II UKN 789/00

Wyrok z dnia 25 stycznia 2002 r.

II UKN 789/00

Okres bezrobocia (art. 11 ust. 2 pkt 14 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze

zm.) po dniu 15 listopada 1991 r. nie jest okresem składkowym w rozumieniu

art. 2 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur

i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw

(Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Powstanie niezdolności do pracy w okresie 18

miesięcy od utraty statusu bezrobotnego nie stanowi spełnienia warunku do

renty z tytułu niezdolności do pracy.

Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2002 r. sprawy z wniosku

Heleny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o rentę z

tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 marca 2000 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 16 września 1998 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w R. odmówił Helenie K. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z powodu po-

wstania jej niezdolności do pracy po upływie 18 miesięcy od zakończenia okresu

składkowego.

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach-Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił odwołanie

wnioskodawczyni od powyższej decyzji z uzasadnieniem, iż w świetle opinii biegłego

sądowego lekarza specjalisty onkologa, wnioskodawczyni stała się częściowo nie-

zdolna do pracy w połowie 1996 r., z momentem pierwszych objawów choroby no-

2

wotworowej, zaś moment ten wystąpił po upływie 18 miesięcy od zakończonego w

grudniu 1992 r. okresu składkowego - pobierania zasiłków dla bezrobotnych.

Wyrokiem z dnia 29 marca 2000 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyro-

ku. Sąd drugiej instancji podkreślił, iż przepis art. 11 ust. 2 pkt 14 ustawy z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40,

poz. 267 ze zm.), w świetle którego za okresy równorzędne z okresem zatrudnienia

dla celów rentowych uważane były także okresy czasowego pozostawania bez pracy

z powodu niemożności jej otrzymania lub niemożności podjęcia szkolenia zawodo-

wego udowodnionego dokumentami, w tym okresy pobierania zasiłków z funduszu

aktywizacji zawodowej, zasiłków dla bezrobotnych oraz zasiłków szkoleniowych z

Funduszu Pracy - został zmodyfikowany na gruncie przepisu art. 4 i art. 2 ust. 2 pkt 6

ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach

ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze

zm.) w ten sposób, że wymienione okresy czasowego pozostawania bez pracy zo-

stały uznane wprawdzie za okresy składkowe dla celów rentowych, ale tylko te, które

przypadały przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 15 listopada 1991

r. Dlatego też Sąd drugiej instancji nie znalazł podstaw do zaliczenia okresu bezro-

bocia po tej dacie do okresu składkowego, a skoro niezdolność do pracy nie wystą-

piła w takim okresie ani w ciągu 18 miesięcy od jego ustania, brak jest także podstaw

do przyznania prawa do renty.

Kasacja wnioskodawczyni od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa

materialnego - art. 32 w związku z art. 11 ust. 2 pkt 14 ustawy o zaopatrzeniu eme-

rytalnym pracowników i ich rodzin przez jego błędną wykładnię polegającą na przyję-

ciu, że okres pozostawania bez pracy po okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych

nie podlega zaliczeniu do okresów zatrudnienia i okresów równorzędnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Nie zawiera ona zarzutu

naruszenia przepisów postępowania, wobec czego Sąd Najwyższy rozpoznając ka-

sację w jej granicach (art. 39311

KPC) jest związany ustalonym przez Sąd drugiej in-

stancji stanem faktycznym. Z kolei z ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji,

niezakwestionowanych przez Sąd drugiej instancji, wynika w sposób nie budzący

3

wątpliwości, że z jednej strony wnioskodawczyni ostatni okres składkowy (zasiłek dla

bezrobotnych) wykazała w okresie od 28 listopada 1990 r. do dnia 30 grudnia 1992

r., z drugiej strony, że stała się niezdolna do pracy najwcześniej w czerwcu 1996 r.

Tymczasem dla nabycia prawa do renty powinna ona udowodnić, iż stała się nie-

zdolna do pracy przed upływem 18 miesięcy od ustania okresu składkowego (daw-

niej: zatrudnienia lub z nim równorzędnego) albo nie później niż 18 miesięcy od

ustania tego okresu, czyli przed dniem 30 czerwca 1994 r. W świetle ustaleń Sądu

pierwszej instancji, opartych na opinii biegłego onkologa, wnioskodawczyni w tym

tzw. okresie ustawowym nie stała się niezdolną do pracy i kasacja nie jest w stanie

ustaleń tych zakwestionować. Natomiast powstanie niezdolności do pracy dopiero w

połowie 1996 r. pozostaje bez znaczenia, ponieważ zdarzenie to nie nastąpiło w

okresie zatrudnienia ani równorzędnym, czyli w okresie składkowym. Okres pozo-

stawania bezrobotnym nie jest bowiem okresem składkowym po dniu 15 listopada

1991 r., czyli po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewalo-

ryzacji emerytur i rent. Art. 2 ust. 2 pkt 6 tej ustawy uznaje bowiem za okresy skład-

kowe tylko okresy bezrobocia przypadające przed dniem wejścia w życie tej ustawy,

a zatem okres bezrobocia wnioskodawczyni po tej dacie nie może stanowić podsta-

wy do czasowego wiązania go z niezdolnością do pracy, powstałą później niż 18

miesięcy od ustania okresu ustawowego. Należy mieć przy tym na uwadze, iż prze-

pis art. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. stanowi, iż przepisy tej ustawy sto-

suje się do emerytur i rent, przysługujących na podstawie, między innymi ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Ozna-

cza to, iż warunki wymagane do renty z tytułu niezdolności do pracy z art. 32 tej

ostatniej ustawy, a więc niezdolność do pracy, okres zatrudnienia i powstanie tej nie-

zdolności w okresie zatrudnienia lub równorzędnym albo nie później niż w ciągu 18

miesięcy od ustania tych okresów, podlegają kryteriom wymienionym w ustawie z

dnia 17 października 1991 r., a nie w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r., przy czym

należy mieć na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z wnio-

skiem złożonym w 1998 r., a więc pod rządem ustawy późniejszej. Tym samym okres

bezrobocia udowodniony dokumentami w rozumieniu art. 11 ust. 2 pkt 14 ustawy o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin może być uznany za okres

składkowy dla celów rentowych tylko do dnia 15 listopada 1991 r., tj. do wejścia w

życie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, co prowadzi do wniosku, że wniosko-

dawczyni nie spełnia warunków do renty z art. 32 ustawy o z.e.p.

4

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych pod-

staw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312

KPC orzekł jak w sentencji

wyroku.

========================================