III RN 196/00

Wyrok z dnia 18 stycznia 2002 r.

III RN 196/00

Niewpłacona w terminie zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycz-

nych (art. 44 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku

dochodowym od osób fizycznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176

ze zm.) jest zaległością podatkową, od której pobiera się odsetki za zwłokę (art.

19 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowią-

zaniach podatkowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.).

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Ryszarda Wal-

czaka, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2002 r. sprawy ze skargi Edmunda P. na

decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 8 lipca 1997 r. [...] w przedmiocie ustalenia na-

leżnych odsetek za okres od września do grudnia 1993 r. od podatku dochodowego

od osób fizycznych, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od

wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu

z dnia 9 lutego 2000 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Admi-

nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu we Wrocławiu do ponownego rozpozna-

nia.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 28 lutego 1997 r. Urząd Skarbowy w N., po rozpoznaniu wnio-

sku Edmunda P. ustalił odsetki za zwłokę w kwocie 3.864,50 zł należne od zaległości

podatkowych z tytułu nieterminowych wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób

fizycznych, w tym za miesiące od września do grudnia 1993 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano między innymi, że odsetki za zwłokę nali-

czono – stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grud-

2

nia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach po-

datkowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 1, poz. 4 ze zm.) – od zaległego zobowiązania w po-

datku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. wykazanego w decyzji wymiarowej

tego Urzędu z dnia 17 stycznia 1997 r. określającej prawidłowy wymiar podatku za

1993 r. w kwocie 21.242,40 zł. W uzasadnieniu decyzji określono równocześnie

prawidłowe kwoty zaliczek za poszczególne miesiące 1993 r. oraz poinformowano o

obowiązku zapłaty zaległego za 1993 r. podatku wraz z odsetkami za zwłokę, które

są należne również od niezapłaconych w terminie zaliczek.

Izba Skarbowa w O., po rozpoznaniu odwołania podatnika, decyzją z dnia 8

lipca 1997 r. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, wyro-

kiem z dnia 9 lutego 2000 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej wyraża-

jąc pogląd, że naliczenie odsetek było nieprawidłowe. Zdaniem Sądu odsetki nale-

żało naliczyć od następnego dnia po upływie terminu obowiązującego do złożenia

zeznania za rok 1993, tj. od 1 maja 1994 r.

Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zarzuca-

jąc rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja

1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 468 ze zm.) w

związku z art. 19 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiąza-

niach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz

wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy NSA - Ośrodkowi Zamiejscowemu

we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 19 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wynika, że za zale-

głość podatkową uważa się także nie wpłaconą w terminie zaliczkę lub nie pobraną

przedpłatę, zaś art. 20 ust. 1 tej ustawy stanowi, że od zaległości podatkowych po-

biera się odsetki za zwłokę. Powołane przepisy wskazują na materialnoprawne pod-

stawy wydanych decyzji administracyjnych przez organy skarbowe. Z przepisów art.

44 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 6 oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o po-

datku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz.

416 ze zm.) wynika, że podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej –

tak jak skarżący – są obowiązani wpłacać zaliczki na podatek dochodowy do dnia 20

3

każdego miesiąca, a następnie są obowiązani do złożenia urzędom skarbowym ze-

znania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym, w terminie do dnia

30 kwietnia następnego roku.

Sąd wydając zaskarżony wyrok oparł swoje rozstrzygnięcie na orzeczeniu Na-

czelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 1996 r., SA/Gd 1856/95, cytując

dużą część jego uzasadnienia. Tymczasem wskazany wyrok dotyczył innej sytuacji

faktycznej – tj. określenia zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za

część roku podatkowego w sytuacji, gdy określono roczny podatek dochodowy.

Określenie zaliczek na podatek dochodowy po upływie roku podatkowego nie jest

uzasadnione. Niniejsza sprawa dotyczy innej kwestii. Po zakończeniu roku podatko-

wego i złożeniu zeznania rocznego, organ podatkowy, stwierdzając nierzetelność

tego zeznania oraz nieprawidłowe rozliczenie się z podatku w ciągu roku podatkowe-

go, może określić wysokość prawidłowych zaliczek miesięcznych wraz z odsetkami.

Wynika to ze wskazanych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Takie

stanowisko zajęte zostało w cytowanym przez Sąd orzekający wyroku NSA, SA/Gd

1856/95, gdzie stwierdzono: „Bezprzedmiotowość orzekania o zaliczkach na podatek

dochodowy z dniem, z którym powstaje zobowiązanie w tym podatku, nie przekreśla

możliwości rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek od nieuiszczonych w terminie zali-

czek na podatek dochodowy”.

Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że określenie prawidłowej wyso-

kości zaliczek stanowi podstawę do obciążenia podatnika odsetkami za zwłokę z ty-

tułu nieterminowego uiszczania tych zaliczek w należnej wysokości. Natomiast przy-

jęcie koncepcji zaprezentowanej w kwestionowanym orzeczeniu narusza zasady

równego traktowania podatników. Podatnik, który wpłacałby prawidłowo ustalone za-

liczki, ale po terminie, musiałby naliczyć przy wpłacie zaległości odsetki za zwłokę,

natomiast podatnik, który w ogóle nie dokonywał wpłat zaliczek albo wpłacał je w za-

niżonych wysokościach, ale w obowiązujących terminach, nie ponosiłby z tego tytułu

żadnych konsekwencji po zakończeniu roku podatkowego i dokonaniu rozliczenia

rocznego.

Z tych względów na podstawie art. 39313

KPC w związku z art. 10 ustawy z

dnia 1 maca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43,

poz. 189) orzeczono jak w sentencji.

========================================