. Twierdzenie o spornym, ale nowym okresie

ubezpieczenia pojawiło się dopiero w kasacji sporządzonej przez pełnomocnika

wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26 stycznia 1999 r. i jak wynika

z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1999 r. Wniosek ten

nie był przedmiotem oceny prawnej ani wskazań co do dalszego postępowania w

sprawie, w konsekwencji czego Sąd drugiej instancji prawidłowo oddalił wniosek do-

wodowy zgłoszony przez pełnomocnika wnioskodawcy na rozprawie w dniu 9 maja

3

2000 r. Z tych przyczyn kasacyjny zarzut naruszenia art. 227, 232 i 473 KPC, pole-

gający na nieprzeprowadzeniu z urzędu przez Sąd Apelacyjny dowodu w zakresie

nowego okresu ubezpieczenia, jaki nie był przedmiotem decyzji organu rentowego, a

w konsekwencji nie był objęty zakresem odwołania skierowanego do sądu ubezpie-

czeń społecznych, był bezzasadny. Powyższe oznacza, że przedmiotem postępowa-

nia sądowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym zakresem ka-

sacyjnego zaskarżenia nie może być kwestia nie objęta decyzją organu rentowego.

Natomiast w zakresie wskazanym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 lis-

topada 1999 r., Sąd drugiej instancji zażądał z Przychodni Rejonowej w R. pełnej do-

kumentacji medycznej, a następnie przeprowadził dowód z uzupełniającej pisemnej

opinii biegłych lekarzy sądowych, którzy wykazali, że wnioskodawca nie był inwalidą

przed upływem 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia. Uzasad-

nienie zaskarżonego wyroku zawiera szczegółowy opis postępowania dowodowego

w zakresie, którego wynik wykluczał możliwość przyjęcia, że wnioskodawca spełnił

warunek powstania inwalidztwa (niezdolności do pracy) przed upływem 18 miesięcy

od ustania ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tj. przed

dniem 30 maja 1993 r., wymagany do przyznania mu uprawnień rentowych (art. 32

pkt 3 ustawy o z.e.p.). Sądy nie są też obowiązane do uwzględniania kolejnych wnio-

sków dowodowych strony tak długo, aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę, ale

pomijają je od momentu ostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1997 r., II UKN 45/97, OSNAPiUS

1998 nr 1, poz. 24).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art.

39312

KPC, a także wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej z urzędu, który nie zawierał koniecznego oświadczenia pełnomocnika

wnioskodawcy, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 22 rozpo-

rządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych - Dz.U. Nr 154, poz.

1013 ze zm.).

========================================